Жүктілік кезіндегі қалқанша безінің денсаулығы: ана мен бала үшін неге маңызды?

Жүктілік кезіндегі қалқанша безінің денсаулығы: Сау жүктілік пен сіздің балаңыз үшін шешуші маңызы бар

Сау жүктілік пен сау бала барлық болашақ аналардың ең үлкен тілегі. Сондықтан жүктіліктің алғашқы кезеңінде жасалатын рутиндік қан тестілерімен қатар қалқанша безі гормондарын бақылау да баланың дұрыс дамуы үшін өте маңызды…

Жүктілік кезінде кездесетін қалқанша безі мәселелерін және болашақ анаға назар аударуы қажет нәрселерді Hisar Hospital Intercontinental Жалпы хирургия маманымыздан сұрадық…

Жүктілік кезінде белгілі қалқанша безі ауруының болуы ана мен баланың денсаулығына кері әсер етуі мүмкін екенін айтқан маманымыз: «Жүкті болуды жоспарлаған әрбір әйелдің алдымен қалқанша безі тесттері жасалуы керек, ал жүктілік басталғаннан кейін бақылануы тиіс. Әсіресе бұрын қалқанша безі ауруы тарихы бар адамдар, гипертиреоз себебінен емделгендер және отбасында гуатр тарихы бар адамдар мұқият бақылануы керек. Қалқанша безі гормондары баланың ми дамуында өте маңызды.» деп түсіндірді.

Жүктілікте қалқанша безі функцияларында өзгеріс болады ма?

Жүктілік кезінде қалқанша безінде функцияларында да, өлшемдерінде де кейбір өзгерістер болуы табиғи нәрсе, және олар ауру ретінде бағаланбайды. Жүктілікте бөлінетін адам хорион гонадотропині (hCG) мен эстроген де қалқанша безі гормондарына әсер етуі мүмкін.

Жүктілік кезінде қалқанша безі функцияларындағы гормоналдық өзгерістер қандай?

Жүктілік кезінде жасалған қалқанша безі функциясының тест нәтижелерін жүктілікті ескере отырып бағалау қажет. Жүктілікте бөлінетін эстроген мен адам хорион гонадотропині (hCG) де қалқанша безі гормондарына әсер етеді. Жүктіліктің алғашқы 3 айында жоғары болатын hCG TSH деңгейінің белгілі бір дәрежеде төмендеуіне себеп болуы мүмкін. Бұл төмендеу уақытша. Жүктілікте қан деңгейі көтерілетін эстроген қалқанша безі гормонын байланыстыратын ақуыздарды арттырады. Нәтижесінде жалпы қалқанша безі гормонының деңгейі көтеріледі. Қандағы қалқанша безі гормонының 99%-ы осы ақуыздарға байланысты күйде болады. Бірақ қалқанша безі гормондарының еркін формаларында көтерілу болмайды. Жүктілік бойы TSH, sT3 және sT4 деңгейлері қалыпты болатын әйелдердің қалқанша безі қалыпты жұмыс істеп жатыр деген сөз.

Жүктілікте қалқанша безі өлшемдерінде өзгеріс болады ма?

Жүктілік кезінде қалқанша безі өлшемдерінде ұлғаю байқалуы мүмкін. Бұл жағдай әсіресе йод тапшылығы бар аймақтарда жиі әрі айқынырақ болуы мүмкін. Жүктілік кезінде қалқанша безіндегі ұлғаю тек 10-15% шамасында болады және әдетте көзбен гуатр ретінде байқалмайды. Ең дұрыс бағалау ультрадыбыстық зерттеу арқылы жасалуы мүмкін. Жүктілік бойы нақты гуатр немесе қалқанша безі функциясының бұзылулары да кездесуі мүмкін. Оларды қалыпты немесе күтілетін өзгерістерден ажыратып бағалау қажет.

Жүктілікте гипотиреоз себептері қандай?

Қандағы қалқанша безі гормондарының аз өлшенуімен сипатталатын гипотиреоз жағдайы, әдетте ересек жаста ең жиі себеп Хашимото тиреоидиті болғандықтан, жүктілікте де гипотиреоз жағдайларының көпшілігінде осы патологиямен кездесеміз. Бұл жүктілікте жаңадан басталған Хашимото тиреоидиті болуы мүмкін, сондай-ақ бұрын белгілі ауруының айқындалуы түрінде де кездесуі мүмкін. Жүктілікте де, қалыпта да аз мөлшерде көтерілетін TSH деңгейі ескеріле отырып TSH бақылауы жүргізіледі.

Жүктілікте гипотиреоздың анаға және балаға зияны қандай?

Жүктілікте байқалмаған немесе емделмеген гипотиреоз, яғни қандағы қалқанша безі гормондарының азаюы, ешқандай белгі бермей де байқалуы мүмкін, сондай-ақ аналарда қаназаулыққа, жүрек жеткіліксіздігіне, плацента ауытқуларына, бұлшықет әлсіздігіне, босану процесінде қан кетуге, салмағы аз нәресте туғызуға әкелуі мүмкін. Қалқанша безі гормондары баланың ми дамуы үшін өте маңызды. Туа біткен гипотиреозы бар балаларда ауыр психикалық, ақыл-ой бұзылыстары, сондай-ақ неврологиялық және даму ауытқулары болуы мүмкін. Туғаннан кейін бірден диагноз қойылса, осы кемшіліктердің бәрінің алдын алуға болады. Қазір әрбір жаңа туған нәрестеден қалқанша безі гормондарын тексеру үшін қан үлгісі алынады. Қажет болған жағдайда қалқанша безі гормоны беру арқылы тұрақты мәселелердің көпшілігінің алдын алуға болады. Анадағы гипотиреоздың баланың ми дамуына қалай әсер ететіні толық белгісіз болғанымен, даму кешігуі жиі йод тапшылығына байланысты гипотиреоз болған аналардың балаларында байқалады. Сондықтан жүктілікке дейін және жүктілік кезінде, әсіресе қауіпті топта, қалқанша безі гормондары мен TSH бақылауы жүргізілуі тиіс. Себебі жүктілікте қалқанша безі гормонына деген қажеттілік 20-25% шамасында артады. Сондықтан дәрі-дәрмекпен емделіп жүрген пациенттердің дәрі дозасын кейде екі есеге дейін арттыру қажет болуы мүмкін. Жүктілік кезінде 6-8 апта аралығында қалқанша безі тесттерін бақылау жүргізілуі керек. Қалқанша безі гормонының дозасы өзгертілген жағдайда келесі бақылау 4 аптадан кейін жасалады. Жүктілікте қолдау үшін беріліп, темір де қамтитын пренаталдық витаминдер деп аталатын витамин препараттары қалқанша безі гормонының сіңуін азайтатындықтан, екі дәрі арасында 2-3 сағат уақыт қалдырып қабылдануы тиіс. Босанғаннан кейін ананың дәріге деген қажеттілігі азаяды және жүктілікке дейінгі дозаларға қысқа уақытта оралынады.