Диябеттік макулопатия дегеніміз не? Белгілері қандай? Диагностикасы мен емделуі қалай жүреді?

Диябеттік макулопатия – бұл көру аймағыңыздың орталығында бұлдырау мен бұзылу тудыратын көз асқынуы. Егер сізде диабет болса, бұл жағдай оқуға, бетті тануға және күнделікті әрекеттеріңізге тікелей әсер етуі мүмкін. Әсіресе ерте диагностика көру қабілетін жоғалтудың алдын алуда шешуші рөл атқарады. Бұл мақалада диябеттік макулопатия дегеніміз не, белгілері қандай және қандай емдеу жолдары бар деген сұрақтарға жауап табасыз. Сонымен қатар, ауруды диагностикалау әдістері мен алдын алу стратегияларын егжей-тегжейлі қарастырамыз.

Диябеттік Макулопатия Дегеніміз Не?

Қант диабетінің көзде пайда болатын зақымы торқабықтың (ретинаның) белгілі бір аймағында шоғырлануы мүмкін. Бұл аймақ сары дақ ретінде белгілі макула бөлігі болып табылады. Диябеттік макулопатия – ретинаның торлы қабатындағы тамырларда пайда болатын сүзінділер салдарынан осы арнайы аймақта жиналатын ісіну (одем) ретінде сипатталады.

Макуланың Көздегі Рөлі

Макула – көзіңіздің артқы бөлігінде орналасқан және анық көру қабілетіңізге жауап беретін кішкентай аймақ. Негізінде бұл түсті көруге және ұсақ бөлшектерді ажыратуға мүмкіндік беретін бөлік. Кітап оқығанда, телефонда жазғанда немесе қарсыңыздағы адамның бет-әлпетін түсінуге тырысқанда осы аймақты қолданасыз.

Бұл аймақ зақымданғанда орталық көру қабілеті тікелей әсерге ұшырайды. Шеткі көру қабілетіңіз қалыпты қалуы мүмкін, бірақ дәл қарағыңыз келген нүктені анық көре алмайсыз. Сондықтан макуладағы кез келген мәселе күнделікті өмір сапаңызды айтарлықтай төмендетеді.

Диябеттік Ретинопатиямен Байланысы

Диябеттік макулопатия – диябеттік ретинопатияның арнайы түрі. Ретинопатия көздің артқы бөлігіндегі барлық тамыр жүйесіне әсер етсе, макулопатия әсіресе сары дақ аймағындағы өзгерістерді білдіреді. Аурудың екі сатысында да пайда болуы мүмкін.

Ауру пролиферативті емес сатының өзінде көру қабілетінің бұзылуына әкеп соғуы мүмкін. Тамырлардың сырғып ағуы нәтижесінде дамитын клиникалық тұрғыдан айқын макула ісінуі ерте кезеңнің өзінде көру қабілетінің жоғалуының ең жиі себебі болып табылады. Демек, ретинопатияның басқа белгілері әлі дамымаған болса да, макула ісінуі өздігінен күрделі көру проблемаларын тудыруы мүмкін.

Кистозды макулярлық ісіну, экссудативті макулопатия және ишемиялық макулопатия болып үш топқа бөлінеді. Кистозды түрде ретина ішінде сұйықтық жиналуы салдарынан микрокистозды қуыстар түзіледі. Экссудативті түрде қатты экссудаттың жиналуы және макулярлық қалыңдау байқалады. Ал ишемиялық түрде капиллярларда бітелу орын алады.

Аурудың Даму Үдерісі

Қандағы қанттың жоғары болуы ретинадағы кішкентай тамырлардың қабырғасын әлсіретеді. Уақыт өте келе бұл тамырлар өтімділікке ие болып, ішіндегі сұйықтық, ақуыз бен май ретинаның ішіне сыá бастайды. Сүзінді макула аймағында жиналған кезде ісіну пайда болады.

Диябеттік макулопатияның даму қаупі аурудың ұзақтығымен тікелей байланысты. Диабет мерзімі ұзарған сайын бұл қауіп артады. Әсіресе 15 жылдан астам уақыт диабеті бар науқастардың шамамен 75%-ында диябеттік ретинопатия белгілері кездеседі.

Қандағы қант мөлшері бақылаусыз адамдарда зақымдану тезірек өршиді. Артериялық қысымның жоғарылауы, бүйрек ауруы және жүктілік сияқты факторлар бұл үдерісті жылдамдатуы мүмкін.

Диябеттік Макулопатия Белгілері

Ерте кезеңдерде диябеттік макулопатия ешқандай шағым тудырмайды. Ауру асқынған жағдайдың өзінде сары дақ зақымданмайынша, көру қабілетінің төмендеуін байқамауыңыз мүмкін. Алайда макуланың қатысуы басталған кезде белгілер айқындалып, күнделікті өміріңізге тікелей әсер етеді.

Орталық Көру Қабілетінің Бұзылуы

Көру орталығының зақымдануы кезіндегі ең маңызды белгі – көрудің нашарлауы. Қарап тұрған нүктенің қақ ортасы бұлдырап көрінеді. Айналаңызды көре аласыз, бірақ назар аударған аймағыңыз анықтығын жоғалтады.

Орталықтан көрудің төмендеуі күнделікті әрекеттеріңізді қиындатады. Телевизор көргенде экранның ортасын ажырата алмайсыз. Компьютерде жұмыс істегенде меңзердің (курсордың) қайда екенін табуға қиналасыз. Бұл жағдай уақыт өте келе жұмыс өнімділігі мен тәуелсіздігіңізге әсер етеді.

Тамыр сыртына сұйықтықтың шығуы көбейген сайын көрудің бұлдырауы да артады. Макула ісінуінің ұлғаюы орталықтан көруіңізді одан әрмен бұзады. Бұлдырап көру басталып, бара-бара күшейе түседі.

Оқу және Бетті Танудың Қиындауы

Диябеттік макулопатия белгілерінің арасында оқудың қиындауы ерекше көзге түседі. Газет оқығанда немесе телефонға қарағанда әріптерді анықтауға қиналасыз. Сөздердің ортасы көмескі көрінеді, сөйлемдерді қадағалай алмайсыз.

Бетті тану да күрделі мәселеге айналады. Қарсыңыздағы адамның кім екенін түсінуге қиналасыз. Бет-әлпет мимикасын оқи алмай, эмоционалды байланыс орнатуыңыз қиындайды. Әлеуметтік ортада өзіңізді ыңғайсыз сезінуіңіз мүмкін.

Назар аударудың қиындауы күнделікті өміріңізді шектейді. Шоттарды оқи алмайсыз, дүкеннен сауда жасағанда зат белгілерін (этикеткаларды) ажырата алмайсыз, ас үйде рецепт бойынша әрекет ете алмайсыз. Тәуелсіздіктің бұл жоғалуы психологиялық тұрғыдан ауыр тиеді.

Түсті Қабылдаудағы Өзгерістер

Түстердің солып, ескіріп көрінуі диябеттік макулопатияның тән белгілерінің бірі болып табылады. Түстерді ажыратуға қиналасыз. Жарқын түстер сұр реңкте қабылданады.

Түстер өзінің жарқындығын жоғалтып, бозара түседі. Қызыл мен қызғылт сары арасындағы айырмашылықты таңдай алмайсыз. Көк реңктер сұр сияқты болып көрінеді. Бұл жағдай киім таңдаудан бастап тағам дайындауға дейінгі көптеген салаға әсер етеді.

Көрудің Бұзылуы және Бұлдырау

Түзу сызықтардың кей жерлерде толқынды немесе сынған сияқты көрінуі – әдеттегі белгі. Есік маңдайшалары қисық-қыңыр болып көрінеді. Заттардың пішіндері бұзылған немесе қисық болып қабылданады.

Күн сайын көріп жүрген заттарыңыздың сызықтары мен пішіндері өзгерген сияқты сезіледі. Еден тақталары толқынды болып тұрады. Қабырға сызықтары түзу кетпейді. Бұл көру бұрмаланулары тепе-теңдік проблемасын тудыруы мүмкін.

Көрудің бұлдырауы жақын және қашық қашықтықтың екеуінде де төмендеуін көрсетеді. Көру аймағында соқыр дақтар мен қараңғы аймақтар түзіледі. Көзіңіздің алдында ұшып жүрген қара нүктелер пайда болады.

Анық көре алмау және қашықтағы қашықтықтарды ажырата алмау сияқты белгілер пайда болады. Көру өткірлігінің түсіндірілмейтін төмендеуін бастан кешіресіз. Осы белгілердің кез келгенін байқасаңыз, дереу көз дәрігеріне қаралуыңыз қажет.

Диябеттік Макулопатияны Диагностикалау Әдістері

Диябеттік макулопатия диагнозы егжей-тегжейлі көз қарауы арқылы қойылады. Көз дәрігері бірнеше тексеру жүргізу арқылы макулаңыздағы зақымдану дәрежесін және емдеу қажеттілігін анықтайды. Бұл тексерулер ауыртпалықсыз және көбінесе инвазивті емес әдістер болып табылады.

Түпкі Көзді (Фундас) Тексеру

Қарашығыңыз тамшылардың көмегімен кеңейтіледі. Бұл процедура дәрігеріңізге көзіңіздің артқы бөлігін кеңірек аймақтарда қарауға мүмкіндік береді. Арнайы линзаларды қолдану арқылы торқабық пен макула егжей-тегжейлі тексеріледі.

Егер сізде 2-типті диабет болса, диагноз қойылған сәттен бастап жүйелі түрде түпкі көзді тексеруден өту қажет. Ауру әдетте білдірмей басталатындықтан, диагноз қойылған кезде диабеттік тарихыңыз болуы мүмкін. 1-типті диабетте болса, диагноз қойылғаннан кейінгі алғашқы 5 жыл ішінде кез келген уақытта тексеру жасалуы мүмкін.

Диабеттің екі түрінде де ешқандай шағымыңыз болмаса да, көзді тексеру жылына бір рет қайталануы тиіс. Диябеттік ретинопатияның алғашқы белгілері пайда болған кезде ешқандай шағым болмайды, кеш кезеңдерде белгі береді. Сондықтан «шағымым жоқ» деген оймен тексерістен өтпеу – қате пікір.

Тексеру кезінде дәрігеріңіз қан ағатын қан тамырларын, торқабықтың қалыңдауын, бозғылт майлы шөгінділерді және зақымдалған жүйке талшықтарын іздейді. Сонымен қатар көз ішілік қысымыңыз өлшенеді. Тексеруден кейін жақын жерді бірнеше сағат бойы бұлдырап көресіз.

Оптикалық Когеренттік Томография (ОКТ)

ОКТ жарық толқындарын қолдану арқылы торқабығыңыздың қима суреттерін алады. Ешқандай жанама әсері жоқ бұл әдіс макула ісінуін анықтауда өте құнды болып табылады. Көз томографиясы ретінде де белгілі.

Ретинаның барлық қабаттары көрініп, картаға түсіріледі және олардың қалыңдығы микрон деңгейінде өлшенеді. Бұл өлшемдер диябеттік макулопатия диагнозына көмектеседі және емдеу үдерісінде дәрігеріңізге жол көрсетеді. Макула ісінуінің мөлшері және аурудың емге жауабы осылайша анықталады.

Клиникалық тексеру немесе ангиография арқылы анықталмайтын кейбір ретиналық патологиялар ОКТ көмегімен анықталуы мүмкін. Әсіресе макула зақымданған жағдайларда өте құнды диагностикалық тест болып табылады. Орталықта диябеттік макула ісінуіне байланысты кистаның бар екені анық көрінеді.

Флуоресцеинді Ангиография

Қолыңыздағы тамырдан флуоресцеин деп аталатын арнайы бояу егіледі. Бұл бояу қысқа уақыт ішінде ретинадағы тамырларға жетеді. Қол-ретина уақыты орта есеппен 10-15 секундты құрайды.

Бояу тамырлардан өткен кезде арнайы камерамен суретке түсіріледі. Процедура барысында фундус камерасымен ретинаның ақ-қара суреттері алынады. Дәрігеріңіз қай тамырлардың қаншалықты ағып жатқанын анықтайды және емдеу ұсынысын соған сәйкес қалыптастырады.

Диябеттік макулопатияда тамырлардан қан кету немесе ағу бар-жоғы осы әдіспен оңай ажыратылады. Ретинаның қай аймағына қандай ем жасалатыны да ангиография арқылы шешіледі. Процедурадан кейін 2 күндей теріңіздің түсі сарғайып, зәр түсі қоюланады.

Көру Өткірлігі Тестілері

Көру өткірлігі тесті көзіңіздің белгілі бір қашықтықтағы әріптерді, пішіндерді немесе сандарды қаншалықты жақсы көре алатынын өлшейді. Әр түрлі қашықтықтағы көру деңгейіңіз бағаланады. Бұл тест аурудың көру қабілетіңізге қаншалықты әсер еткенін көрсетеді және емнің сәттілігін бақылау үшін қолданылады.

Диябеттік Макулопатияны Емдеу

Диябеттік макулопатияны емдеу ретина орталығындағы сұйықтықты азайтуға және көру қабілетіңізді сақтауға бағытталған. Қандағы қантты, қысымды және холестеринді реттеу емнің сәтті болуында негізгі элементтер болып табылады. Аурудың кезеңіне қарай әртүрлі тәсілдер қолданылады.

Anti-VEGF Дәрілік Инъекциялары

Диябеттік макула ісінуіндегі ең тиімді емдеу әдістерінің бірі anti-VEGF инъекциялары болып табылады. Бұл дәрілер тамырдың өтімділігін арттыратын VEGF затты басады. Нәтижесінде тамырдың ағуы азаяды, ісіну қайтады және көру қабілеті айқындалады.

Процедура стерильді жағдайда, тамшы анестезиясымен жасалады. Науқастардың көпшілігі тек жеңіл қысымды сезінеді. Қолдану бірнеше минутқа созылады және көбінесе ауыртпасыз болады. Алғашқы айларда әдетте айына бір рет инъекция жасалады. Көру және ОКТ белгілері жақсарған сайын аралықтар ұзартылады.

Біріктірілген (комбинирленген) емдерде сәттілік пайызы жоғары болады. Қаупі жоғары науқастарда anti-VEGF пен лазерлік ем бірге қолнылғанда, 12-ші айда комбинация тобының 93%-ында ісіну азайған. Тек лазер қолданылған топта болса бұл көрсеткіш 71% ретінде тіркелді.

Лазерлік Ем

Лазерлік ем ағу ошақтарын жабу арқылы ісінуді азайтады немесе жаңа тамырлардың түзілуіне жол бермейді. Бүгінгі таңда бұл көбінесе инъекцияларды қолдау мақсатында қолданылады. Орталық қатысуы жоқ немесе көру өткірлігін төмендетпейтін ерте ісінулерде стандартты ем ретінде қолданылуы мүмкін.

Көздің үстіне контактілі линза орнатылады және лазер сәулесі осы линза арқылы емделетін аймақтарға жеткіzіледі. Процедура әдетте ыңғайсыздық тудырмайды, бірақ кейбір жағдайларда жеңіл ауырсыну сезілуі мүмкін. Ерте кезеңде лазермен емделген науқастардың 85-90%-ында соқырлықтың алдын алуға болады.

Кортикостероидты Инъекциялар

Кейбір науқастарда көз ішілік стероидты импланттарға басымдық беріледі. Бұл дәрілер көз ішінде баяу таралып, айлар бойы әсер етеді. Anti-VEGF еміне жеткілікті жауап алынбайтын диябеттік макула ісінуі жағдайларында кортизон қамтитын инъекцияларға көшуге болады.

Кортикостероидтар жасушалар шығаратын қабыну заттарының мөлшерін азайту арқылы пайдалы әсер көрсетеді. Сонымен қатар ісіну қаупін азайту үшін де қолданылады. Алайда көз ішілік қысымның көтерілуі және катарактаның дамуы сияқты жанама әсерлері болуы мүмкін.

Витрэктомия Отасы

Көз ішінде қан кету орын алғанда немесе лазерлік ем мүмкін болмаған кезде виτрэктомия отасы қолданылады. Көз ішіндегі қан кету және тартатын жолақтар тазартылады. Ретинаның бұрынғы анатомиялық құрылысына қол жеткізуі мақсат етіледі.

Ота жергілікті немесе жалпы анестезия астында жасалады. Көз қабырғасынан ашылған кішкентай тесіктерден көз ішіне кіріп процедура жүзеге асырылады. Ота соңында көз ішіне силикон немесе газ қойылуы мүмкін. Егер силикон майы қойылған болса, бірнеше айдан кейін екінші отамен қайтарып алынады.

Емдеу Үдерісіндегі Күтілімдер

Емдеуді таңдау тексеру мен зерттеу нәтижелеріне сәйкес жасалады. Адамның жалпы денсаулық жағдайы, бастан кешірген көз оталары және бұрынғы емдер де әсер етеді. Әр науқастың емге жауабы әртүрлі, сондықтан әркімге жеке хаттама қолданылады.

Уақытында жасалған емдер соқырлық қаупін айтарлықтай төмендетеді. Науқастың емге деген ұстанымы мен жүйелі бақылау сәттілік үшін міндетті шарт болып табылады.

Қауіпті Факторлар және Алдын Алу Әдістері

Диябеттік макулопатияның даму қаупін азайту толығымен өз қолыңызда. Ұзақ уақыттық диабет, қандағы қанттың нашар бақылануы, артериялық қысым, жоғары холестерин, жүктілік және бүйрек ауруы басты қауіпті факторлар болып табылады. Бұл факторларды басқару көру қабілетін жоғалтудың алдын алудың ең тиімді жолы.

Қандағы Қантты Бақылау

Қандағы қант деңгейін мақсатты диапазонда ұстау диябеттік макулопатия қаупін едәуір азайтады. HbA1c деңгейіңіз 7%-дан төмен болуы тиіс. Бұл мақсатқа қол жеткізу үшін қандағы қантты жүйелі түрде қадағалаңыз, дәрі-дәрмекті қолдануға бағыныңыз және тиісті диетаны ұстаныңыз.

Гликемиялық бақылау жүйелік қауіп факторларының арасындағы ең маңыздысы болып табылады. Қандағы қантты бақылаудағы сәттілік макулопатияның дамуын да, оның өршуін де болдырмайды. Назардан тыс қалған қант диабеті көз саулығыңызға тікелей қатер төндіреді.

Жүйелі Көз Тексерулерінің Маңыздылығы

Диябеттік макулопатия ерте кезеңде белгі бермейді. Сондықтан жүйелі көз тексеруі көру қабілетінен айырылудың алдын алу үшін өмірлік маңызға ие. Егер сізде 2-типті диабет болса, диагноз қойылған сәттен бастап кешенді көз тексеруінен өтуіңіз тиіс. 1-типті диабетте болса, алғашқы 5 жыл ішінде кез келген уақытта тексеріле аласыз.

Екі топта да көз тексеруі жылына бір рет қайталануы тиіс. Диябеттік ретинопатия диагнозы қойылған науқастарда болса 3-4 айлық кезеңдерде жүйелі бақылау қажет. Ерте диагностика және уақытылы емдеу арқылы көру қабілетінің жоғалуына жол бермеуге болады.

Қысым және Холестерин Бақылауы

Гипертония диябеттік макулопатияның маңызды қоздырушысы болып табылады. Қан қысымыңыз идеалды деңгейлерде ұсталуы тиіс. Мақсат әдетте 140/80 mmHg-дан төмен болуы. Егер қосымша асқынуларыңыз болса, бұл мақсат 130/80 mmHg-дан төмен түседі.

Жоғары холестерин деңгейі ретина тамырларына кері әсерін тигізеді. Диеталық түзетулер, жаттығу және қажет болған жағдайда дәрі қолдану арқылы холестеринді бақылау қамтамасыз етілуі тиіс. Қалыпты қан липид деңгейлері әсіресе макула ісінуінің дамуын азайтуы мүмкін.

Салауатты Өмір Салты Әдеттері

Теңгерімді тамақтану, жүйелі физикалық белсенділік және темекі шегуден бас тарту жалпы тамыр саулығыңызды жақсартып, қауіпті төмендетеді. Физикалық белсенділіктің артуы қандағы қантты бақылауды қамтамасыз етуге көмектеседі. Темекі қолдану жүрек ауруларынан өлім қаупін кем дегенде 4 есе арттырады.

Саналы науқас ретінде қауіп факторларын тиімдірек басқара аласыз. Қандағы қант, қысым және холестерин бақылауының маңыздылығы туралы ақпарат алыңыз және үдеріске белсенді қатысыңыз.

Жиі Қойылатын Сұрақтар

Егер сізде диабет болса, көз тексеруі қашан жасалуы тиіс?

Сізде 2-типті диабет болған кезде, диагноз қойылған сәтте алғашқы көз тексеруі жасалуы тиіс. Ауру білдірмей басталатындықтан, диагноз қойылған сәтте диябеттік макулопатияны қоса алғанда көз асқынулары дамыған болуы мүмкін. Жаңа диагноз қойылған 2-типті диабетті науқастардың 20%-ында диябеттік ретинопатия белгілері анықталады.

Егер сізде 1-типті диабет болса, 10 жастан асқан болсаңыз, диагноз қойылғаннан кейінгі алғашқы 5 жыл ішінде тексеріле аласыз. Екі топта да ешқандай шағымыңыз болмаса да, жылына бір рет түпкі көзді тексеру қайталануы тиіс.

Неліктен кейбір диабет науқастарында диябеттік макулопатия дамиды?

Аурудың дамуы қандағы қантты бақылауға, диабет ұзақтығына, қысым және холестерин деңгейлеріне байланысты. Генетикалық бейімділік те қауіпке әсер етеді, сондықтан барлығы бірдей деңгейде әсерге ұшырамайды. Егер қандағы қантыңыз ретсіз жүрсе, қысымыңыз жоғары болса немесе холестерин бақылауы қамтамасыз етілмесе, қауіп артады.

Жүктілік диябеттік макулопатияның өршуін жылдамдата ма?

Иә, жүктілік гормондары тамыр құрылымына әсер етіп, ауруды жылдамдатуы мүмкін. Диабеті бар жүкті әйелдерде көзді бақылау триместр басында жүйелі түрде жасалуы тиіс. Жүктілік кезеңінде тексеру аралықтары қысқарып, жиірек бақылау қажет болады.

Диябеттік макулопатияны емдеу қанша уақытқа созылады?

Емдеу ұзақтығы аурудың кезеңіне және қолданылатын әдіске байланысты өзгереді. Лазерлік ем бірнеше сеансқа созылуы мүмкін. Көз ішілік инъекциялар ай сайынғы аралықтармен және ұзақ мерзім бойы қолданылады. Өршиген жағдайларда витрэктомия отасы 1-2 сағатқа созылады, бірақ сауығу кезеңі апталарды алады.

Қай дәрігерге қаралуыңыз керек?

Диябеттік макулопатия диагнозы және емі үшін Көз аурулары бөліміне хабарласыңыз. Ретина аурулары және витреоретинальды хирургия саласында мамандық алған көз дәрігерлері бұл ауруды қадағалап, емдейді. Эндокринология маманыңызбен үйлесімді жұмыс істейтін көз дәрігерін таңдауыңыз маңызды.

Көру қабілеті толығымен қалпына келуі мүмкін бе?

Ерте кезеңде емделген науқастарда көру деңгейі негізінен сақталуы мүмкін. Алайда кеш қалған жағдайларда жоғалу тұрақты болуы мүмкін. Сондықтан ерте диагностика өте маңызды. Ем арқылы көрудің толығымен қалыпты жағдайға оралуын күтудің орнына, қолданыстағы көру деңгейін сақтау және одан әрі төмендеудің алдын алу – шынайы мақсат болып табылады.

Көзілдірік тексеруі үшін қандағы қантым қалыпты болуы керек пе?

Иә, қандағы қантыңыз кем дегенде бес-он күн бойы бақылауда болуы тиіс. Қант жоғары кезінде берілген көзілдіріктер қалпына келгенде сәйкес келмеуі мүмкін. Қандағы қанттың жылдам өзгерістері көруде ауытқулар тудыруы мүмкін.

Қысқаша Айтканда Диябеттік Макулопатия

Диябеттік макулопатия көру қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін, бірақ ерте диагностика арқылы алдын алуға болатын жағдай. Жүйелі көз тексерулерінен өткен кезде, ауруды белгі бермей тұрып ұстау ықтималдығыңыз артады. Қандағы қантыңызды бақылауда ұстаңыз, қысымыңызды қадағалаңыз және салауатты өмір салты әдеттеріне мән беріңіз.

Әсіресе егер диагноз қойылған диабетіңіз болса, көз саулығыңызды назардан тыс қалдырмаңыз. Емдеу жолдары бүгінгі таңда өте дамыған және уақытылы араласу арқылы көру қабілетіңізді сақтай аласыз. Көз дәрігеріңізбен жүйелі байланыста болыңыз және ұсынылған бақылау мерзімдеріне бағыныңыз. Денсаулығыңыз өз қолыңызда.

Диябеттік макулопатия көру қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін. Белгілері, диагностикалау әдістері және емдеу жолдары туралы егжей-тегжейлі ақпарат алыңыз. Ерте диагностика арқылы көру қабілетіңізді қорғаңыз.