Duş alırken ya da kendi kendine muayene sırasında memede bir kitle fark etmek çoğu kadın için büyük bir korku kaynağıdır. Oysa memede ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu kanser değildir. Özellikle 40 yaşından genç kadınlarda bu kitlelerin çok büyük bölümü kist, fibroadenom ya da hormonlara bağlı yoğunlaşmalar gibi iyi huylu oluşumlardır. Yine de hangi kitlenin zararsız olduğunu elle muayeneyle kesin olarak söylemek mümkün değildir. Bu yazıda memede en sık görülen kitleleri, hangi özelliklerin dikkat gerektirdiğini ve tanının nasıl konduğunu bulabilirsiniz.
Memede kitle neden olur?
Meme dokusu süt bezleri, süt kanalları, bağ dokusu ve yağdan oluşur. Bu doku her ay adet döngüsüyle birlikte hormonların etkisiyle değişir. Adet öncesi dönemde memelerin şişmesi, gerginleşmesi ve yer yer sertleşmesi bu yüzdendir. Bazı kitleler bu döngüsel değişikliklerle ortaya çıkıp kaybolurken bazıları kalıcıdır. Kitlenin ne olduğunu anlamak için yaş, adet döngüsündeki zamanlama, kitlenin özellikleri ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.
Memede en sık görülen iyi huylu kitleler
Kist
Meme kisti, süt kanalında sıvı birikmesiyle oluşan, içi sıvı dolu bir kesedir. En sık 35–50 yaş arasında, menopoza yaklaşırken görülür. Genellikle yuvarlak, düzgün kenarlı ve hafif hareketlidir. Adet öncesi büyüyüp hassaslaşabilir. Basit kistler kanser riski taşımaz, ağrı vermiyorsa tedavi gerekmez. Büyük ve ağrılı kistler ince bir iğneyle boşaltılabilir.
Fibroadenom
Fibroadenom, en çok 15–35 yaş arasındaki kadınlarda görülen, süt bezi ve bağ dokusundan oluşan iyi huylu bir tümördür. Elle muayenede sert ya da lastik kıvamında, düzgün yüzeyli, ağrısız ve parmakların altında kayan bir kitle olarak hissedilir. Bu yüzden halk arasında "oynayan kitle" olarak da bilinir. Fibroadenomlar kansere dönüşmez. Küçük olanlar genellikle yalnızca takip edilir. Büyüyen, 2–3 santimetreyi aşan ya da kişiyi rahatsız eden fibroadenomlar ameliyatla çıkarılabilir.
Fibrokistik değişiklikler
Memede yaygın, düzensiz, granül ya da ip gibi hissedilen sertlikler çoğunlukla fibrokistik değişikliklerdir. Bir hastalıktan çok, meme dokusunun hormonlara verdiği abartılı bir yanıttır ve kadınların yarısından fazlasında bir dönem görülür. Belirtileri genellikle iki memede birden ve adet öncesinde artar. Ayrıntılı bilgi için fibrokistik meme sayfamıza göz atabilirsiniz.
Mastit ve apse
Emzirme döneminde ya da bazen emzirmeyle ilişkisiz olarak ortaya çıkan, kızarıklık, ısı artışı, ağrı ve ateşle birlikte seyreden kitleler genellikle meme iltihabı (mastit) ya da apsedir. Bu durumlar antibiyotikle, gerekirse apsenin boşaltılmasıyla tedavi edilir. Ayrıntılar için mastit ve meme apsesi sayfalarımızı okuyabilirsiniz.
Yağ nekrozu
Memeye alınan bir darbeden, ameliyattan ya da radyoterapiden sonra yağ dokusunun hasar görmesiyle sert, bazen düzensiz bir kitle oluşabilir. Yağ nekrozu iyi huyludur, ancak görüntüde kanserle karışabildiği için çoğu zaman biyopsiyle doğrulanır.
Hareketli kitle mi, sabit kitle mi?
Muayenede kitlenin bazı özellikleri iyi huylu ya da şüpheli olma ihtimali hakkında fikir verir. Aşağıdaki tablo genel bir yol göstericidir, tanı koymak için kullanılamaz:
Özellik | Daha çok iyi huylu kitlelerde | Dikkat gerektiren kitlelerde |
|---|---|---|
Hareket | Parmakla itildiğinde kayar, oynar | Çevre dokuya ya da göğüs duvarına yapışık, sabit |
Kıvam | Yumuşak, lastik kıvamında ya da sıvı dolu gibi | Taş gibi sert |
Kenarlar | Düzgün, sınırları belirgin | Düzensiz, sınırı belirsiz |
Ağrı | Sıklıkla hassas, adet döngüsüyle değişir | Çoğunlukla ağrısız |
Zamanla değişim | Adetten sonra küçülür ya da kaybolur | Kalıcıdır, yavaş yavaş büyür |
Hareketli ve ağrılı bir kitle daha çok iyi huylu oluşumlara işaret etse de bu bir garanti değildir. Bazı meme kanserleri de hareketli, hatta ağrılı olabilir. Bu yüzden yeni fark edilen ve bir adet döngüsünden sonra kaybolmayan her kitle görüntülemeyle değerlendirilmelidir.
Kitle dışında hangi değişiklikler önemli?
Meme derisinde içe çekilme, gamzelenme ya da portakal kabuğu görünümü
Meme ucunun yeni ortaya çıkan içe dönmesi
Meme ucundan kendiliğinden gelen, özellikle kanlı ya da tek kanaldan gelen akıntı
Meme ucunda geçmeyen kabuklanma, yara ya da egzama benzeri görünüm
Memenin bir bölümünde ya da tamamında, ateş olmadan süren kızarıklık ve şişlik
Koltuk altında ele gelen sert, büyüyen lenf bezi
Bu belirtilerin yanında ele gelen bir kitle olmasa bile bir uzmana görünmek gerekir.
Memedeki kitle nasıl teşhis edilir?
Değerlendirme genellikle üç adımda yapılır: muayene, görüntüleme ve gerekirse biyopsi.
Ultrason, özellikle 40 yaşından genç kadınlarda ilk tercih edilen yöntemdir. Kitlenin içinin sıvı mı yoksa katı mı olduğunu ayırt eder; basit bir kist ultrasonla kesin olarak tanınabilir. Mamografi ise 40 yaş ve üzerinde ultrasonla birlikte kullanılır ve ele gelmeyen küçük kireçlenmeleri de gösterebilir. Gerekli durumlarda meme MR ile ek değerlendirme yapılır. Bu yöntemlerin ne zaman ve nasıl kullanıldığını meme görüntüleme yöntemleri yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Görüntüleme raporlarında BI-RADS adı verilen bir sınıflama kullanılır. BI-RADS 1 ve 2 normal ya da iyi huylu bulguları, BI-RADS 3 büyük olasılıkla iyi huylu olup kısa aralıklı takip gerektiren bulguları ifade eder. BI-RADS 4 ve 5 ise şüpheli kabul edilir ve biyopsi önerilir.
Görüntüleme kesin bir sonuç vermediğinde ya da kitle şüpheli göründüğünde biyopsi yapılır. Meme biyopsisi çoğunlukla lokal anestezi altında, ultrason eşliğinde ince bir iğneyle alınan doku örneğiyle yapılır ve birkaç dakika sürer. Biyopsi kansere yol açmaz ya da kanseri yaymaz. Ayrıntılı bilgiyi meme biyopsisi sayfamızda bulabilirsiniz.
Memedeki kitleyi ne eritir?
İnternette memedeki kitleyi eritmek için önerilen bitki çayları, lahana yaprağı, sıcak ya da soğuk kompres, çeşitli yağlar ve kremler sıkça karşımıza çıkar. Bunların hiçbirinin katı bir kitleyi eritebildiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Daha da önemlisi, bu yöntemlerle zaman kaybetmek bir kanser varsa tanının gecikmesine yol açar.
Kendiliğinden küçülen ya da kaybolan kitleler genellikle adet döngüsüne bağlı değişiklikler veya kistlerdir. Basit kistler kendiliğinden sönebilir ya da iğneyle boşaltılabilir. Mastit ve apseler antibiyotikle geriler. Fibroadenom gibi katı kitleler ise kendiliğinden erimez; takip edilir ya da gerekirse çıkarılır. Yani bir kitleyi "eritmenin" yolu, önce ne olduğunu doğru şekilde öğrenmekten geçer. Meme sağlığıyla ilgili diğer yaygın yanlışları meme sağlığında doğru bilinen yanlışlar yazımızda topladık.
Ne zaman doktora gitmelisiniz?
Memede yeni bir kitle fark ettiğinizde, eğer adet görüyorsanız bir sonraki adetinizin bitimini bekleyip yeniden kontrol edebilirsiniz. Kitle hâlâ duruyorsa ya da adet görmüyorsanız beklemeden bir meme sağlığı uzmanına başvurun. Hızla büyüyen bir kitle, deride ya da meme ucunda değişiklik, kanlı akıntı veya koltuk altında sertlik varsa beklemeyin.
Ele kitle gelmesini beklemek de doğru değildir. Meme kanserinin en iyi tedavi edilebildiği dönem, henüz ele gelmeyecek kadar küçük olduğu dönemdir. Bu nedenle 40 yaşından itibaren düzenli mamografi taraması önerilir; ailesinde meme kanseri olanlarda taramaya daha erken başlanabilir. Konuyla ilgili erken teşhis için ele gelen kitleyi beklemeyin yazımızı ve meme kanseri sayfamızı da okuyabilirsiniz.
Memedeki kitleler hakkında sık sorulan sorular
Memedeki kitle kanser mi?
Çoğu zaman hayır. Memede ele gelen kitlelerin büyük bölümü kist, fibroadenom ya da fibrokistik değişiklikler gibi iyi huylu oluşumlardır. Ancak bunu yalnızca elle muayeneyle ayırt etmek mümkün olmadığından yeni fark edilen her kitle ultrason ve gerekirse mamografiyle değerlendirilmelidir.
Memedeki hareketli kitle tehlikeli mi?
Parmakla itildiğinde kayan, düzgün kenarlı kitleler çoğunlukla fibroadenom ya da kisttir ve iyi huyludur. Yine de bazı meme kanserleri de hareketli olabilir, bu yüzden hareketli bir kitle de görüntülemeyle kontrol edilmelidir.
Memedeki kitleyi ne eritir?
Bitki çayları, kompresler, yağlar ya da kremlerin memedeki katı bir kitleyi erittiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Kistler kendiliğinden sönebilir ya da iğneyle boşaltılabilir, iltihaplı kitleler antibiyotikle geriler. Fibroadenom gibi katı kitleler ise takip edilir ya da gerekirse ameliyatla çıkarılır.
Fibroadenom kansere dönüşür mü?
Hayır. Fibroadenom iyi huylu bir oluşumdur ve kansere dönüşmez. Küçük fibroadenomlar genellikle takip edilir; büyüyen ya da rahatsızlık veren fibroadenomlar ameliyatla çıkarılabilir.
Ağrılı meme kitlesi kanser olur mu?
Ağrı daha çok kist, fibrokistik değişiklik ya da iltihap gibi iyi huylu durumlarla birliktedir. Meme kanseri çoğunlukla ağrısızdır, ancak ağrılı olması kanseri tamamen dışlamaz. Adetten sonra geçmeyen her kitle muayene edilmelidir.
Meme biyopsisi kanseri yayar mı?
Hayır. Meme biyopsisi kanseri yaymaz ya da kansere yol açmaz. İşlem çoğunlukla lokal anestezi altında, ultrason eşliğinde ince bir iğneyle yapılır ve birkaç dakika sürer.
İletişim
"Memedeki Her Kitle Kanser Değildir: Kist, Fibroadenom ve Dikkat Edilmesi Gerekenler" hakkında bilgi alın
Sorularınız için formu doldurun; ekibimiz kısa süre içinde sizi arasın.