Çfarë është Kanceri i Pleurës (Mezotelioma)? Simptomat, Shkaqet dhe Trajtimi

Kanceri i Pleurës

Kanceri i pleurës, i quajtur gjithashtu mezoteliomë, lidhet zakonisht me ekspozimin ndaj asbestit. Mezotelioma zhvillohet nga indi i quajtur mezotelium që rrethon organet e brendshme të trupit. Lloji që shfaqet në pleurë quhet mezoteliomë pleurale. Mezoteliomat përbëjnë 80–90% të të gjitha rasteve. Kjo tregon se pjesa më e madhe e mezoteliomave e kanë origjinën nga pleura. Sëmundja mund të përparojë në mënyrë të heshtur për vite me radhë. Ndonjëherë, pacientët nuk e vënë re atë për vite derisa të shfaqen simptomat. Për këtë arsye, ka vështirësi në diagnostikimin e hershëm.

Çfarë është Kanceri i Pleurës?

Kanceri i pleurës në fakt nuk është një kancer që buron nga vetë mushkëria, por nga indi i hollë i membranës që rrethon mushkëritë (pleura). Kjo membranë mbulon sipërfaqen e jashtme të mushkërive dhe sipërfaqen e brendshme të zgavrës së kraharorit. Normalisht, këto membrana sekretojnë një sasi të vogël lëngu për të zvogëluar fërkimin. Megjithatë, kur zhvillohet mezotelioma, qelizat në këtë strukturë fillojnë të rriten dhe të shumohen në mënyrë jonormale.

Cilat janë Simptomat e Kancerit të Pleurës?

Simptomat e kancerit të pleurës mund të jenë mjaft të paqarta në fazat e hershme të sëmundjes dhe shpesh ngatërrohen me sëmundje të tjera të rrugëve të frymëmarrjes. Një nga simptomat më të zakonshme është gulçimi (vështirësia në frymëmarrje). Kjo gjendje zakonisht shkaktohet nga grumbullimi i lëngut në hapësirën midis mushkërive dhe murit të kraharorit. Një tjetër simptomë e shpeshtë është dhimbja e kraharorit. Kjo dhimbje mund të jetë e shurdhër ose si therje me thikë dhe shpesh përhapet në shpatulla ose në shpinë. Mund të intensifikohet veçanërisht me frymëmarrjen. Kollitja e vazhdueshme e thatë, humbja e pashpjegueshme e peshës, mungesa e oreksit, dobësia ekstreme dhe ndjenja e lodhjes që shtohet me kalimin e kohës janë ndër ankesat e tjera që përjetojnë pacientët. Tek disa pacientë, mund të zhvillohet gjithashtu një ënjtje e dukshme në kafazin e kraharorit ose ndjesia e një mase në pleurë. Ndërsa sëmundja përparon, mund të shfaqen vështirësi në frymëmarrje që e bëjnë të vështirë edhe kryerjen e aktiviteteve të përditshme dhe një gjendje e përgjithshme dobësie. Këto simptoma mund të mos kenë kuptim të veçantë kur merren vetëm, por kur kombinohen, mund të tregojnë për një gjendje serioze themelore. Veçanërisht për individët me histori të ekspozimit ndaj asbestit, marrja seriozisht e këtyre simptomave dhe konsultimi me një specialist pa humbur kohë është me rëndësi të madhe për diagnostikimin e hershëm.

Çfarë e shkakton Kancerin e Pleurës?

Shkaku më i njohur dhe më i fuqishëm i kancerit të pleurës është ekspozimi afatgjatë ndaj një minerali fijor të quajtur asbest. Asbesti është përdorur gjerësisht në të kaluarën, veçanërisht në sektorët e ndërtimit, kantierëve detarë, automobilistik dhe izolimit. Këto fibra janë aq të vogla sa nuk shihen me sy të lirë dhe kur thithen, arrijnë deri në pleurë dhe grumbullohen aty. Trupi nuk mund t'i pastrojë këto fibra; me kalimin e kohës, kjo çon në inflamacione kronike dhe ndryshime gjenetike në qeliza në atë zonë. Këto ndryshime mund të shndërrohen në kancer ndër vite. Tek pjesa më e madhe e pacientëve me mezoteliomë, zakonisht kalon një periudhë e gjatë prej 20 deri në 50 vjet midis ekspozimit dhe fillimit të sëmundjes.

Përveç asbestit, edhe pse rrallë, disa faktorë të tjerë mund të çojnë në kancer të pleurës. Minerali erionit, i cili gjendet në natyrë dhe ka një strukturë të ngjashme me asbestin, mund të përbëjë një rrezik të lartë në disa rajone (veçanërisht në Anadollinë Qendrore). Përveç kësaj, marrja e radioterapisë në të kaluarën, predispozicioni gjenetik ose kontakti me disa agjentë viralë (për shembull, virusi SV40) gjithashtu mund të luajnë rol në zhvillimin e mezoteliomës.

Si diagnostikohet Kanceri i Pleurës?

Diagnostikimi i kancerit të pleurës shpesh bëhet temë diskutimi kur sëmundja fillon të shfaqë simptoma. Megjithatë, duke qenë se këto simptoma janë zakonisht të paqarta dhe mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera, procesi i diagnostikimit kryhet me kujdes dhe në mënyrë të shkallëzuar. Së pari, merret një histori e detajuar e pacientit; veçanërisht pyetet nëse ka pasur ekspozim ndaj asbestit në të kaluarën. Më pas, bëhet një ekzaminim fizik për të vlerësuar ankesat dhe dëgjohen tingujt e mushkërive. Ndër metodat më të përdorura në procesin e diagnostikimit janë teknikat e imazherisë. Zakonisht fillohet me radiografinë e kraharorit; megjithatë, për informacione më të detajuara, përdoren metoda si tomografia e kompjuterizuar (TK) dhe imazheria me rezonancë magnetike (MRI). Këto imazhe mund të tregojnë trashje të pleurës, grumbullim lëngu ose formim mase. Nëse ka grumbullim lëngu në zgavrën e kraharorit, merret një mostër nga ky lëng dhe kryhet ekzaminimi citologjik. Megjithatë, kjo metodë nuk jep gjithmonë një diagnozë përfundimtare vetëm. Për të vendosur një diagnozë përfundimtare, zakonisht kërkohet biopsi. Ky proces kryhet duke marrë një mostër direkt nga indi i pleurës me gjilpërë ose metoda endoskopike. Pjesa e indit të marrë ekzaminohet nën mikroskop në mjedis laboratorik për të përcaktuar praninë dhe llojin e qelizave kancerogjene. Gjithashtu, falë këtij ekzaminimi, kuptohet edhe se cili nënlloj i mezoteliomës është sëmundja. Pas vendosjes së diagnozës, kryhet procesi i stadifikimit për të përcaktuar se sa është përhapur sëmundja në trup; në këtë proces përdoren teknika të avancuara të imazherisë si PET-TK. Kështu, mund të krijohet plani më i përshtatshëm i trajtimit për pacientin.

Si trajtohet Kanceri i Pleurës?

Trajtimi i kancerit të pleurës ndryshon në varësi të stadit të sëmundjes, përhapjes së tumorit, gjendjes së përgjithshme shëndetësore dhe moshës së pacientit. Trajtimi zakonisht planifikohet nga një ekip multidisiplinar; domethënë, degë të ndryshme si kirurgjia torakale, onkologjia, onkologjia e rrezatimit dhe sëmundjet e mushkërive punojnë së bashku. Qasja më efektive është shpesh trajtimi i kombinuar (multimodal) ku përdoren më shumë se një metodë. Tek pacientët në stad të hershëm dhe nëse gjendja e përgjithshme e pacientit është e përshtatshme, kirurgjia mund të jetë opsioni i parë. Me kirurgji mund të hiqet indi tumorale në pleurë dhe ndonjëherë edhe indet përreth. Ky proces mund të jetë në formën e pleurektomisë, ku ruhet mushkëria dhe hiqet vetëm pleura, ose operacione më gjithëpërfshirëse ku hiqet e gjithë mushkëria. Pas kirurgjisë, zakonisht aplikohet kimioterapi ose radioterapi për të parandaluar përsëritjen e sëmundjes. Tek pacientët që nuk janë të përshtatshëm për kirurgji, trajtimi zakonisht kryhet me medikamente. Kanceri i pleurës përpiqet të mbahet nën kontroll me kimioterapi dhe kjo mund të ngadalësojë përparimin e sëmundjes. Protokolli i kimioterapisë më i preferuar është kombinimi i pemetrexed dhe cisplatin. Këto medikamente ndihmojnë në ngadalësimin e rritjes së tumorit dhe lehtësimin e simptomave. Në vitet e fundit, veçanërisht në rastet e avancuara, kanë filluar të përdoren edhe metoda të reja trajtimi të quajtura imunoterapi. Imunoterapia aplikohet me medikamente speciale që aktivizojnë sistemin imunitar kundër qelizave kancerogjene dhe po jep rezultate premtuese tek disa pacientë. Përveç kësaj, trajtimet mbështetëse që synojnë rritjen e komoditetit të pacientit kanë gjithashtu rëndësi të madhe. Veçanërisht kundër grumbullimeve të lëngut që përsëriten shpesh në zgavrën e kraharorit, mund të kryhen procedura të drenazhit dhe pleurodezës. Kontrolli i dhimbjes, lehtësimi i frymëmarrjes dhe ruajtja e cilësisë së jetës janë pjesë e pandashme e procesit të trajtimit. Shkurtimisht, trajtimi i kancerit të pleurës planifikohet në mënyrë të personalizuar dhe rregullohet në mënyrë që të marrë parasysh jo vetëm tumorin, por të gjithë pacientin.

Pyetjet e Bëra Shpesh

Kanceri i pleurës dhe kanceri i mushkërive nuk janë e njëjta sëmundje. Edhe pse të dyja shfaqen në zgavrën e kraharorit dhe mund të tregojnë simptoma të ngjashme, indet nga të cilat burojnë janë të ndryshme. Kanceri i mushkërive zhvillohet direkt nga struktura e brendshme e mushkërive, pra nga rrugët e frymëmarrjes ose indet e quajtura alveola; ndërsa kanceri i pleurës, ose me emrin mjekësor mezotelioma pleurale, e ka origjinën nga indi i membranës që rrethon mushkëritë (pleura). Për këtë arsye, ato janë mjaft të ndryshme nga njëra-tjetra për sa i përket diagnostikimit, trajtimit dhe ecurisë. Mezotelioma lidhet kryesisht me ekspozimin ndaj asbestit; përkundrazi, kanceri i mushkërive mund të ndikohet nga shumë faktorë, kryesisht përdorimi i duhanit. Edhe pse këto dy sëmundje ndonjëherë ngatërrohen, dallimi i tyre nga pikëpamja mjekësore është jashtëzakonisht i rëndësishëm për suksesin e trajtimit. Metastaza e kancerit të pleurës mund të shihet veçanërisht si përhapje në peritoneum (membrana e barkut), mëlçi ose kocka. Ekziston zakonisht një interval shumë i gjatë kohor midis ekspozimit ndaj asbestit dhe shfaqjes së kancerit të pleurës. Kjo periudhë zakonisht ndryshon midis 20 dhe 50 vjetësh dhe në disa raste mund të arrijë deri në 60 vjet. Kur thithen fibrat e asbestit, trupi nuk mund t'i nxjerrë ato jashtë dhe këto substanca grumbullohen përgjithmonë në pleurë. Ndër vite, kjo shkakton inflamacione kronike dhe dëmtim qelizor aty. Ky dëmtim mund të shndërrohet në kancer me kalimin e kohës. Për shkak të kësaj periudhe të gjatë vonese, individët shpesh mund të kenë harruar mjediset ku janë ekspozuar ose mund të mos jenë as në dijeni të rrezikut. Përgjigjja e pyetjes "Në cilin stad është kanceri i pleurës?" ndryshon sipas nivelit të përhapjes së kancerit në pleurë. Kanceri i pleurës në stad 1 është zakonisht në një zonë të kufizuar dhe shanset për trajtim kirurgjik janë më të larta. Kanceri i pleurës në stad 2 është zakonisht një periudhë ku ka filluar invazioni lokal, por ende nuk ka përhapje në distancë. Kanceri i pleurës në stad 3 është një periudhë ku ka filluar përhapja në nyjet limfatike dhe kërkon qasje më agresive në planifikimin e trajtimit. Veçanërisht ata që punojnë në ndërtesa të vjetra, punëtorët e kantierëve detarë, mjeshtrit e izolimit ose personat që jetojnë në të njëjtën shtëpi me pjesëtarë të familjes që punojnë në këta sektorë duhet të jenë të kujdesshëm. Sepse ky ekspozim mund të shfaqet si mezoteliomë vite më vonë, në një moment krejtësisht të papritur. Kanceri i pleurës nuk është ngjitës. Domethënë, kjo sëmundje nuk kalon nga një person tek tjetri përmes kollitjes, kontaktit të afërt, qëndrimit në të njëjtin mjedis ose thithjes së të njëjtit ajër. Kanceret në përgjithësi formohen si rezultat i shumimit të pakontrolluar të qelizave të trupit dhe nuk kanë veçorinë e kalimit nga një person tek tjetri si një infeksion mikrobik. Substanca asbest që shkakton kancerin e pleurës është një faktor rreziku mjedisor; megjithatë, as kjo nuk kalon direkt nga personi tek personi. Vetëm nëse një person ka sjellë pluhurin e asbestit në shtëpi ose në mjedisin e tij përmes rrugëve transportuese si veshjet ose flokët, ekziston rreziku që individët e tjerë të ekspozohen në mënyrë indirekte. Por kjo nuk do të thotë se kanceri është ngjitur. Shkurtimisht, kanceri i pleurës nuk është një sëmundje që do të kufizojë jetën sociale apo që kërkon izolim. Operacioni i kancerit të pleurës mund të aplikohet në formën e heqjes së pjesshme ose të plotë të membranës, në varësi të stadit të tumorit. Tek pacientët e përshtatshëm, kanceri i pleurës mund të trajtohet me metodë kirurgjike. Megjithatë, ky vendim merret duke marrë parasysh stadin e sëmundjes, gjendjen e përhapjes, llojin e tumorit dhe gjendjen e përgjithshme shëndetësore të pacientit. Tek pacientët e diagnostikuar në stad të hershëm, që nuk janë përhapur në organe të tjera dhe që kanë gjendje fizike për të përballuar operacionin, mund të aplikohen procedura kirurgjike të quajtura pleurektomi ose, në raste më të avancuara, pneumonektomi ekstrapleurale. Gjatë pleurektomisë, ruhet vetë mushkëria dhe pastrohet vetëm indi tumorale në pleurë. Pneumonektomia ekstrapleurale është një ndërhyrje më radikale, ku së bashku me mushkërinë mund të hiqet edhe pleura, perikardi (membrana e zemrës) dhe një pjesë e diafragmës. Kirurgjia zakonisht mbështetet me trajtime shtesë si kimioterapia dhe/ose radioterapia. Edhe pse jo çdo pacient është i përshtatshëm për operacion, tek mezoteliomat e kapura në stad të hershëm, opsionet kirurgjike mund të ofrojnë një shans të rëndësishëm për zgjatjen e jetëgjatësisë dhe rritjen e cilësisë së jetës. Pas operacionit të kancerit të pleurës, pacientët zakonisht mbështeten me kimioterapi ose radioterapi. Ushqyerja në kancerin e pleurës duhet të planifikohet në mënyrë që të mbështesë imunitetin dhe të sigurojë përshtatjen me procesin e trajtimit. Kanceri i pleurës, për fat të keq, është një sëmundje që shpesh nuk vërehet në stad të hershëm. Arsyeja më e rëndësishme për këtë është se simptomat e tij janë të lehta ose të paqarta për një kohë të gjatë. Ankesat si gulçimi, dhimbja e kraharorit, kollitja e lehtë ose lodhja që shfaqen në periudhën e hershme; mund të ngatërrohen lehtësisht me infeksionet gripoze, astmën ose sëmundje të tjera të mushkërive. Për më tepër, duke qenë se sëmundja përparon ngadalë, pacientët mund të mos u kushtojnë rëndësi simptomave për një kohë të gjatë. Megjithatë, personat që kanë pasur ekspozim ndaj asbestit në të kaluarën duhet t'i marrin seriozisht këto lloj simptomash dhe të konsultohen me një specialist pa humbur kohë. Kanceri i pleurës në stad të fundit është zakonisht një proces ku simptomat intensifikohen dhe cilësia e jetës ulet. Në disa raste, mund të zbulohet rastësisht në ekzaminimet imazherike të kryera për arsye të tjera; kjo mund të ndihmojë në zbulimin e sëmundjes në stad të hershëm. Megjithatë, në përgjithësi, mezotelioma është një sëmundje që shpesh diagnostikohet në stad të avancuar. Jetëgjatësia në kancerin e pleurës ndryshon sipas stadit në momentin e diagnostikimit dhe metodës së trajtimit të aplikuar. Gjithashtu, tek pacientët që i përgjigjen mirë kimioterapisë dhe imunoterapisë, jetëgjatësia mund të zgjatet në mënyrë domethënëse. Shkurtimisht, edhe pse mezotelioma është në përgjithësi një sëmundje agresive, në disa nënlloje dhe raste që i përgjigjen trajtimit, pritshmëria e jetëgjatësisë mund të jetë më premtuese. Kanceri i pleurës në stad 4 është stadi i avancuar i sëmundjes dhe zakonisht ka bërë metastaza në organe të tjera. Jetëgjatësia në kancerin e pleurës në stad 4 ndryshon në varësi të shkallës së përhapjes së sëmundjes dhe përgjigjes ndaj trajtimit. Përveç trajtimeve tradicionale, imunoterapia është një nga risitë më të spikatura në këtë fushë. Është vërtetuar shkencërisht se medikamentet që ndikojnë në sistemin imunitar, si Nivolumab dhe Ipilimumab, zgjasin jetëgjatësinë tek pacientët me mezoteliomë që nuk janë të përshtatshëm për kirurgji. Gjithashtu, në disa qendra kanë filluar të aplikohen trajtime ndërhyrëse si HITOC (Kimioterapia Hipertermike Intratorakale), e cila është një metodë e kimioterapisë së ngrohur që aplikohet direkt në zgavrën e kraharorit pas kirurgjisë. Përveç kësaj, vazhdojnë kërkimet mbi trajtimet e synuara dhe sistemet e transportit të medikamenteve të bazuara në nanoteknologji. Disa protokolle trajtimi që janë ende në fazë eksperimentale mund të ofrojnë në të ardhmen zgjidhje të reja që punojnë më efektivisht dhe me më pak efekte anësore. Këto zhvillime vlerësohen si hapa premtues për të ardhmen në trajtimin e mezoteliomës. Nëse edhe ju përjetoni simptoma si gulçim, dhimbje kraharori ose lodhje të pashpjegueshme, konsultohuni me specialistët tanë të Sëmundjeve të Mushkërive dhe Onkologjisë në Hisar Hospital Intercontinental pa humbur kohë. Diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi i duhur mund të rrisin cilësinë e jetës suaj. Merrni një takim