Тері қатерлі ісігінің белгілері және емдеу әдістері

Қатерлі ісік елімізде және бүкіл әлемде жүрек-қан тамырлары ауруларынан кейін өлімге ең көп әкелетін екінші аурулар тобын құрайды. Осы қатерлі ісік түрлерінің бірі болып табылатын тері қатерлі ісігі терінің құрамындағы жасушалардың қалыптан тыс өсіп, көбеюі нәтижесінде пайда болады. Әртүрлі түрлері бар тері қатерлі ісігі ерте сатыларда анықталған жағдайда көбінесе емделуі мүмкін. Алайда диагноздың кешігуі және ісіктің сатысының ілгерілеуі салдарынан емдеу қиындауы мүмкін, сондай-ақ қатерлі ісік жасушаларының дененің басқа аймақтарына таралуы ықтимал. Сондықтан тері қатерлі ісігінің белгілеріне мұқият болу керек, кез келген белгі байқалған жағдайда міндетті түрде денсаулық сақтау мекемелеріне жүгіну қажет.

Тері қатерлі ісігі дегеніміз не?

Тері қатерлі ісігі — терінің ең сыртқы қабаты эпидермистегі жасушаларда ДНҚ зақымы жөндеуге келмейтін жағдайда, бұл жасушалардың мутацияға ұшырап, бақылаусыз көбейе бастауы. Бақылаудан тыс өсіп, көбейген тері жасушалары жаман сапалы ісіктер түзіп, тері қатерлі ісігінің типті белгілерін туғыза бастайды. Осылайша теріде дақ немесе меңдей қалыпты емес көрінісі бар аймақ пайда болады. Теріде пайда болатын мұндай түзілімдер әрқашан тері қатерлі ісігі бар дегенді білдірмейді. Жақсы сапалы ісіктер де тері бетінде әртүрлі көрінісі бар аймақтардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Алайда тері қатерлі ісігінің ықтималдығына байланысты тері бетіндегі кез келген қалыптан тыс түзіліс, әсіресе кенеттен басталған және тез өсетін, пішіні тұрақсыз түзілістер үшін міндетті түрде медициналық тексеру мен зерттеу қажет.

Тері қатерлі ісігі қалай байқалады, белгілері қандай?

Тері қатерлі ісігінің ең көп таралған белгісі — тері бетіндегі өзгерістер. Әдетте жаңа меңнің пайда болуы немесе бар меңдегі басталған өзгеріс тері қатерлі ісігінің белгісі болуы мүмкін. Тері қатерлі ісігінің белгілерінің ішінде ең жиі кездесетіндері мыналар:

Теріде жаңа мең немесе дақтың пайда болуы

Бетте, құлақтарда және мойында ісіну

Қызғылт, қызыл немесе қоңыр түсті түйіндер

Жара ізіне ұқсайтын тері аймақтары

Қанайтын меңдер немесе іздер

Жазылмайтын немесе жазылса да қайта пайда болатын жара немесе түзілістер

Қышитын, қабыршақтанатын және ұлпаланатын зақымдар

Бұрыннан бар ет меңдері немесе дақ тәрізді зақымдар жақсы сапалы болуы мүмкін, сол сияқты тері қатерлі ісігін де білдіруі ықтимал. Сондай-ақ ұзақ уақыт бар меңдер өзгеріп, тері қатерлі ісігіне айналуы мүмкін. Теріктегі зақымның симметриялы емес шеттерінің болуы, өз ішінде түс айырмашылықтарының болуы, өсіп өзгеруі және әсіресе 6 мм-ден үлкен болуы тері қатерлі ісігі ықтималдығын арттырады. Мұндай тері зақымдары үшін міндетті түрде медициналық көмек алып, толық тексеруден өту керек.

Тері қатерлі ісігінің себептері қандай?

Тері қатерлі ісігінің ең басты себебі — күн сәулесіне ұшырау. Күннен түсетін ультракүлгін сәулелер, әсіресе күнқорғағышсыз ұшыраған кезде, тері жасушаларында генетикалық зақымға әкеледі. Осы кезеңнен кейін бақылаусыз өсіп, көбейетін қатерлі жасушалар иммундық жүйе бақылауына алына алмаған жағдайда тері қатерлі ісігіне айналуы мүмкін. Жынысы мен нәсіліне қарамастан әрбір адамның тері қатерлі ісігіне шалдығу ықтималдығы бар. Алайда тері қатерлі ісігі үшін қауіп факторы ретінде қабылданатын кейбір себептердің қатарына мыналар жатады:

Жұмыс бабына байланысты күнге үнемі ұшырау

Күнқорғағыш крем немесе лосьондарды қолданбай жиі күнге шығу

Күнді және биік жерлерде тұру

Ашық түсті терінің болуы

Көп санды, әсіресе тұрақсыз пішінді меңдердің болуы

Актиникалық кератоз деп аталатын, қатты, қоңыр немесе қою қызғылт, қабыршақты түрі бар қатерлі ісікке дейінгі тері зақымдарының болуы

Отбасында тері қатерлі ісігі анамнезінің болуы

Ағза трансплантациясы жасалған болу немесе кез келген себеппен иммундық жүйені басатын дәрі қолдану

Седеф ауруы және экзема сияқты аурулардың емі үшін УК сәулелік емдеу алған болу

Ең жиі кездесетін тері қатерлі ісігінің түрлері қандай?

Тері қатерлі ісігінің бір бөлігі жиі кездесетін, бір бөлігі сирек кездесетін әртүрлі түрлері бар. Ең жиі кездесетін тері қатерлі ісігі түрлері мыналар:

Базальды жасушалы карцинома: Терінің эпидермис қабатының базальды жасушаларында пайда болатын тері қатерлі ісігінің түрі.

Сквамозды жасушалы карцинома: Эпидермис қабатында орналасқан сквамозды жасушалардың қатерлі ісікке айналуы нәтижесінде дамитын тері қатерлі ісігі.

Меланома: Теріге түс беретін меланин пигментін өндіретін меланоцит аталатын тері жасушаларының қатерлі ісікке айналуы арқылы пайда болатын тері қатерлі ісіктері.

Меркель жасушалы карцинома: Сирек кездесетін, агрессивті сипаттағы тері қатерлі ісігі болып табылатын Меркель жасушалы карцинома лимфа жүйесі арқылы таралу ықтималдығы жоғары түр болып табылады және жиі бас және мойын аймақтарында дамиды.

Капоши саркомасы: Тағы бір сирек кездесетін тері қатерлі ісігі болып табылатын Капоши саркомасы теріде қан тамырларында дамып, теріде немесе шырышты қабықтарда қызыл-күлгін дақтар туғызады.

Май безі карциномасы: Терідегі май бездерінен туындайды және қатты, ауырмайтын түйіндер арқылы өзін көрсетеді.

Тері қатерлі ісігінің диагнозы қалай қойылады?

Тері қатерлі ісігін диагноздау процесі алдымен дәрігер жүргізетін физикалық тексерудан басталады. Тері бетінде күдікті зақыммен қаралған науқасқа жүргізілетін физикалық тексеру арқылы одан әрі диагностикалық тесттерге жүгіну қажет пе, жоқ па, дәрігер анықтайды. Дәрігер зақым орналасқан аймақтан басқа бүкіл теріні зерттеп, ұқсас түзілістердің бар-жоғын тексере алады. Тексеру нәтижесінде тері қатерлі ісігіне күдік туындаған жағдайда биопсия жасалып, зақымның толық немесе бір бөлігі алынып, патологиялық зерттеуге жіберілуі мүмкін. Осылайша зақымның жақсы сапалы түзіліс пе, әлде тері қатерлі ісігі ме екені дәл анықталады. Hisar Hospital Intercontinental’да кез келген диагностикалық тест тәулік бойы мұқият қызмет көрсететін білікті зертханаларда жүргізіледі. Тез араласу үшін қажетті қызметкерлер мен жабдықтың әрдайым дайын болуының арқасында диагноздан кейін тәжірибелі дерматология дәрігерлері және олардың топтары емдеу процесін тез бастайды.

Тері қатерлі ісігін қалай емдейді, емдеу әдістері қандай?

Тері қатерлі ісігін емдеу кейбір жеке жағдайларға байланысты ерекшеленуі мүмкін, бірақ көп жағдайда зақымды хирургиялық жолмен алып тастау түрінде болады. Жалпы тері қатерлі ісіктерінде зақым кішкентай өлшемді болған жағдайда биопсия барысында да ісіктің толық бөлігі алынуы мүмкін. Үлкен өлшемді ісіктер болған жағдайда тері қатерлі ісігінің түрі, бар болса сатысы сияқты факторлар ескеріле отырып, егжей-тегжейлі жоспарлау жүргізіледі. Ісіктің түріне және таралу аймағына қарай криотерапия сияқты операциясыз әдістер таңдалуы мүмкін, ал ауыр жағдайларда химиотерапия, радиотерапия, иммунотерапия, фотодинамикалық терапия, әртүрлі хирургиялық операция тәсілдері сияқты емдеу әдістерінен пайдалануға болады.

Тері қатерлі ісігінің хирургиялық емі бар ма?

Тері қатерлі ісігінде әртүрлі хирургиялық емдеу тәсілдері туралы айтуға болады. Олардың ең негізгілері былай жіктеледі:

Эксцизиялық хирургия: Қатерлі тінді толық тазарту үшін ісіктің толық бөлігі және оның айналасындағы сау тіннің бір бөлігі хирургиялық әдіспен алынады.

Mohs операциясы: Тек ауру тінді алып тастау арқылы сау теріні мүмкіндігінше сақтауды жоспарлайтын, көз қабақтары, ернеулер, бас терісі сияқты косметикалық тұрғыдан нәзік аймақтарға жасалатын операциялар.

Күретаж және электродесикация: Арнайы құрал көмегімен ісіктің толық қырып алынуы, одан кейін қалған қатерлі жасушалардың электр инесі көмегімен жойылуы арқылы жүзеге асырылатын операциялар.

Тері қатерлі ісігін операциясыз емдеуге бола ма?

Сипаты мен түрі сәйкес келетін тері қатерлі ісіктері, әсіресе кішкентай өлшемді және таралу қаупі жоқ түрлері болған кезде операциясыз әдістермен де емделуі мүмкін. Криотерапия деп аталатын емдеу әдісімен операциясыз жүзеге асырылатын тері қатерлі ісігін емдеуде сұйық азот қолданылып, ісік мұздатылады. Осы кезеңнен кейін тері қатерлі ісігі жасушалары баяу-баяу ажырап түседі де, ісік жойылған болады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Тері қатерлі ісігі туралы көптеген адамдар қоятын кейбір жалпы сұрақтар мен қызықтыратын тақырыптар мыналар: Жалпы алғанда теріде байқалған, күдік туғызатын, әсіресе кенеттен басталған немесе кенеттен өсе бастаған, түсі мен шеттерінде тұрақсыздық, асимметрия сияқты ерекшеліктері бар кез келген зақым үшін ауруханаға жүгіну ұсынылады. Тері қатерлі ісігінде ең маңызды қауіп факторы — күн сәулесіне көп мөлшерде ұшырау. Сонымен қатар генетикалық бейімділік, қолданылатын кейбір дәрілер және ашық тері түсі де қауіп факторлары қатарына жатқызылуы мүмкін. Алайда осылардың ешқайсысы болмаған адамдарда да тері қатерлі ісігі байқалуы мүмкін екенін ұмытпау керек. Тері қатерлі ісігін тексеру алдымен физикалық тексерудің, одан кейін биопсияның көмегімен жүзеге асырылады. Патологиялық зерттеу нәтижесінде жаман сапалы екені анықталған тері қатерлі ісігі ісіктері үшін емдеу жоспарымен қатар таралу ықтималдығын зерттеу мақсатында басқа қатерлі ісік скринингі әдістеріне де жүгінуге болады. Тері қатерлі ісігінен сақтану үшін күн сәулесіне шамадан тыс ұшырамаудан аулақ болу керек, маусымға қарамастан күнқорғағыш крем қолдану әдетке айналдырылуы тиіс. Теріде жаңа байқалған немесе өсе, өзгере бастаған зақымдар үшін міндетті түрде тексеруден өту керек. Тері қатерлі ісігі міндетті түрде медициналық емді талап етеді және өздігінен жоғалуын күту мүмкін емес. Ерте сатыда анықталуы емдеу табыстылығы үшін өте маңызды болғандықтан, тексеруге кешіктірмеу керек. Тері қатерлі ісігі емделмеген жағдайда дамып, ауыр денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Ісіктің өсуі емдеуді қиындатады, сондай-ақ дененің басқа аймақтарына таралу ықтималдығы артады. Сондықтан ерте кезеңде емдеу өте маңызды. Теріңізде қатерлі ісік күдігін туғызатын түзіліс байқасаңыз, дерматология (теріні емдеу) бөліміне жүгініп, тексеруден өтуіңізге болады. Дәрігердің жүргізген физикалық тексеруінен кейін қажет деп танылса, биопсияға немесе қатерлі ісік анықталғаннан кейінгі емдеу кезеңдерінде жалпы хирургия немесе онкология сияқты бөлімдерге бағыттала аласыз. Сіз де теріңізде қатерлі ісік күдігін туғызатын дақ, меңдер немесе әртүрлі зақымдарды байқасаңыз, тәжірибелі Дерматология дәрігерлері және олардың топтарымен қызмет көрсететін Hisar Hospital Intercontinental’ға жүгініп, тексеруден өтіп, қажетті диагностикалық тесттерді тапсыра аласыз.