Што е Синдром на предменструална напнатост (ПМС)? Симптоми, причини и третман

Синдром на предменструална напнатост

Многу жени доживуваат одредени физички или емоционални промени кога им се приближува менструалниот период. Иако овие симптоми понекогаш се благи, кај некои жени тие можат да бидат толку интензивни што го попречуваат секојдневниот живот. Оваа состојба, во медицинска терминологија наречена синдром на предменструална напнатост или кратко ПМС (Premenstrual Syndrome). Под влијание на хормоналните промени, овој синдром започнува неколку дена или недели пред менструалното крварење и обично се намалува со почетокот на крварењето.

Што е Синдром на предменструална напнатост?

Периодот на ПМС е состојба која се јавува во лутеалната фаза од менструалниот циклус на жените, односно периодот по овулацијата, а се карактеризира и со физички и со емоционални симптоми. Обично започнува 1-2 недели пред почетокот на менструацијата и се намалува и исчезнува во првите денови од менструалното крварење. ПМС може да се појави со различен степен кај секоја жена. Додека кај некои жени се јавува во форма на благ револт или осетливост на градите, кај други може да предизвика депресивно расположение, напади на гнев или интензивни болки кои сериозно го ограничуваат секојдневниот живот.

Медицински гледано, оваа состојба е феномен кој ги одразува ефектите од хормоналните флуктуации врз човечкото тело и ум. Затоа, со оглед на постоењето на други нарушувања кои имаат слични симптоми со ПМС, поставувањето на точна дијагноза станува важно.

Кои се симптомите на синдромот на предменструална напнатост?

Симптомите во периодот на ПМС се прилично разновидни и можат да се манифестираат различно кај секоја жена. Симптомите на ПМС може да се набројат на следниов начин:

Физички симптоми: Осетливост и оток на градите се едни од најчестите физички симптоми на синдромот на предменструална напнатост. Абдоминалната надуеност и проблемите со гасови стануваат поизразени особено по оброците. Се забележува општ оток и зголемување на телесната тежина во телото поради задржување на вода. Заморот и недостатокот на енергија може да го отежнат извршувањето на секојдневните активности. Проблемите со кожата, особено акните и зголеменото маcње, се чести во предменструалниот период. Може да се забележи и зголемено мастење на косата и скалпот. Се појавува особено како прекумерна желба за слатка и солена храна.

Емоционални и психолошки симптоми: Раздразливоста е еден од најкарактеристичните симптоми на синдромот на предменструална напнатост. Промените во расположението се манифестираат како ненадејни напади на тага или гнев. Чувството на анксиозност и напнатост може негативно да влијае на секојдневниот живот. Може да се појават депресивни чувства, безнадежност и чувство на безвредност. Зголемената емоционална чувствителност може да предизвика претерана реакција на настани кои во нормални услови не би вознемириле. Може да се забележи и недостаток на самодоверба и проблеми со самопочитта.

Зошто се јавува синдромот на предменструална напнатост?

Иако точната причина за пременструалниот синдром сè уште не е целосно разбрана, се смета дека различни фактори делуваат заедно. Меѓу овие фактори, хормоналните промени го заземаат најважното место. Причините може да се набројат на следниов начин:

Хормонални фактори: Флуктуациите во нивото на хормоните естроген и прогестерон за време на менструалниот циклус се сметаат за основна причина за периодот на пмс. Особено ненадејниот пад на нивото на прогестерон во лутеалната фаза е ефективен во појавата на симптомите. Зголемувањето на нивото на хормонот пролактин исто така може да го попречи интензитетот на симптомите. Промените во нивото на невротрансмитерите како што е серотонинот играат улога во појавата на промени во расположението и депресивни симптоми. Промените во нивото на допамин и норадреналин исто така можат да бидат ефективни во развојот на синдромот.

Гетски фактори: Синдромот на предменструална напнатост може да покаже семејна склоност. Ако мајката или сестрите го имаат овој синдром, ризикот тој да се појави и кај други женски членови на семејството се зголемува. Генетските фактори можат да влијаат на осетливоста на хормоните и метаболизмот на невротрансмитерите.

Фактори на животниот стил: Сресот е еден од најважните фактори што ги влошува симптомите на синдромот на предменструална напнатост. Хроничниот стрес може да ја наруши хормоналната рамнотежа и да предизвика симптомите да бидат посериозни. Навиките во исхраната, особено консумирањето кофеин, алкохол и преработена храна, можат да ги зголемат симптомите. Недостатокот на редовно вежбање може да придонесе за влошување на симптомите со намалување на нивото на ендорфин. Нарушувањата на спиењето и нередовното време на спиење можат негативно да влијаат на хормоналната рамнотежа. Пушењето е исто така меѓу факторите кои ги зголемуваат симптомите.

Фактори на исхрана: Недостатоците на магнезиум, витамин Б6, калциум и витамин Д можат да ги влошат симптомите на синдромот на предменструална напнатост. Флуктуациите на шеќерот во крвта, особено како резултат на консумирање едноставни јаглехидрати, можат да ги поттикнат промените во расположението.

Како се поставува дијагнозата на синдромот на предменструална напнатост?

Скалата за синдром на предменструална напнатост често се користи за дијагностицирање на ПМС кај жените и за проценка на сериозноста на симптомите; благодарение на оваа скала, физичките и емоционалните симптоми може да се следат на пообјективен начин. Меѓутоа, следниве методи може да се користат за поставување дијагноза:

Дијагностички критериуми: За дијагноза на синдромот на предменструална напнатост, симптомите мора да се појават во лутеалната фаза по овулацијата и да се намалат или целосно да исчезнат со почетокот на менструалниот период. Симптомите треба да се набљудуваат најмалку во текот на два последователни менструални циклуса. Исто така, важно е за дијагнозата симптомите да бидат со таква интензивност што влијаат врз секојдневните животни активности.

Дневно следење: Дневното запишување на симптомите од страна на пациентите е еден од најефективните методи во поставувањето на дијагнозата. Неопходно е да се забележат интензитетот, времетраењето и карактеристичните својства на симптомите во текот на менструалниот циклус во период од најмалку 2-3 месеци. Ова следење покажува дали симптомите навистина се поврзани со менструалниот циклус.

Диференцијална дијагноза: Депресијата, анксиозните нарушувања, болестите на штитната жлезда и другите хормонални нарушувања можат да се помешаат со синдромот на предменструална напнатост. Затоа, кога е потребно, може да се направат тестови за функцијата на штитната жлезда, комплетна крвна слика и други хормонални тестови.

Физички преглед: Важно е да се исклучат патологиите на карличните органи со гинеколошки преглед. Преку прегледот на дојките, абдоминалниот преглед и општиот систематски преглед се истражуваат други можни причини.

Психолошка проценка: Доколку е потребно, се прави психолошка и психијатриска проценка за да се истражи присуството на основни ментални заболувања. Може да биде потребна Дентална психолошка проценка особено за диференцијална дијагноза на пременструално дисфорично растројство (PMDD).

Како се лекува синдромот на предменструална напнатост?

Третманот на ПМС се планира според сериозноста на симптомите и неговото влијание врз квалитетот на животот на пациентот. Пристапот на лекување генерално започнува со промени во животниот стил и напредува кон опции за медицински третман кога е потребно.

Редовното вежбање е една од најефективните промени во животниот стил што ги намалува симптомите на синдромот на пмс напнатост. Умереното вежбање кое трае 30-45 минути барем 3-4 пати неделно го подобрува расположението преку зголемување на нивото на ендорфин. Активности како што се пешачење, пливање, возење велосипед и јога се особено корисни. Регулирањето на исхраната е важно. Ограничувањето на кофеинот, алкохолот, солта и преработената храна може да го намали интензитетот на симптомите. Техниките за управување со стресот, учењето медитација, вежбите за длабоко дишење и техниките за релаксација се исклучително корисни. Редовното време на спиење и квалитетниот сон се важни за одржување на хормоналната рамнотежа.

Суплементацијата со магнезиум е особена ефикасна во намалувањето на грчевите во мускулите и симптомите на напнатост. Витаминот Б6 може да биде корисен во подобрувањето на промените во расположението. Суплементите со калциум и витамин Д играат улога во ублажувањето на општите симптоми. Омега-3 масните киселини, особено суплементите со рибино масло, можат да бидат ефикасни во подобрувањето на воспаленијата и нарушувањата на расположението. Кога симптомите не можат да се стават под контрола со промени во животниот стил, се разгледуваат опциите за медицински третман. Хормоналните методи за контрацепција, особено нискодозираните комбинирани орални контрацептиви, можат да ги намалат симптомите со регулирање на хормоналните флуктуации.

Најчесто поставувани прашања

Иако ПМС се јавува кај голем дел од жените во репродуктивна возраст, тој не се појавува кај секоја жена. Околу 75% од жените може да доживеат благи до умерени симптоми на ПМС во одреден период од својот живот. Сепак, додека некои жени немаат никакви симптоми, други доживуваат сериозни симптоми кои влијаат врз секојдневниот живот. ПМС обично започнува 5-10 дена пред менструалното крварење и се намалува и исчезнува во првите денови по почетокот на менструацијата. Времетраењето може да варира во зависност од личноста. Кај некои жени симптомите траат само неколку дена, додека кај други тие се активни речиси две недели. Бидејќи ПМС води до емоционални флуктуации, понекогаш може да се помеша со депресија. Меѓутоа, симптомите на ПМС се циклични, односно се поврзани со менструалниот период. Ако нарушувањето на расположението продолжува и надвор од менструалниот период, може да постои поинаква основна ментална состојба. Специјалистичката проценка е важна. ПМС обично може да се појави неколку години по пубертетот, во периоди кога менструалниот циклус станува редовен. Станува изразен кај повеќето жени во раните 20-ти години. Иако е почест во годините на плодност, симптомите се намалуваат како што се приближува периодот на менопауза. Првата специјалистичка област што треба да се консултира за поплаки поврзани со ПМС е одделот за гинекологија и акушерство. Ако симптомите се поистакнати на психички план, може да биде потребна и психијатриска или психолошка поддршка. Доколку е потребно, овие две гранки можат да работат заедно. Нелекуваниот ПМС со тек на време може да го намали квалитетот на животот на личноста. Особено ако емоционалните симптоми не се стават под контрола, може да се појават проблеми во работата, училиштето и социјалните односи. Иако ретко, ако не се лекува, може да се развие потешка форма наречена Пременструално дисфорично растројство (PMDD). За намалување на ПМС, пред сè, важна е редовната физичка активност, здравата исхрана, доволното спиење и управувањето со стресот. Дополнително, намалувањето на внесот на кофеин, сол и шеќер, ограничувањето на алкохолот и земањето одредени додатоци на витамини и минерали исто така може да ги олеснат симптомите. Лековите може да се додадат кога е потребно. Исхраната има директно влијание врз ПМС. Додека шеќерната и преработената храна може да ги зголемат симптомите; балансирана и природна исхрана богата со влакна може да ги намали симптомите. Особено се препорачува исхрана богата со магнезиум, калциум и витамин Б6. Кај некои жени, пилулите за контрацепција можат да ги намалат симптомите на ПМС со балансирање на нивото на хормоните. Меѓутоа, овој ефект варира од личност до личност. Додека кај некои жени се постигнуваат позитивни резултати, кај други може да нема разлика во симптомите. Затоа, одлуката за употреба треба да се донесе под лекарска контрола. ПМС можеби нема целосно да помине, но кај повеќе жени симптомите се ублажуваат со стареењето. По менопаузата, ПМС исчезнува бидејќи веќе нема менструален циклус. Со правилен третман и промени во животниот стил, симптомите во голема мера може да се стават под контрола.

Ако емоционалните или физичките промени што ги доживувате во предменструалниот период влијаат врз вашиот секојдневен живот, не го прифаќајте ова како нормално. Нашите специјалисти за гинекологија и акушерство во Hisar Hospital Intercontinental се тука да ви понудат персонализирана проценка и опции за третман. Можете да не контактирате за да закажете термин или за повеќе информации.