Интервенциялық Радиология

Интервенциялық радиология дегеніміз не?

Интервенциялық радиология ангиография, компьютерлік томография (КТ), магниттік-резонанстық томография (МРТ) және ультрадыбыстық зерттеу сияқты сәулелік бейнелеу әдістерімен қатар катетерлер, өткізгіштер, стенттер және баллондар көмегімен жүргізілетін интервенциялық емшаралардың кең ауқымын қамтиды. Интервенциялық радиология — науқастың ауруын анықтау, диагноз қою және емдеу үшін қолданылатын тәсіл.

Интервенциялық радиологтар классикалық сәулелік бейнелеу әдістерінен бөлек, катетерлер немесе құрылғылар көмегімен науқастарды диагностикалау және емдеу үшін қолданылатын интервенциялық емшараларды да орындай алады.

Интервенциялық радиология қандай салаларда қолданылады?

Интервенциялық радиология науқастың ішкі ағзалары мен тіндерін аз инвазивті араласу арқылы зерттеу үшін қолданылады. Хирургиялық араласулармен қатар ол емнің барысын бақылауға, медициналық бейнелеуді пайдалануға және науқастың ішкі ағзаларына араласу жасауға мүмкіндік береді.

Интервенциялық радиология ми, сондай-ақ тамыр, онкологиялық, асқазан-ішек, тірек-қимыл және несеп-жыныс жүйелеріндегі түрлі жағдайларда қолданылады.

Интервенциялық радиология науқастың жайлылығы мен қауіпсіздігін арттыра отырып, емнің тиімдірек және нәтижелірек жүргізілуін қамтамасыз етеді. Ол науқастың өмір сүру ұзақтығын арттырып, медициналық шығындарды азайтады.

Интервенциялық радиология қандай ауруларда қолданылады?

Интервенциялық радиология ағзада анықталған кез келген түзілімнің диагнозын қою үшін, сондай-ақ қатерлі ісік, тамыр аурулары, жүрек аурулары, бүйрек аурулары, ас қорыту жүйесі аурулары және басқа да көптеген медициналық жағдайларды емдеу үшін қолданылады.

Бұл емшараларға жіңішке және жуан инелі биопсиялар, беткей және терең орналасқан ағзалардағы ісіктерді немесе қатерлі жасушаларды нысаналы емдеу, өт немесе бүйрек дренажындағы бітелулерді ашу, тамыр бітелулерін ашу, абсцессті емдеу, қан кетіп жатқан тамырларды жабу, тромбпен бітелген тамырларды ашу, варикозды емдеу, онкологиялық науқастарға порт-катетер орнату, варикоцелені емдеу, қуықасты безінің ұлғаюын емдеу және қалқанша без түйіндерін емдеу жатады. Бұдан бөлек, көптеген басқа емшараларды да жергілікті анестезиямен немесе седациямен тері арқылы ине көмегімен жүргізуге болады.

Бейнелеу бақылауымен жүргізілетін диагностикалық интервенциялық радиология емшаралары қандай?

Диагностикалық интервенциялық радиология емшараларының ішінде биопсиялар бірінші орында тұр. Биопсия — тері арқылы бейнелеу бақылауымен (томография, ультрадыбыстық зерттеу немесе ангиография) және жергілікті анестезиямен жүргізілетін, арнайы инелер көмегімен тіннен үлгі алынып, патологияға жіберілетін емшара. Тіннен арнайы инелермен жасушалар алу жіңішке инелі биопсия, ал арнайы ине көмегімен тін бөлігін алу жуан инелі биопсия (tru-cut) деп аталады. Алынған материал кейін арнайы ерітіндіге салынып, зерттеу үшін патология зертханасына жіберіледі.

Емдік мақсаттағы интервенциялық радиология емшаралары қандай?

1. Қуықасты безі артерияларын тері арқылы эмболизациялау; Қуықасты безінің қатерсіз ұлғаюында жергілікті анестезиямен шап тамыры арқылы кіріп, бездің ұлғайған бөлігін қоректендіретін тамырларды жабу және соның нәтижесінде безді кішірейту емшарасы. Емшара бір күндік режимде жүргізіледі. Толығырақ оқу..

2. Варикоцелені емдеу; Жергілікті анестезиямен шап немесе мойын венасына арнайы ине арқылы кіріп, арнайы катетерлермен варикоцелеге себеп болатын жинағыш веналарды спиральдармен (coil) жабу емшарасы. Толығырақ оқу..

3. Порт-катетерді тері арқылы орнату; Онкология немесе гематология науқастарында, тұрақты инъекция қажет болғанда, резервуары кеудекуыстың жоғарғы бөлігінде, ұшы жүрекке жақын венада болатындай орнатылатын арнайы катетер емшарасы; ол жергілікті анестезиямен ангиография зертханасында жүргізіледі. Толығырақ оқу..

4. Варикозды тері арқылы емдеу; Сирақ пен сан аймағындағы варикозды веналарды емдеу үшін негізгі веналарда жеткіліксіздік немесе кері ағу болған жағдайда бұл веналарды радиожиілік, лазер немесе медициналық желім арқылы жабу емшарасы. Толығырақ оқу..

5. Миоманы тері арқылы емдеу; Жергілікті анестезиямен шап тамыры арқылы жүргізілетін, арнайы катетерлер мен бітеуші заттар көмегімен жатырдағы миомалардың тамырларын жабу және соның нәтижесінде миомалардың кішіреюі мен жұмсаруы емшарасы. Толығырақ оқу..

6. Биопсиялар; Интервенциялық радиологияда ең жиі жүргізілетін, түзілімнің ісік, қабыну тіні немесе қалыпты тін екенін анықтау үшін орындалатын емшара. Толығырақ оқу..

7. Абсцессті тері арқылы дренаждау; Бейнелеу құрылғыларының бақылауымен, жергілікті анестезиямен, арнайы инелер арқылы кіріп, ағзадағы абсцесстерді босату емшарасы.

8. Плевралық сұйықтықты тері арқылы дренаждау; Бейнелеу құрылғыларының бақылауымен өкпе қабықтарының арасындағы сұйықтықты жергілікті анестезиямен арнайы катетерлер арқылы босату емшарасы.

9. Тері арқылы плевродез; Қайталанатын плевралық сұйықтық жиналуында плевра жапырақшаларын арнайы склероздаушы заттармен (көбінесе тальк) жабыстыру емшарасы.

10. Асцитті тері арқылы катетермен дренаждау; Құрсақ қуысында жиналған сұйықтықты жергілікті анестезиямен арнайы катетерлер арқылы босату емшарасы.

11. Тері арқылы нефростомия; Бүйрек пен несеп жолдарының бітелуіне байланысты несеп қалыпты жолмен ақпаған жағдайда, жергілікті анестезиямен тері арқылы кіріп, несеп жолына катетер орнату және несептің сыртқа ағуын қамтамасыз ету емшарасы.

12. Кистаны тері арқылы емдеу; Бүйректегі, бауырдағы немесе құрсақ қуысының кез келген жеріндегі кисталық түзілімдерді (жұқа қабырғалы, ішінде сұйықтығы бар түзілімдер) бейнелеу бақылауымен арнайы катетерлер арқылы босату және кейін көрсетілім болса, киста қабырғасындағы жасушаларды арнайы ерітінділермен сұйықтық түзе алмайтын күйге келтіру емшарасы.

13. Өт жолдарын тері арқылы дренаждау; Өт өзегі бітелгенде өт жолдарына тері арқылы катетер орнатып, жергілікті анестезиямен өттің ағуын қамтамасыз ету емшарасы.

14. Тері арқылы холецистостомия; Өт қабында тас бар және қабыну айқын болған жағдайда өт қабына тері арқылы жергілікті анестезиямен арнайы катетерлер орнатып, өтті сыртқа шығару емшарасы.

15. Тері арқылы баллондық ангиопластика және стенттеу; Тамыр бітелулерінде шап немесе қол тамыры арқылы кіріп, тамырларды ашу емшарасы.

16. Аневризманы тері арқылы емдеу; Тамырда баллон тәрізді кеңею пайда болған жағдайда тері арқылы тамыр ішіне арнайы инелер мен катетерлер арқылы кіріп, аневризманы стентпен немесе арнайы спиральдармен жабу емшарасы.

17. Ісікті тері арқылы эмболизациялау; Тері арқылы тамыр ішіне жергілікті анестезиямен кіріп, ісік аймағын қоректендіретін тамырларға жетіп, оларды жабу, ісік жасушаларының қоректенуін тоқтату және қан кетуді тоқтату емшарасы.

18. Тері арқылы радиожиілік/микротолқынды абляция, тері арқылы криоабляция; Қалқанша без түйіндерін, сүт безінің фиброаденомасын, ішкі ағзалардағы (өкпе, бауыр, бүйрек, көкбауыр және т.б.) ісік түзілімдерін тері арқылы арнайы ине енгізіп емдеу емшарасы.

19. Трансартериялық химиоэмболизация (TACE); Бауырдың біріншілік және метастаздық ісіктерінде қолданылатын, жергілікті анестезиямен шап тамыры арқылы кіріп, бауыр тамырына жетіп, ісікті қоректендіретін тамырларға арнайы химиотерапия дәрілерін енгізу және оларды жабу емшарасы.

20. Трансартериялық радиоэмболизация (TARE); Бауырдың біріншілік және метастаздық ісіктерінде (әсіресе нейроэндокриндік ісіктерде) қолданылатын, жергілікті анестезиямен шап тамыры арқылы кіріп, бауыр тамырына жетіп, ісікті қоректендіретін тамырларға арнайы радионуклидті препараттарды енгізу және оларды жабу емшарасы.

21. Артритті тері арқылы емдеу; Тізе буынының остеоартрозында ауырсынуға себеп болатын синовиалды тіннің өсуін болдырмау үшін синовиалды тінді қоректендіретін тамырларға тері арқылы жергілікті анестезиямен кіріп, оларды арнайы материалдармен жабу емшарасы.

22. Варикозды көбікпен тері арқылы емдеу – склеротерапия; Сирақ пен сан аймағындағы қылтамырларды жіңішке инелер арқылы арнайы ерітінділермен жабу емшарасы.

23. Қалқанша без түйіндерін тері арқылы емдеу; Қалқанша без түйіндерінің қатты құрамдыларын радиожиілік немесе микротолқынды әдіспен, сұйық құрамдыларын алкогольмен емдеу емшарасы. Жергілікті анестезиямен ультрадыбыстық бақылау арқылы жүргізіледі.

24. Мұрыннан қан кетуді тері арқылы емдеу; Тоқтатылмайтын, әсіресе мұрынның артқы бөлігінен қан кетуде шап тамыры арқылы жергілікті анестезиямен кіріп, арнайы жіңішке катетерлер көмегімен қан кетіп жатқан тамырға жетіп, оны жабу және қан кетуді тоқтату емшарасы.

25. Кальцификациялық тендинитті тері арқылы емдеу; Әсіресе иық аймағында, сіңір ішінде және оның маңындағы кальцинаттарды ультрадыбыстық және рентгеноскопия бақылауымен, жергілікті анестезиямен арнайы инелер арқылы кіріп жою және сіңірдің қалпына келуін қамтамасыз ету емшарасы.

26. Ауырсынуды тері арқылы емдеу; Ауырсынудың себебі анықталғаннан кейін оның көзін немесе ауырсынуды өткізетін жүйке талшықтарын бейнелеу бақылауымен арнайы ерітінділер немесе құрылғылар арқылы блоктау емшарасы. Әсіресе қатерлі ісікке байланысты ауырсынуда тиімді әдіс.

27. Сүт безіне тері арқылы клипс қою; Сүт безі обырында химиотерапия алдында қатерлі тінді арнайы клипстермен белгілеп, химиотерапиядан кейін ота үшін орталық нүктені табу емшарасы.

28. Сүт безі түзілімдерін тері арқылы белгілеу; Тері арқылы қолмен сезілмейтін, терең орналасқан немесе көлемі кішкентай сүт безі түзілімдерін ота алдында ультрадыбыстық немесе маммография бақылауымен арнайы сымдармен белгілеу емшарасы.

29. Қан түкіруді (гемоптизис) тері арқылы емдеу; Жөтелгенде өкпеден қан келуі — гемоптизис көбінесе туберкулездің салдары, бронхоэктаз және өкпе обыры кезінде кездеседі. Шап тамыры арқылы кіріп, арнайы катетерлермен өкпе тамырына жетіп, қан кетіп жатқан тамырды анықтап, оны арнайы заттармен жабу емшарасы.

30. Бүйрек үсті безі веналарынан қан үлгісін алу; Артериялық гипертензиясы бар науқастарда бүйрек үсті безінің альдостерон бөлетін жағын анықтау үшін жүргізілетін, шап тамыры арқылы кіріп, бүйрек үсті безінің венасына жетіп, қан үлгісін алу және гормон деңгейін анықтау үшін зертханаға жіберу емшарасы.

31. Уақытша және тұрақты диализ катетерлерін тері арқылы орнату; Диализ қажет науқастарда негізгі веналарға 21 күндік уақытша немесе айлар бойы пайдалануға болатын (тұрақты) диализ катетерлерін ультрадыбыстық және рентгеноскопия бақылауымен, жергілікті анестезиямен орнату емшарасы.

Жедел жазылу формасы

Бүгінде медициналық бейнелеу әдістеріндегі жоғары технологиялық жетістіктердің арқасында адам денесінің кез келген бөлігінің өте егжей-тегжейлі бейнелерін алуға болады. Медициналық бейнелеу саласындағы осы жетістіктермен қатар адам ағзасына ең аз зиян келтіруді көздейтін, хирургиялық араласуды барынша азайтып, диагностика мен емдеуді жүргізуге мүмкіндік беретін әдістер дамуда. Хирургиялық оталарға қарағанда оңайырақ орындалатын, әдетте ауырсынуы мен қаупі азырақ бұл әдістердің арқасында ауруханада жату мерзімі де қысқарады. Интервенциялық радиология деп аталатын бұл ғылым саласы бейнелеу жүйелерінің бақылауымен диагноз қоюды және көбінесе радиологтар арнайы құралдарды пайдаланып орындайтын тікелей емдік емшараларды қамтиды. Интервенциялық радиологияның мақсаты — көптеген жағдайларда хирургияға балама болу, ота жасауға мүмкіндігі жоқ науқастарға ем мүмкіндігін туғызу немесе науқастың жағдайын жақсартып, отаға дайындау және отаны жеңілдету. Интервенциялық радиологиялық емшаралардың тиімді жүргізілуі үшін ең алдымен барлық бейнелеу әдістерін барынша пайдалану маңызды. Қай ауруда қандай бейнелеу әдісін немесе әдістер үйлесімін қолдану керектігін анықтайтын алгоритм маңызды.

Интервенциялық радиологияда барлық бейнелеу әдістерін (сцинтиграфиядан басқа) қолдануға болады. Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ), компьютерлік томография (КТ), рентгеноскопия және арнайы жасалған МР құрылғылары араласу кезінде бағыттаушы әдіс ретінде пайдаланылады. Бейнелеу әдісін таңдау емшараны жүргізетін маманға байланысты болғанымен, араласу аймағын барынша жақсы көрсету, науқастың ерекшеліктеріне сәйкестік және құны да маңызды. Бұл әдістер жиі бірге қолданылады және мұндай үйлесім диагностика мен емдеуге айтарлықтай үлес қосады. Сонымен қатар бұл саланың негізін ангиография қондырғылары құрайды. Ангиография қондырғылары толықтай цифрлық бейнелер алып, оларды жоғары деңгейде өңдейді, бұл бейнелерді бір-бірінен алып тастауға немесе картаға түсіру (roadmapping) деп атауға болатын бағыттаушы ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. Қолданылатын бейнелеу әдістерін егжей-тегжейлі бағалау араласу алдындағы мұқият жоспарлаумен және пайдаланылатын материалдарды жетік меңгерумен ұштасуы тиіс. Уақыт өте келе жинақталған тәжірибе мен қол шеберлігінен бөлек, түрлі материалдар мен дәрілерді қолдануды және олардың тінмен өзара әрекеттесу ерекшеліктерін де жетік білу қажет. Түрлі материалдардан жасалған инелер, катетерлер және өткізгіштер сияқты құралдармен қатар бейнелеуде диагностикаға көмектесетін препараттар мен емдік дәрілер де қолданылады. Тамырлық және тамырдан тыс арналарды ашық ұстайтын стенттер сияқты немесе керісінше, оларды бітеу үшін қолданылатын спиральдар (coil) мен желімдік заттар сияқты сан алуан материалдар пайдаланылады. Араласулар әдетте шектеулі аймақты жансыздандыру (жергілікті анестезия) арқылы жүргізіледі. Араласу бөлмелерінде жүйеге біріктірілген анестезия аппараттары болғанымен, емшаралар аз ауырсынатындықтан, әдетте аз дозалы анестезия жеткілікті. Интервенциялық радиология бөлімшелерін емшарадан кейінгі бақылау жүргізілетін бақылау палаталары толықтырады.

Бейнелеу бақылауымен жүргізілетін диагностикалық араласулар

Интервенциялық радиологиядағы негізгі диагностикалық әдіс — тері арқылы дененің түрлі аймақтарына тікелей жүргізілетін инелі биопсиялар. Ол 1883 жылдан бері жүргізіліп келеді және барған сайын қауіпсіз бола түсуде. Технологиялық дамудың арқасында бүгінде жіңішкерек, иілгіш инелерді қолдану нәтижелілікті арттырып, жанама әсерлерді барынша азайтты. Ең жиі қолданылатын аймақтар — бауыр, ұйқы безі, құрсақ қуысы мен оның қабықтары, бүйрек пен бүйрек үсті бездері, іштің төменгі бөлігі мен жыныс аймағы, кеуде, барлық сүйектер және мойын аймағы. Клиникалық деректер мен бейнелеу әдістері арқылы қатерсіз немесе қатерлі ісік, абсцесс сияқты диагноздарды қою мүмкін болмаған жағдайда нақты диагноз үшін оны міндетті түрде жүргізу қажет. Қабыну тектес деп болжанған түзілімдерден немесе тығыз сұйықтық жиындарынан диагностика және себу үшін үлгі алуға және қажет болса, оларды катетер (арнайы материалдан жасалған жіңішке ұзын түтікше) арқылы босатуға да болады.

Емдік мақсаттағы интервенциялық радиология емшаралары

Интервенциялық радиологияда емшаралар екі топқа бөлінеді: тамырлық және тамырдан тыс. Тамырлық емшаралар тамырларды ашуға немесе бітеуге бағытталған әдістер болып бөлінеді. Бітеу емшаралары эмболизация, ал ашу емшаралары ангиопластика деп аталады. Бітеу көбінесе аневризмада (тамырдың баллон немесе ұршық тәрізді кеңеюі), тамырлық құрылым ақауларында, қан кетуді тоқтату және ісіктерді кішірейту мақсатында жүргізіледі. Әдетте қоректендіруші артерия бітеледі. Оның ең маңызды үлесі қан кету кезінде байқалады. Қан кетіп жатқан тамырды хирургиялық жолмен байлауға болғанымен, өте терең немесе ағза не тіннің шеткі бөлігіндегі қан кетуді интервенциялық радиология арқасында қажетінше шеткі деңгейде бітеуге болады. Сонымен қатар қолданылатын техника мен материалдарға байланысты уақытша немесе тұрақты бітеу жүргізуге болады. Бүгінде жиі кездесетін ісік жағдайларында және олардың таралуында ісікті қоректендіретін тамырларды бітеумен қатар химиотерапияның әсерін күшейту және оның жанама әсерлерін барынша азайту мақсатында ісікке химиотерапия дәрілері де енгізіледі. Тамыр тарылуларын кеңейту баллон көмегімен жүргізіледі. Тамыр тарылуының ең жиі себебі — атеросклероз (тамыр қатаюы). Кейбір туа біткен ақауларға байланысты да тамырлардың тарылуы, тіпті бітелуі байқалуы мүмкін. Алдымен тарылған тамыр бейнеленеді. Араласу қажет болса, ангиография жасалуы тиіс. Тарылудың орны мен дәрежесі анықталғаннан кейін тамыр баллонмен кеңейтіледі. Бұл кезде тамырдың ең ішкі қабаты бақыланатын түрде сындырылады, ал ортаңғы қабаты созылады. Егер бітелген тамыр бөлігі өте ұзын болса, толық бітелу болса, баллонмен араласуға қарамастан жеткілікті нәтиже алынбаса немесе тарылу қайталанса, тамыр ішіне стенттер орнатылады. Стент — тамырдың ашықтығын ұзақ сақтау үшін қолданылатын, металл немесе синтетикалық материалдардан жасалған берік, цилиндр пішінді, торлы құрылғы. Бүгінде арнайы материалдардан жасалғандары бар, олар қанның тамыр қабырғасынан тыс шығуына жол бермейді, және стент-графттар (тамыр жамауы-қаптамасы) қолданылады. Олардың коронарлық артерияларда қолданылуы кеңінен белгілі болғанымен, бүйрек тамырларында, аяққа (төменгі аяқ-қолдарға) баратын тамырларда, құрсақтың негізгі тамырында (құрсақ қолқасында) және миға баратын мойын тамырларында да қолданылады. Дәрілерді дененің қажетті аймағына қажетті мөлшерде (әдетте жоғары дозада) енгізу әсіресе кенеттен бітелген тамырларда немесе кең таралған қатты қан кетулерде қажет болады, бұл әдіс дәрілік инфузия деп аталады. Қажетті аймаққа таңдамалы түрде жүргізілетін бұл емшара интервенциялық радиология емшараларының бірі болып табылады. Ұзақ жүйелі дәрілік ем үшін қажетті негізгі веналарға жететін түтікшелерді орнату, емнің жеңілірек көтерілуін және тиімділігін қамтамасыз ету интервенциялық радиология арқасында сәтті жүргізіледі. Тамыр ішіне әсіресе тромбтардың орын ауыстыруына, үзіліп басқа аймаққа кетуіне жол бермеу үшін сүзгілер орнатылады. Олардың ең жиі қолданылатын саласы — аяқ пен іштің төменгі бөлігінің терең веналарынан шыққан тромбтардың қан айналымына түсуіне, көбінесе өкпеге баруына жол бермеу. Олар тромб түзілмей тұрып алдын алу мақсатында орнатыла алады; тұрақты немесе уақытша сүзгілер қолданылады. Осылайша олар ірі отасыз тері мен вена арқылы орнатылады және қысқа бақылаудан кейін науқас белсенді өмірге тез orала алады. Тромбтардың көшуіне жол бермеумен қатар оларды жұмсарту, бөлшектеу және алып тастау емшарасы да жүргізіледі. Тоқтатылмайтын өңеш қан кетулерінде сияқты, тамырлар арасында байланыс жасау арқылы түрлі жүйелердегі қан айналым динамикасы мен қысымды реттеуге болады (TIPS = трансъюгулярлық бауырішілік портожүйелік шунт). Тамырдан тыс емшаралардың ең жиі қолданылатын салалары — бүйрек пен несеп жолдары, өт жолдары, түрлі жерлерде пайда болатын абсцесстер мен кисталар және тікелей тері арқылы емделетін ісіктер. Құрсақта пайда болатын барлық кисталарды тері арқылы босатуға және қажет болса, олардың қайта түзілуіне жол бермейтін ем жүргізуге болады. Несеп жолдары бітелгенде, бітелумен бірге қабыну дамыса немесе екі жақты бітелу болса, бүйректің жинағыш жүйесіне кіріп, түтікшелер көмегімен сыртқа ағу қамтамасыз етіледі (тері арқылы нефростомия). Бүйрек тастары кішкентай болса, қуыққа итерілуі, химиялық заттармен ерітілуі немесе қолайлы жағдайларда сыртқа алынуы мүмкін. Өт жолдарында бітелген өзектерді баллондар мен стенттер арқылы ашуға, бітелген жүйенің қабынуын емдеуге және өт тастарын алуға болады. Ағзадағы абсцесстер клиникалық көрсетілімдері анықталғаннан кейін тағы да тікелей тері арқылы бейнелеу бақылауымен босатылады. Құрсақ қуысы, бауыр, бүйректер, өкпе, өт жолдары және ұйқы безі — ең жиі қолданылатын аймақтар. Еліміздегі жиі кездесетін, бауырда және бүкіл ағзада түзілуі мүмкін эхинококк (гидатидті) кисталары да осы араласу арқылы емделеді. Ісікті интервенциялық радиология әдісімен тікелей тері арқылы емдеу қазіргі медицинаның ең маңызды емшараларының бірі. Бұл әдістер қатерлі ісіктің түрлеріне қарай әртүрлі болғанымен, мысал ретінде мыналарды келтіруге болады:

• 3 см-ден кіші бауыр обырында этанол енгізу арқылы ісік жасушаларын жойып, олардың өршуін толық тоқтатуға болады. Сондай-ақ құрсақтың көптеген ісіктерінде, бауырға таралған ісіктерде, әсіресе тоқ ішек ісіктерінде ісікті радиожиілік әдісімен буландырып жоюға болады. Ұйқы безі ісіктерінде, өт жолдары ісіктерінде және бауырдың қатерлі ісіктерінде ісікті қоректендіретін тамыр оның ең шеткі нүктесіне дейін барып таңдалады және радиоактивті заттарды тікелей ісікке енгізуге болады. Бұл сау тіндерді қорғай отырып, ісікке барынша зақым келтіреді (селективті ішкі сәулелік терапия = SIRT).

Ауырсынуды емдеу және бақылау мақсатында жүйке түбірлері мен топтары жылумен және химиялық заттармен емделеді. Бейнелеу бақылауымен жүргізілетін диагностикалық және емдік емшаралар дамып келе жатқан технологиялардың арқасында қазіргі медицинада барған сайын кеңінен қолданылуда. Тіндерге ең аз зақыммен, ең қысқа мерзімде ең жоғары емдік нәтижеге қол жеткізу арқылы олар белсенді өмірге оралуға айтарлықтай үлес қосады.

БЕЙНЕЛЕР