Лажен ишијас или Синдром на пириформис?

Во последно време ли ве боли многу грбот иако немате хернија на дискусот, имате ли болки кои од грбот се шират кон колкот при долго седење или стоење; особено, поради друго здравствено нарушување, дали во последно време често мора да примате инјекции? Внимавајте, можеби страдате од Синдром на пириформис, познат и како лажен ишијас...

Иако симптомите многу личат на ишијас, а сепак се целосно различни, дознавме за непознатите факти за Синдромот на пириформис од специјалистите по ортопедија и траумatologija во Hisar Hospital Intercontinental.

Што е Синдром на пириформис?

Првпат во 1928 година Yeoman ја опишал болеста како асептично воспаление на ишијадниот нерв. Болеста се развива поради спазам на пириформисниот мускул или, пак, привремена контрактура, односно хронична компресија на ишијадниот нерв, и ги имитира коренските болки кај хернијациите. Затоа болеста е позната и како „Лажен ишијас“.

Синдромот на пириформис во основа е клиничко состојба која најчесто се меша со хернии на дискусот и се јавува кога ишијадниот нерв е стиснат под пириформисниот мускул. Историски гледано, повторените интрамускулни инјекции во колкот се сметаат за значајни во развојот на болеста. Всушност, анатомските разлики, зацврстувањето на пириформисниот мускул, зглобните вкочанетости и некои надворешни фактори ја предизвикуваат болеста. Пириформисниот мускул е рамен, пирамидален, коси мускул кој почнува од предниот дел на сакралните пршлени и се прикачува на задниот дел на бутната коска. Тој ја ротира бутната коска навоние кога колкот е испружен, но помага при разделувањето на нозете кога бутот е свиен.

Колкот да биде погоден од тап удар, а при формирање на хематом во краткото надворешно ротаторни мускули може да дојде до згрутчување и до компресија на ишијадниот нерв. Понекогаш силен удар во колкот може да ги затне многу тенките крвни садови што го хранат нервот, што доведува до уништување на нервот и до слични жалби.

Зошто настанува Синдром на пириформис?

Општото и раширено мислење е дека апсцесот, крварењето и формирањето ожилување по интрамускулни инјекции го предизвикуваат заболувањето. Но, за оваа информација нема докази. Кај голем дел од пациентите ни нема историја на интрамускулни инјекции. Како други причини за болеста се обвинуваат прекумерното вдлабнување во лумбалниот дел (лордоза), абнормалниот раст на мускулот и аномалиите на нервите (анатомски варијации). Лажната аневризма на долната глутеална артерија и долготрајното седење при операции на мозокот можат да се набројат меѓу други ретки причини. Синдромот на пириформис се среќава кај лица што се занимаваат со бодибилдинг, кај атлетите што прават скокови и кај долгопругашите. Кај овие лица се смета дека прекумерниот развој на пириформисниот мускул игра улога во настанувањето на болеста. Синдромот на пириформис се јавува во просек кај околу 6%, но кај жените е забележан 6 пати почесто отколку кај мажите. Имајќи предвид дека кај неправилно дијагностицираните и кај 90% од возрасното население барем еднаш годишно има болка во грбот, може да се помисли дека оваа стапка е поголема.

Кои се клиничките наоди кај Синдромот на пириформис?

Клинички, доминира коренската болка од грбот кон колкот, слична на онаа при хернија на дискусот. Кај пациентите без компресија на коренот или со мала компресија, но со изразита ишијадична болка, односно болка што се шири од грбот кон колкот, секогаш ја сомневаме дијагнозата Синдром на пириформис. Кај 50% од пациентите има анамнеза за повреда. Повредата е или директен удар во колкот, или искривување на колкот. При длабок рачен преглед се забележува дека пириформисниот мускул е чувствителен. Клинички најкорисни за дијагнозата се: отпор при принудно отворање и ротација навнадвор на бутот, појава на силна ишијадична болка (Пејс тест) и болка кога пациентот лежи на грб со испружен бут, додека се принудно ротира навнатре (Фрајберг тест). Други клинички наоди на Синдромот на пириформис се: болка во бутот и колкот при стоење, тешкотии при седење и напнатост при стоење додека пациентот е во положба на стомак.

Кај Синдромот на пириформис лабораториските наоди нема ништо специфично. Со конвенционалните рендгенски снимки не се откриваат патолошки промени. Лумбалната компјутерска томографија и магнетната резонанца (МР) се корисни за исклучување на хернија на дискусот. Во дијагностицирањето на Синдромот на пириформис, најкорисна и најточна дијагностичка метода е МР на колкот, со кој јасно може да се утврдат ишијадниот нерв и пириформисниот мускул.

Како се лекува Синдромот на пириформис?

Во рехабилитацијата се настојува да се истегне пириформисниот мускул. За таа цел, меѓу применетите методи се вежбите за истегнување и пилатес. На пациентот, покрај тоа, му се препорачува и прилагодување на секојдневниот живот со ограничување на активностите што ја предизвикуваат болката. Седењето со прекрстени нозе, долгото седење на тврда подлога и спортовите со скокање се забранети. Се бара секое утро дома да се прават вежби за истегнување. Во последните години, со популарните манипулативни програми за рехабилитација, со третманите за мобилизација на нервите и мускулите се постигнуваат успешни резултати. Лековитата терапија е делумно ефикасна. Постојат објави дека инјектирањето кортизон под водство на ултразвук или компјутерска томографија е успешно. Хируршкиот третман е потребен кај пациенти со болка што не поминува по физикален третман и инјектирање. Мускулот се отсекува од местото каде што се прикачува на бутната коска и така се опушта.