Рехабилитацијата при слаб вид е терапевтска процедура која има за цел да постигне подобар вид со подобрување на постојната визуелна функција кај пациенти со намален вид од различни причини. Лицата со слаб вид можат во процесот на рехабилитација да постигнат подобра визуелна острина. Во случаи кога видот не е целосно изгубен, но визуелната острина не може да се постигне со методи на лекување како очила, контактни леќи и операција, може да се примени рехабилитација при слаб вид. „Што е слабовидост?“ „Што е рехабилитација при слаб вид и во кои случаи се применува?“ „Како се врши дијагностицирање и лекување на слабовидоста?“ Сите овие теми, како и слабовидоста и рехабилитацијата при слаб вид, детално се опишани во понатамошниот текст.
Што е слабовидост? Што ја предизвикува?
Кога се зборува за слепило, општо се мисли на две групи: на лицата кои воопшто не гледаат и на лицата кои делумно гледаат. Слабовидоста е состојба при која постои ограничена, но присутна визуелна способност, а губењето на видот не може да се поправи со методи на лекување како контактни леќи, очила и операција. Често се меша со слепило, но слабовидоста не значи слепило. Здрава личност може да види предмети на растојание од 6 метри, додека лице со слаб вид може да ги види истите предмети на растојание од 2 до 6 метри.
Слабовидоста може да настане поради различни причини. Се јавува кај сите возрасни групи, но особено кај постарите лица слабовидоста е почеста. Со други зборови, напредната возраст е една од главните причини за слабовидост. Истражувањата покажуваат дека кај еден од секои 6 возрасни над 45 години постои проблем со слабовидост. Познатите главни причини за слабовидост може да се наведат на следниов начин:
Макуларна дегенерација: Макуларната дегенерација е здравствен проблем на окото кој се јавува во макуларниот слој, светлосензитивниот слој во задниот дел на ретината, каде што се одвива визуелниот фокус. Во светот, макуларната дегенерација е водечки здравствен проблем кој предизвикува губење на видот поврзано со возраста. Макуларната дегенерација може да го наруши јасниот вид на окото и да предизвика замаглен вид и слабовидост.
Катаракта: Замаглување на прозирната леќа во окото. Оваа состојба може да го спречи правилното фокусирање на светлината што влегува во окото на ретината, со што може да предизвика губење на видот.
Глауком (очен притисок): Кога притисокот во окото се зголемува поради различни причини, очните нерви можеби нема да добијат доволно крв. Поради тоа очните нерви може да се оштетат и да настане губење на видот. Глаукомот, односно очниот притисок, е здравствен проблем при кој зголемениот притисок предизвикува оштетување на очните нерви.
Дијабетична ретинопатија: Дијабетесот, односно шеќерната болест, може да ги оштети ткивата и нервите во телото. Поради дијабетесот може да настане оштетување и на крвните садови кои ја хранат ретината. Со тек на времето ретината може да се оштети и да настане губење на видот.
Пигментен ретинитис (ноќно слепило): Познат и како кокошко слепило или ноќно слепило, пигментниот ретинитис е наследна болест при која ноќниот вид со тек на времето се намалува и пациентот има тешкотии да ги види предметите на страничните делови на окото.
Амблиопија (мрзливо око): Состојба на окото која настанува поради тоа што визуелниот развој во детството не се одвива онака како што треба. Амблиопијата, која се карактеризира со замаглен вид на едното или на двете очи, не може лесно да се коригира со очила или контактни леќи. Затоа, кај лицата со амблиопија најчесто може да биде потребна рехабилитација при слаб вид.
Трауматска повреда на мозокот: Рехабилитација при слаб вид може да се примени и кај губењето на видот поради здравствени проблеми како повреда на главата, повреда на мозокот и мозочен удар.
Здравствените проблеми кои ја оштетуваат визуелната функција, како макуларна дегенерација или ретинопатија, ако не се лекуваат во рана фаза, со тек на времето можат да предизвикаат трајно губење на видот. Затоа, ако забележите дека вашиот вид не е толку остар како порано, не занемарувајте да закажете преглед кај специјалист офталмолог без одлагање и да направите контроли.
Кои се симптомите?
Кај лицата со слабовидост нема целосно губење на видот, туку тој е делумно присутен. Сепак, лицата со слаб вид можат во секојдневниот живот да имаат одредени тешкотии во споредба со здravите луѓе. Главните симптоми на слабовидоста може да се наведат на следниов начин:
Оштетување на видот што не се подобрува со очила или контактни леќи,
Тешкотии при читање и пишување,
Тешкотии кај децата во училишна возраст при гледање на таблата,
Девијација на очите (страбизам) во доенечка возраст,
Тешкотии при препознавање на лица,
Тешкотии при гледање телевизија,
Чувствителност на светлина,
Замаглен вид,
Целото видно поле да изгледа како покриено со филм,
Неможност за јасно гледање на блиски и далечни предмети,
Проблеми при гледање во простории со слабо осветлување (ноќно слепило),
Неможност за гледање предмети горе, долу и/или странично од окото
Покрај горенаведеното, лицата со слабовидост можат да имаат тешкотии и при активности како купување или возење автомобил.
Што е рехабилитација при слаб вид?
Рехабилитацијата при слаб вид е терапевтска процедура која помага да се подобрат и развијат визуелните способности кај лицата кај кои нормалната функција на окото поради различни причини не е онаква каква што треба да биде. Благодарение на рехабилитацијата при слаб вид, лицата со губење на видот можат да ги извршуваат своите секојдневни активности без да зависат од други. Начинот на спроведување на процесот на визуелна рехабилитација го одлучува специјалист офталмолог, во зависност од фактори како индивидуалните потреби на пациентот и тежината на губењето на видот. Основната цел на рехабилитацијата е да се максимизира постојниот визуелен потенцијал на лицето и да се развијат преостанатите визуелни способности. На пример, пациентите со слабовидост по рехабилитацијата можат со помалку проблеми да ги извршуваат активностите кои пред рехабилитацијата им биле тешки, како препознавање предмети и лица, возење автомобил, следење патишта и читање книги. Почетокот на рехабилитацијата во раната фаза на губење на видот значително влијае на шансата за успех на лекувањето. Затоа, ако кај себе или кај вашето дете забележите слаб вид, не занемарувајте да закажете преглед кај специјалист офталмолог без одлагање и да ги направите потребните контроли.
За кого се применува / не се применува?
Рехабилитацијата при слаб вид е процес на лекување чија цел е да се подобри постојната визуелна функција кај лицата со значително намалување на видот поради здравствени проблеми како макуларна дегенерација, дијабетична ретинопатија и повреда на главата. Покрај тоа, за да се примени рехабилитација при слаб вид, потребно е пациентот, иако има ограничен вид, визуелната острина да не може да се постигне со опции за лекување како очила, леќи и операција. Кај целосно слепило, рехабилитацијата при слаб вид можеби нема да даде позитивен резултат.
Кои се методите на дијагностицирање?
Спротивно на она што е познато во јавноста, намалувањето на видот со возраста не е нормален процес. Затоа, кога ќе се забележи намалување на визуелното чувство, за да се утврди причината и да се одреди правилното лекување, потребен е опсежен преглед од специјалист офталмолог. Специјалистот при прегледот прво ја оценува медицинската историја на пациентот и моменталните симптоми. Ако пациентот има хронична здравствена состојба, како дијабетес, која може да предизвика губење на видот, во процесот на рехабилитација може да бидат потребни мерки за контрола и на таа здравствена состојба. За време на прегледот, со помош на специјални апарати, може да се испитаат делови на окото како ретина и макула; за да се тестира визуелната острина, од пациентот може да се побара да чита букви со различна големина од одредено растојание. Ако пациентот има тешкотии да чита ситни букви или да види предмети на далечина, како и да извршува секојдневни активности како гледање телевизија или возење автомобил, во тој случај специјалистот офталмолог може да ја препорача рехабилитацијата при слаб вид.
Кои се методите на лекување?
Лекувањето на слабовидоста зависи од нејзината причина. Затоа, специјалистите во процесот на рехабилитација подготвуваат план за лекување прилагоден на поединецот. Во рехабилитацијата при слаб вид, за да се зголеми визуелната способност на пациентот и да се обезбеди тој најдобро да ја користи постојната визуелна капацитет, може да се користат одредени уреди. Меѓу нив се најважни телескопите, микроскопите, лупите (magnifiers), телемикроскопите и електрооптичките системи. Основните методи на лекување кои се користат при рехабилитација при слаб вид се следните:
Лупи: Лупите монтирани на очила најчесто се претпочитаат за зголемување на видот при блиско растојание, како читање и пишување.
Телескопски очила: За зголемување на видот на далечина, како гледање телевизија, најчесто се користат телескопски очила кои имаат можност за зголемување на сликата.
Уреди за засилување на контрастот: Уредите за контраст ги прават предметите појасно видливи и со тоа го подобруваат видот.
Електрооптички системи: Со помош на развојот на технологијата, денес постојат и уреди специјално дизајнирани за лицата со слабовидост, меѓу технолошките уреди како компјутер и телефон.
Главната цел на рехабилитацијата при слаб вид е да се зголеми постојниот визуелен капацитет на лицата и истовремено да се овозможи тие да бидат самостојни во секојдневниот живот. Затоа, покрај горенаведеното, денес постојат и помагала што ја олеснуваат визуелната функција, како книги со голем фонт и говорни часовници, кои им олеснуваат на лицата со губење на видот при вршење на секојдневните активности.
Раната дијагноза е важна кај слабовидоста. Ако лекувањето на слабовидоста не започне во раната фаза, во подоцнежните фази може да доведе до трајно губење на видот или целосно слепило кај пациентите. Затоа, ако кај себе и/или кај вашите блиски забележите слаб вид, не занемарувајте да закажете преглед кај специјалист офталмолог и да ги направите контролите.
