Што е кинење на мрежницата?

Кинењето на мрежницата е состојба во која се кине мрежничкиот слој на задниот дел од окото, каде што се собрани нервните клетки што овозможуваат вид. Мрежницата светлината што ја прима од надворешната средина ја претвора во сигнали што се пренесуваат до мозокот. Кинењето на овој слој најчесто предизвикува ненадејна загуба на видот или појава на црни точки и блесоци на светлина во видното поле. Ако не се лекува, кинењето на мрежницата може да прерасне во посериозно нарушување наречено одвојување на мрежницата и да доведе до трајна загуба на видот.

Кинењата на мрежницата може да настанат поради различни фактори, како што се стареење, повреди на окото, миопија и генетска предиспозиција. Особено со напредувањето на возраста, стакластото тело наречено витреус, гел-слична течност во окото, може да се собере и да ја помести мрежницата, па може да настанат кинења. Дијагнозата на кинење на мрежницата најчесто се поставува со детален очен преглед и со методи на снимање, како офталмоскопија.

Опциите за лекување вклучуваат ласерска терапија и криотерапија (ладна терапија). Овие методи го запечатуваат ткивото на мрежницата околу кинењето и спречуваат негово проширување. Во некои случаи може да биде потребна хируршка интервенција.

Како настанува кинење на мрежницата?

Кинењето на мрежницата најчесто настанува кога гелот налик на стакласто тело (витреус) ја повлекува мрежницата. Напнатоста што настанува при одвојувањето на витреусниот гел од мрежницата предизвикува кинења на површината на мрежницата. Овие кинења може да предизвикаат истекување на течност под мрежницата и да прераснат во одвојување на мрежницата. Некои од факторите што влијаат на настанувањето на кинење на мрежницата во окото се следниве:

Стареење: Стареењето е едно од најчестите причини за кинење на мрежницата. Со напредувањето на возраста, гелот во окото (витреус) се разредува и почнува да се собира. Ова собирање може да доведе до одвојување на витреусот од мрежницата и до повлекувања на мрежницата. Особено кај лица постари од 50 години, одвојувањето на стакластото тело е почесто и овој процес може да доведе до кинења на мрежницата.

Миопија (неможност да се види подалеку): Кај лицата со висок степен на миопија, очното јаболко е подолго од нормалното, па затоа мрежницата е потенка и поцврсто затегната. Ова може да доведе до полесно кинење на мрежницата кога витреусниот гел ќе се одвои од неа. Кај лицата со миопија ризикот од кинење на мрежницата може да биде поголем отколку кај лицата со нормален вид.

Повреди на окото: Траумите или ударите во окото може да предизвикаат кинења на мрежницата. Спортски несреќи, падови или други трауматски настани може да ги оштетат внатрешните структури на окото, а тоа оштетување може да доведе до кинења на мрежницата. Особено кај лицата што добиле директен удар во окото, ризикот од кинење на мрежницата може да се зголеми.

Семејна анамнеза: Кај лицата чија семејна историја содржи кинење на мрежницата или одвојување на мрежницата, ризикот од појава на болеста може да биде поголем. Генетските фактори може да предизвикаат структурни слабости на мрежницата, што може да го зголеми ризикот од кинење на мрежницата.

Очни операции: Особено по очни операции, како што е операција на катаракта, ризикот од кинење на мрежницата може да се зголеми. За време на операцијата, движењето на витреусниот гел и промените на притисокот во окото може да предизвикаат повлекувања и кинења на мрежницата.

Други очни болести: Некои очни болести може да го зголемат ризикот од кинење на мрежницата. На пример, увеитис (воспаление во окото) може да предизвика структурни слабости. Дополнително, хроничните состојби, како дијабетичната ретинопатија, исто така може да го зголемат ризикот од кинење на мрежницата.

Кои се симптомите на кинење на мрежницата?

Кинењето на мрежницата е сериозно очно нарушување што бара брза интервенција. Затоа, важно е рано да се препознаат симптомите, бидејќи тоа е критично за спречување на загуба на видот. Симптомите на кинење на мрежницата може да вклучуваат:

Блесоци на светлина: Лицата со кинење на мрежницата често гледаат ненадејни и интензивни блесоци на светлина. Овие блесоци се поизразени особено во темни средини или кога очите се затворени. Блесоците на светлина настануваат поради механички надразнувања предизвикани од повлекувањето на витреусниот гел на мрежницата. Овој симптом често се јавува кога мрежницата е повлечена и кога ризикот од кинење е висок.

Летечки тела: Ненадејната појава на мали црни точки или површини слични на паяжина во видното поле е еден од најчестите симптоми на кинење на мрежницата. Овие летечки тела настануваат од ситни крварења или остатоци од клетки што се појавуваат при одвојувањето на витреусниот гел од мрежницата. Летечките тела се движат заедно со движењата на очите и најчесто може да бидат повеќе.

Засенчување во видното поле: Лицата со кинење на мрежницата може да почувствуваат темна завеса или сенка во дел од видното поле. Овој ефект на завеса настанува кога кинењето се проширува и почнува одвојување на мрежницата. Оваа промена во видот најчесто се чувствува во долниот или страничниот дел на видното поле. Ефектот на завеса е знак дека кинењето на мрежницата напредува и дека е потребна итна медицинска интервенција.

Ненадејна загуба на видот: Кинењето на мрежницата во некои случаи може да предизвика ненадејна и сериозна загуба на видот. Оваа загуба настанува кога кинењето напредува и се претвора во одвојување на мрежницата. Ненадејната загуба на видот може да биде во дел или во целото видно поле. Оваа состојба бара итна медицинска интервенција и мора брзо да се лекува за да се спречи трајна загуба на видот.

Како се поставува дијагноза на кинење на мрежницата?

Дијагнозата на кинење на мрежницата почнува со тоа што пациентот ги опишува своите очни тегоби и симптоми. Блесоците на светлина, летечките тела, засенчувањето во видното поле, ненадејната загуба на видот или замаглениот вид детално ги испитува очниот лекар. Потоа лекарот врши очен преглед. При очниот преглед најчесто се користат капки за проширување на зеницата кај пациентот. Проширувањето на зеницата овозможува мрежницата да се види подобро и овозможува детално испитување. Лекарот може да побара некои од следниве тестови за конечна дијагноза:

Офталмоскопија: Офталмоскопијата е метод на снимање што често се користи при дијагностицирање на кинење на мрежницата. Оваа постапка му овозможува на лекарот да го испита задниот дел на мрежницата. Офталмоскопот, со тоа што ја осветлува мрежницата и овозможува зголемување, му помага на лекарот да утврди дали има кинење, дупка или повлекување на мрежницата.

Ултразвук: Ултразвучниот преглед на окото е уште една важна техника на снимање што се користи при дијагностицирање на кинење на мрежницата. Овој метод се користи особено кај пациенти кај кои проширувањето на зеницата е тешко или кај кои има состојби како крварење во мрежницата. Ултразвукот овозможува приказ на внатрешните структури на окото и помага да се утврдат кинења, повлекувања или други абнормалности на мрежницата.

Фундус фотографија: Фундус фотографијата е метод на снимање што вклучува фотографирање на мрежницата. Оваа техника овозможува документирање и следење на кинењата на мрежницата и на други болести на мрежницата. Фундус фотографијата му овозможува на лекарот подетално да го испита кинењето на мрежницата и да го следи напредокот во текот на лекувањето.

Како се лекува кинење на мрежницата?

Лекувањето на кинење на мрежницата зависи од големината и местото на кинењето, како и од општата здравствена состојба на пациентот. Целта на лекувањето е да се запре напредувањето на кинењето, да се спречи одвојување на мрежницата и да се избегне загуба на видот. Меѓу методите што најчесто се користат при лекувањето може да бидат следниве:

Ласерска фотокоагулација: Ласерската фотокоагулација е метод што често се користи при лекувањето на кинење на мрежницата. При оваа постапка, очниот лекар со посебен ласер прави мали изгорени места околу кинењето на мрежницата. Овие изгорени места го запечатуваат ткивото на мрежницата околу кинењето и спречуваат проширување на кинењето и одвојување на мрежницата. Ласерското лекување обично се спроведува во амбулантни услови и под локална анестезија. Постапката трае кратко, а пациентите обично можат истиот ден да се вратат на своите секојдневни активности. Ласерската фотокоагулација е ефикасна опција за лекување на мали и неодамна настанати кинења на мрежницата.

Криотерапија: Криотерапијата е друг метод на лекување што се користи за запечатување на кинењето со замрзнување на ткивото околу него. При оваа постапка, очниот лекар со посебна криосонда го замрзнува ткивото на мрежницата околу кинењето. Ладната примена предизвикува замрзнување на ткивата околу кинењето, а потоа, по заздравувањето, кинењето се затвора. Криотерапијата се претпочита особено во случаи кога ласерското лекување не може да се примени.

Витректомија: Витректомијата е напредна хируршка метода што се користи за лекување на сериозни кинења на мрежницата и одвојување на мрежницата. При оваа постапка, очниот хирург го отстранува стакластото тело (витреус) од окото и го заменува со физиолошки раствор или силиконско масло. Витректомијата овозможува мрежницата повторно да се смести на своето место и кинењата да се поправат. Постапката обично се спроведува под општа анестезија и може да бара одреден период на хоспитализација.

Често поставувани прашања

При ласерската терапија на кинење на мрежницата, очниот лекар со посебен ласер прави мали изгорени места околу кинењето на мрежницата. Овие изгорени места го запечатуваат ткивото околу кинењето на мрежницата и спречуваат проширување на кинењето и одвојување на мрежницата. Кога мрежницата ќе се искине, ризикот од одвојување на мрежницата се зголемува, а ако не се лекува, може да доведе до трајна загуба на видот. Кинењето на мрежницата се манифестира со симптоми како блесоци на светлина, летечки тела или засенчување во видното поле. Раното распознавање и лекување, со запирање на напредувањето на кинењето, е критично за спречување на загуба на видот. Кинењето на мрежницата најчесто се јавува кај лица на возраст од 40 години и повеќе, но може да се јави и во секоја возраст. Стареењето, при кое стакластото тело се одвојува од мрежницата, може да го зголеми ризикот од кинење. Клетките на мрежницата, бидејќи се дел од централниот нервен систем, немаат способност за самообновување. Оштетените клетки на мрежницата најчесто предизвикуваат трајно оштетување, што може да доведе до загуба на видот. Операцијата за кинење на мрежницата, во зависност од применетиот метод, обично трае од 1 до 2 часа. По операцијата, пациентите обично се под набљудување одредено време и се отпуштаат истиот или следниот ден. Кинењето на мрежницата директно не настанува од стрес. Главните причини за кинење на мрежницата се стареење, повреди на окото, висока миопија и семејна историја на болести на мрежницата. Сепак, здравиот начин на живот и управувањето со стресот играат важна улога во одржувањето на општото здравје на окото. Ако кинењето на мрежницата не се лекува, може да се прошири и да доведе до одвојување на мрежницата, што може да предизвика трајна и сериозна загуба на видот. Како одвојувањето на мрежницата напредува, исхраната на мрежницата се нарушува и нервните клетки отмираат, со што видната функција се губи на начин што не може да се поврати. По операцијата на мрежницата, подобрувањето на видот обично може да трае неколку недели, но тоа време може да се разликува во зависност од индивидуалната брзина на заздравување и сложеноста на операцијата. Целосниот процес на заздравување обично може да трае од 1 до 3 месеци. Лицата со кинење на мрежницата обично доживуваат симптоми како блесоци на светлина, летечки тела или замаглен вид во видното поле. Во видното поле може да се почувствува и темна завеса или сенка, што може да доведе до загуба на видот. Како кинењето напредува, некои пациенти може да доживеат ненадејна и сериозна загуба на видот. Кинењето на мрежницата најчесто е сериозно нарушување што брзо се развива. Раната дијагноза и лекување на кинењето на мрежницата се од големо значење за спречување на загуба на видот. Затоа, лицата со симптоми на кинење на мрежницата треба да се обратат во очните поликлиники на болниците за итна интервенција.