Што е катаракта? Кои се причините, симптомите и методите на лекување?

Што е катаракта? Кои се причините, симптомите и методите на лекување?

Катаракта се дефинира како замаглување на очната леќа, која во нормални услови е проѕирна. Луѓето со катаракта најчесто опишуваат дека гледаат низ матно стакло или замаглен прозорец. Матниот и замаглен вид предизвикан од катаракта може да ги отежне секојдневните активности, како читање, пишување, а особено возење автомобил во темна ноќ, забележување на сообраќајни знаци или распознавање на изразот на лицето на соговорникот. Катаракта најчесто се развива постепено, а не нагло, и во раните фази не го влошува квалитетот на видот. Бидејќи ова може да доведе до одложување на дијагнозата и лекувањето, важно е рутинските лекарски прегледи да не се запоставуваат, со цел симптомите и абнормалните состојби да се откријат рано. На почетокот на катарактата може да се применат поедноставни методи, како работа во добро осветлени простории и користење очила, додека во подоцнежните фази на катарактата може да биде потребна понапредна интервенција. Кога губитокот на видот или нарушувањето на видот предизвикани од катаракта ќе достигнат ниво што ги оневозможува секојдневните активности, потребна е операција на катаракта. Операцијата на катаракта е хируршка постапка што речиси кај сите пациенти може да се примени и значително го подобрува квалитетот на видот. Операциите на катаракта се безбедни и се единствен метод на лекување.

Што е катаракта?

Катаракта е густо, матно подрачје што се јавува во очната леќа. Тоа е болест при која протеините присутни во окото ги спречуваат јасните слики да стигнат од очната леќа до мрежницата. Сликите што не се јасно фокусирани на мрежницата формираат згрутчувања и го нарушуваат квалитетот на сликата. Мрежницата, слојот во окото, ја претвора светлината, односно сликите од очната леќа, во електрични сигнали и ги пренесува преку оптичкиот нерв (визуелен нерв) до мозокот. Катаракта може да се јави на двете очи или на едното око. Катаракта најчесто не е болна состојба и не предизвикува непријатност. Кај некои пациенти може да се јави болка, бидејќи катаракта може да предизвика чувствителност на светлина. Катаракта, која се развива бавно и тивко, најчесто се јавува кај голем дел од луѓето во постара возраст.

Кои се симптомите на катаракта?

Катаракта, која се јавува тивко и во раната фаза не предизвикува никакви симптоми, подоцна може да предизвика некои често забележани тегоби:

Матен и нејасен вид

Проблеми со видот, особено засилени во темна ноќ

Видување на боите во бледа форма

Потреба од многу светло осветлување при читање

Прекумерна чувствителност на светлина

Двоен вид на окото со катаракта

Постојана потреба од промена на очилата со рецепт

Кои се причините за катаракта?

Причините за катаракта се многубројни. Компонентите што ја сочинуваат очната леќа во најголем дел се вода и протеини. Кога протеините ќе се оштетат со текот на времето и под влијание на различни изложувања, тие можат да добијат форма на трајни протеински честички што предизвикуваат замаглување на очната леќа. Ова влијае на квалитетот на видот и го спречува јасното гледање. Овој процес е особено непожелна појава што настанува со стареењето. Често среќавани причини за катаракта може да се наредат како што следува.

Напредна возраст

Дијабетес (шеќерна болест)

Висок крвен притисок

Ожиреност

Пушење и употреба на тутунски производи

Употреба на алкохол

Особено зрачна терапија применета на горниот дел на телото

Стероидна терапија

Лекови што се користат во лекувањето на артритис (воспаление на зглобовите) и лупус

Лекови што се користат во лекувањето на различни психотични нарушувања, како шизофренија и биполарен поремет

Прележани очни воспаленија

Некои очни операции

Повреди и траума на окото

Прекумерна изложеност на сончева светлина без заштитни мерки, како очила за сонце или капа

Како се поставува дијагноза на катаракта?

При присуство на симптоми на катаракта се препорачува да се обратите кај специјалист офталмолог за понатамошни испитувања и преглед од специјалист лекар. Специјалистот офталмолог спроведува сеопфатен преглед на окото за да го испита присуството на катаракта, да ја процени катарактата и да го измери видното поле. За време на испитувањата, за да се видат окото и очната леќа поцелосно, зеницата (црниот дел во средината на окото) се проширува со очни капки. Кога зеницата ќе се прошири доволно, лекарот го завршува прегледот. Тонометријата, тест што се користи за мерење на очниот притисок, функционира така што специјален апарат испушта воздух кон окото и се добива слика. Оваа постапка е безболна и се претпочита за детална проценка на оптичкиот нерв и мрежницата, кои се наоѓаат зад окото. Тестирање на квалитетот на видот од различни растојанија, контрола на чувствителноста на светлина и проценка на перцепцијата на боите се други тестови што може да се применат.

Како се лекува катаракта? Како се изведува операција на катаракта?

Кога симптомите на катаракта се благи, во некои случаи е можно да се состави план за лекување со очила и леќи. Сепак, катаракта често е болест што со текот на времето се влошува и бара интервенција. Во лекувањето на катаракта, по упатство на специјалист офталмолог, обично се планира операција на катаракта. Пациентите што не сакаат операција може да бидат упатени на посилни очила со поголем диоптриски број, леќи со лупа и специјално изработени очила за сонце со премази за спречување на блесок. Многу пациенти со катаракта чекаат до операцијата, кога читањето ќе се влоши во значителна мера или возењето ќе стане тешко. Операцијата на катаракта може да се претпочете и во случаи кога катарактата го отежнува лекувањето на други очни проблеми. Со хируршка постапка наречена факоемулзификација, очната леќа се раскинува, а за отстранување на мали остатоци од раскинатата леќа се користат ултразвучни бранови, односно фако апарат. Во друга постапка, наречена екстракапсуларна хирургија, матниот дел од очната леќа се отстранува преку мал рез, а по операцијата на местото каде што била природната очна леќа се поставува вештачка интраокуларна леќа. Операциите за катаракта обично се многу сигурни и успешноста на хируршките постапки е висока. Кај хирургијата на катаракта можат да се појават некои ризици, кои може да се наредат како инфекција, крварење, одвојување на мрежницата, но веројатноста за појава на овие компликации е многу мала. Многу пациенти со катаракта можат да бидат отпуштени истиот ден по операцијата.

Ако не се оперирам, што ќе се случи или како можам да добијам подобар вид без операција на катаракта, се едни од прашањата што најчесто се јавуваат. Кај пациентите со катаракта во рана фаза, губитокот на видот може да биде многу мал или да не влијае на животот. Во такви случаи, освен поларизирани очила за сонце, читање и работа во доволно осветлени простории и користење лупа при читање, нема многу други опции.

Кои се видовите операции на катаракта?

Видовите операции на катаракта современо се засноваат на замена на матната леќа во окото со вештачка леќа. Најчесто применуваните видови операции се следниве.

Факоемулзификација

Постапка при која леќата со катаракта се чисти со ултразвучна енергија, а на нејзино место се поставува нова леќа преку мал рез.

Ласерски операции на катаракта

Операции кои кај пациенти со астигматизам вклучуваат метод на закривен рез, со кој може да се коригира и астигматизмот. Наместо рачен рез што хирургот го прави со рака, резот се прави со ласер и со овој метод може да се замени леќата со катаракта.

Кои се видовите леќи после операција на катаракта?

После операцијата на катаракта, наместо природната леќа може да се користат различни видови леќи, а типот на леќата се избира според начинот на живот на пациентот. Поставените интраокуларни леќи се одобрени од FDA и CE. Интраокуларните леќи истовремено имаат асферична карактеристика што го зголемува квалитетот на сликата.

Монофокални леќи

Се претпочитаат за да се постигне највисоко ниво на квалитет на видот на одредени растојанија. После операцијата обично се потребни очила за читање за блиско гледање.

Мултифокални интраокуларни леќи

Овие леќи, наречени мултифокални, односно повеќефокални, со делење на светлината помагаат и за добар вид на блиску и на далеку. Со овие леќи кај пациентите после операцијата најчесто не е потребно носење очила.

Акомодативни леќи (леќи што можат да се прилагодуваат)

За разлика од монофокалните леќи, кои традиционално се често претпочитани, фокусното растојание на леќите што можат да се прилагодуваат може да се менува во зависност од активноста на мускулите присутни во окото.

Торични интраокуларни леќи

Торичните леќи истовремено овозможуваат лекување на катаракта кај луѓе со астигматизам, а задоволството на пациентите е над 95%.

Што може да се забележи после операција на катаракта?

После операцијата на катаракта, во просек 2-3 дена може да се забележат следниве симптоми.

Свраб

Благо чувство на непријатност, како пецкање

Солзење на окото

Чувствителност на светлина

Матен вид

Црвенило

При операцијата на катаракта се применува локална анестезија. Постапката обично не е болна ни непријатна. После операцијата на катаракта, за спречување на развој на инфекција и за контрола на очниот притисок се користат очни капки пропишани од лекарот. Кај некои пациенти е можно и пропишување на аналгетик при блага болка. После операцијата на катаракта, неколку недели не се препорачуваат допир на очите, притискање на очите, силно триење на очите, како и кревање и спуштање на тешки предмети. Важно е да се почитуваат правилата за хигиена за да се одржи здравјето на очите и да се заштитите од инфекции.

Најчесто поставувани прашања за катаракта

После операцијата на катаракта, квалитетот на видот во голема мера се подобрува. По операцијата, сепак може да има случаи во кои е потребна употреба на очила или леќи.

Кога катаракта е присутна на двете очи, операцијата на катаракта обично се изведува со интервал од една недела. На тој начин се дава доволно време за оздравување на окото што било оперирано. Интраокуларните леќи што се користат во операциите на катаракта се дизајнирани за трајна употреба и не бараат замена. Кај некои ретки случаи може да биде потребна втора операција на катаракта. Поставената вештачка леќа може во текот на месеци или години да ја изгуби проѕирноста и да се замати. Во такви случаи, за отстранување на замаглувањето на површината на леќата може да се изврши површинско чистење со ласер.

Катаракта значително може да го намали квалитетот на видот и да создаде подлога за трајни проблеми со очите. Иако напредната возраст е значителен фактор на ризик за катаракта, катаракта може да се јави и кај помлади луѓе. При промена на видот или присуство на абнормални симптоми важно е да се обратите кај здравствена установа и да поминете преглед кај специјалист офталмолог. Бидејќи проблемите со видот предизвикани од катаракта значително го отежнуваат животот, операциите на катаракта се препорачуваат од специјалистите. Операциите на катаракта даваат подобрување кај околу 90% од пациентите, а постапките се ефикасни, сигурни, брзи и релативно безболни.