Седефті созылмалы ауру деп қабылдау мүмкін бе?

Седеф ауруы медициналық атауы 'Psoriasis' себебі белгісіз тері ауруы болып табылады. Теріде анық шекаралары бар қызыл аймақтардың үстінде орналасқан ақ қабыршақтармен көрінеді. Бұл қабыршақтардың түсі седеф түсіндей болғандықтан, халық арасында 'Седеф' ауруы деп белгілі.

Ең жиі тізеде, шынтақта, құйрықсүйекте және бас терісінде байқалады, бірақ тырнақтарды қоса алғанда дененің басқа бөліктерінде де кездесуі мүмкін. Әдетте тері шамамен 1 ай ішінде жаңарады, ал седеф ауруында бұл мерзім бірнеше күнге дейін қысқарады және өлі тері жасушаларының көбеюі қалың бляшкалар түзеді. Дене бетіндегі белгілер бірнеше миллиметр диаметрінде болуы мүмкін, сондай-ақ бүкіл арқа аймағы мен жамбасты қамтитындай кең аумаққа таралуы мүмкін. Ауру кейде тек алақандарда және табандарда ғана байқалуы мүмкін. Седеф ауруында тырнақтарда түйреуіш басындай ойыстар, тырнақтың қалыңдауы, өрескелдену, сарғаю сияқты белгілер де байқалуы мүмкін.

Седеф ауруы тиісті емдеу арқылы бақылауға алынуы мүмкін; бірақ ем арқылы жоғалса да, қайта басталу ықтималдығы бар болғандықтан, созылмалы ауру ретінде қабылданады.

Жас адамдардың өміріне қалай әсер етеді? Олардың психологиясына әсері қандай?

Аурудың өзі психологиялық жағдаймен тығыз байланысты. Стресс бұл ауруда қоздырғыш факторлардың бірі болса, емге де әсер етеді. Стресті және депрессия кезеңдерінде емге төзімділік пайда болуы мүмкін, ал пациенттер өзін жақсы және бақытты сезінгенде емсіз-ақ өздігінен өтуі мүмкін. Седеф ауруы теріде 'ақ қабықпен жабылған қызару' түрінде жаралармен көрінеді. Теріде осы жаралар бар болғандықтан, көпшілік пациент үшін негізгі мәселе — сыртқы келбет. Жұқпалы болмаса да, көрінетін аймақтарда (шаш, шынтақ, тізе сияқты) орналасқандықтан, қоғамның оларға деген көзқарасы бұл пациенттер үшін үлкен мәселе. Әсіресе жас пациенттерде бұл одан да көзге түседі және өмір сапасына әсер етуі мүмкін.

Жұмысын тастауды, өмірден оқшауланууды талап ететін ауру ма?

Мүлдем жоқ. Айтқанымдай, психологиясы жақсы пациенттердің емделу, емнен пайда көру мүмкіндігі де артады. Әлеуметтік өмірден оқшауланған, ынтасы жоқ адамның ем нәтижесі де төмендейді. Седеф ауруының ауырлығы адамнан адамға өзгереді, бірақ ешқашан медициналық тұрғыдан күнделікті істерді бұзатын, кәсібін жасауға кедергі болатын деңгейге жетпейді.

Ауруға төтеп беру, қызыл дақтарды жою мүмкін бе?

Седеф ауруында емдеудің көптеген балама тәсілдері бар. Тиісті ем ауруының ауырлығына, ұзақтығына және түріне байланысты өзгереді. Ауыз арқылы қабылданатын дәрілер де, теріге жағылатын крем түріндегі дәрілер де ауруды бақылауға алуға көмектеседі. Тері толығымен қалыпты көріністе болады. Алайда седеф ауруында әлі нақты ем жоқ.

Көптеген пациенттер медициналық емнің қатарында немесе жалғыз өзі өсімдік негізіндегі емдеулерге уақытын жоғалтады. Бұл туралы сіздің пікіріңіз қандай?

Бүгінде седеф ауруын емдеуде қолданатын көптеген медициналық дәрілер мен әдістер бар. Дәрігер ауру мен пациенттің жағдайына сай берген емдеумен ауру бақылауға алынады. Алайда уақыт өте келе қайта пайда болуын болдырмайтын дәрі әлі табылмағандықтан, альтернативті медицинаға бейімділік бар. Дәрігер емес адамдар жүргізетін бұл емдеулер көбінесе қалаусыз нәтижелерге әкеледі. Қолданылған аймақта теріде тітіркену, инфекция және уақытша қысқа жақсарудан кейін одан әрі күшейетін жаралар байқалуы мүмкін. Сонымен қатар, ауыз арқылы қабылданатын кейбір өсімдік дәрілерінің әсері белгісіз болғандықтан, жалпы ағза денсаулығына жағымсыз әсер етуі мүмкін.

Түркиядағы седеф пациенттерінің саны қанша?

2011 жылғы қаңтардағы деректерге сәйкес, Түркияда шамамен 700 мыңнан астам седеф пациенті бар. Әлемде пациенттер саны 125 миллионға жеткен. Кейбір адамдар, әсіресе отбасында седеф ауруы бар адамдар, бұл ауруға бейім келеді. Седеф ауруы көптеген түрлі жолмен көрінуі мүмкін.

Ауру жиілігі қандай?

Седеф қоғамның шамамен %2-ын қамтитын жиі кездесетін тері ауруы. Әйелдерде және ер адамдарда бірдей дерлік қатынаста және кез келген жаста кездессе де; 15-35 жас аралығында жиірек кездеседі. Жұқпалы ауру болмағандықтан, адамнан адамға жұғу мәселесі жоқ. Бұл ауruға бейім адамдарда; қасыну, кесіктер, күйіктер, күннің тым көп әсері, аса суық, жұтқыншақ инфекциясы, стресс, дәрі қабылдау немесе тері зақымы сияқты сыртқы факторлар ауру басталуын қоздырады. Теріде жаралар күтпеген жерде пайда болып, жоғалуы мүмкін. Ауру әдетте қыста күшейеді, жаз айларында күн сәулесінің әсерінен азаяды.

Пациенттер немен мұқият болуы керек?

Седеф ауруының теріде орналасуы, ауырлығы және ұзақтығы әр пациентте әртүрлі болуы мүмкін. Ауруға қатысты ойыңызға келгендерді міндетті түрде дәрігеріңізбен кеңесіп біліңіз. Емдеуді бастамас бұрын жүктілік, емізу, дәрі қабылдау сияқты жағдайыңыз болса, міндетті түрде дәрігеріңізге хабарлаңыз. Седеф ауруында пациенттің терісінің құрғауына жол бермеу керек. Сонымен қатар, қызаруға және қалыңдаған белгілерге қарсы әртүрлі крем мен жағындылар қолданылады. Ауыз арқылы берілетін қышуды басатын таблеткалар да емге көмектеседі. Бұдан бөлек, ауру ушығуына себеп болатын факторларға қарсы емдеу жүргізілуі тиіс. Кең таралған жағдайларда күшті дәрілер және фототерапия деп аталатын күн сәулесін шығаратын арнайы шамдармен ем де жақсы нәтиже береді. Дерматолог ұсынған емдеуді ұсынылған тәсілмен және мерзімде қолдану өте маңызды, осылайша дәрілерден туындауы мүмкін жанама әсерлер болдырылмайды. Пациенттер өздігінен қолданған емін өзгертпеуі, құрамын білмейтін, тиімділігі дәлелденбеген дәрілерді мүлдем қолданбауы керек. Седеф ауруында стресті бақылау өте маңызды болғандықтан, бұл мәселеде кәсіби қолдау мен көмек алуға болады. Басқа седеф пациенттерімен байланыс орнатуды жеңілдететін топтық оқытуға қатысу өте пайдалы. Бұл ауру тамақпен байланысты болмағандықтан, ешқандай диета ұсынылмайды.