Өзі кішкентай, дерті үлкен: Өспелі тырнақ…

Ауа райы суық, аяқтарымызды қалың аяқкиімнің ішіне қамап ұстайтын кезеңді өткеріп жатырмыз. Үстіне өспелі тырнақ мәселесі қосылса, осы мақаланы оқып шығу пайдалы болады.

Өспелі тырнақ дегеніміз не және неден пайда болады?

Негізінен жасөспірім кезеңде және жас ересектерде жиі кездесетін өспелі тырнақ — қатты тырнақтың жұмсақ тінді қысып, тітіркендіруі салдарынан туындайтын инфекциялық жағдай және созылмалы жара. Аяқта және үлкен бармақта байқалады. Бармақта қызару, ісіну және күшті ауырсыну болуы мүмкін. Осы белгілерге байланысты аяқкиім кию қиын болады. Сонымен қатар шұлықты ластайтын бөліндісі мен иіс пайда болуы мүмкін. Бармақтарды қысатын тар аяқкиім кию, тырнақты дұрыс қиып алмау (тым қысқа қию және егеп тегістемеу), соққылардан болған тітіркену, семіздікке байланысты тырнақтың терең орналасуы және тұқым қуалаушылық бейімділік сияқты себептерден кездеседі.

Мұндай белгілердің барлығы тырнақ батуында ма? Басқа тырнақ мәселелерімен шатастыру мүмкін бе?

Кейде тырнақ саңырауқұлағы, тырнақ айналасындағы тіндердің қабынуы, тырнақтың гүмбез тәрізді болуы немесе ұзарып, қалыңдауы сияқты ауытқулар да өспелі тырнақ деп ойлануы мүмкін. Мұндай жағдайлардың емі хирургиялық емес болады.

Өспелі тырнақ қалай емделеді?

Емдеу тұрғысынан өспелі тырнақты екі топқа бөлеміз. Біріншісі — тырнақ батуы жаңа басталып, әзірге араласуды қажет етпейтін жеңіл жағдайлар; екіншісі — бірнеше аптадан бері созылып, жазылмайтын созылмалы жағдайлар. Өспелі тырнақтың әрбір жағдайында хирургиялық араласу қажет емес. Жеңіл батқан кезде тырнақтың батып жатқан бөлігінің астына мақта бөлшегін қойып, оны күн сайын ауыстыру орынды болуы мүмкін. Осылайша тырнақ пен тері арасында буфер қабат пайда болып, тырнақтың етке батпай өсуі қамтамасыз етіледі. Тырнақ өскенде доғал емес, тік түзу етіп қиылады. Бармақты қыспайтын, кең немесе ұшы ашық аяқкиім кию қажет. Осы кезде батудан инфекция болса, аузымен қабылдайтын немесе сүртпе түріндегі антибиотиктер қолданылуы мүмкін. Ілгерілеген жағдайларда хирургиялық араласу, яғни ауытқыған тінді алып тастау және тырнақ түбірінің ішінара қырып тасталуы орынды болады. Араласудан кейін сол жерден қайта батпас үшін тырнақ түбірінің батқан жағы зақымдалады. Бұл операциялық түрде де, фенол немесе күміс нитраты арқылы химиялық жолмен де жасалуы мүмкін. Кейде науқастар өз тырнақтарының шеттерін қиып, жағдайды түзетуге тырысады. Бұл, керісінше, көбінесе батуды күшейтеді. Жазылмаған ісінген тін пайда болса, педикюрмен тырнақ шетін қиып алу да батуды жазбайды және тұрақты шешім болмайды.

Тырнақты алу қиын және ауыр процедура ма?

Процедура үшін тырнақ төсегі сезімсіздендіріледі, сондықтан алу кезінде ауырсыну болмайды. Процедурадан кейін де ауырсынуды басатын дәрілер қолданылады. Процедура жасалған күні ауырсынуды басатын дәрі ішу, демалу, аяқты жүрек деңгейінен жоғары көтеру, кейде таңғышқа суық басу пайдалы болады. Өспелі тырнақ іріңдеген және адамда қант диабеті сияқты иммундық жүйеге әсер ететін аурулар бар болса, антибиотик қолданылады. Процедурадан кейін бармақты қыспайтын аяқкиім кию ауырсынудың пайда болуын болдырмайды. Егер таңғыштан асып, сыртқа ағатын қан кету немесе күшті ауырсыну болса, қайтадан дәрігерге қаралған жөн. Жара жазылғаннан кейін жақсарма болмаса, ортопед және тері дәрігерлерімен кеңесу жүргізіліп, қосымша ауру бар-жоғы зерттеледі. Алғашқы 1-2 күн бармаққа салмақ түсірмей жүруге болады. Кейін бармақты қыспайтын, ұшы ашық аяқкиім кию мүмкін. 2-3 күн жараны суытпау керек, суып кетсе, таңғышты дереу ауыстыру қажет. Процедурадан бір апта өткен соң тексеруде мәселе болмаса, қалыпты аяқкиім кию және жұмысқа оралу мүмкін. Егер жұмыста аяқты биік ұстау және тапочка кию мүмкін болса, одан да ертерек оралуға болады. Шамамен бір аптадан кейін жара жазылады. Бірақ тырнақтың қайта қиылатындай ұзаруы үшін 3-4 ай өтуі мүмкін. Бұл кезеңде адамның аяғын пайдалануына кедергі болмайды. Тырнақ матриксінің ішінара эксцизиясы (алып тастауы) жасалған жерден жаңа тырнақ өспейтіндіктен, өсетін тырнақ күтілгендей біршама тар болады.

Алынған тырнақ қайта батады ма?

Ауытқыған, жазылмайтын тіндер алынған жағдайда батудың қайталануы күтілмейді. Тек тырнақ алынып, іріңдеген және ауытқыған тін алынбаған жағдайда ғана тырнақтың қайта батуы күтіледі.

Тырнақ батуынан қалай сақтана аламыз?

Тырнақты дұрыс (тік қию және егеп тегістеу арқылы) қию керек. Тар немесе тым кең аяқкиім кимеу керек. Аяқта басу (жүріс) мәселесі болса, ол түзетілуі тиіс. Тырнақ саңырауқұлағы болса, ол емделуі тиіс.