Нәрестелердегі мойын қисаюын жеңіл қабылдамаңыз!

Нәрестеңізді арқасымен жатқызғанда оның мойыны бір жаққа қарай қисайса, позицияны өзгерткеніңізге қарамастан бұл қисаю жалғасып тұрса және ең бастысы, түзетуге тырысқанда түзелмесе, абай болыңыз… Нәрестеңізде мойын қисаюы болуы мүмкін.

Нәрестелердегі мойын қисаюы мен ерте анықталған жағдайда жаттығулар көмегімен хирургиялық араласусыз емделетін мойын қисаюы туралы Hisar Hospital Intercontinental Ортопедия және травматология бөлімінің мамандарынан сұрадық.

Мойын қисаюы (Тортиколлис) дегеніміз не және ол қалай анықталады?

Тортиколлис сөзбе-сөз «қисық мойын» дегенді білдіреді және көптеген себептерге байланысты дамуы мүмкін. Ең жиі кездесетін мойын қисаюы — туа біткен немесе туылғаннан кейін байқалатын «бұлшық ет тегі туа біткен мойын қисаюы» (Конгенитальді Мускулды Тортиколлис). Диагноз оңай қойылады. Мойынның бүйірінде орналасқан екі басты бұлшық ет — Sternocleidomastoid (SCM) бұлшық еті бір жағында керілген және қысқа. Әдетте бұлшық етке қол тигізгенде зәйтүн деп аталатын фиброздық ісінді сезіледі. Бас керілген бұлшық еттің жағына қарай иіліп, бет қарсы жаққа бұрылған күйде байқалады. Мойын қисаюына қарсы жаққа бұру немесе бүйіріне иілдіру әрекеті жасалғанда қозғалыс шектелуі байқалады.

Мойын қисаюы неліктен пайда болады?

Бұлшық еттен туындайтын туа біткен мойын қисаюы алғаш рет 1893 жылы Cheselden тарапынан сипатталған. Бұрын бұлшық ет ішінде ісік те байқалғандықтан, бұлшық ет ішіне қан құюға байланысты гематоманың дәнекер тінге айналуы (фиброз) арқылы пайда болатыны және әсіресе аяқ-жамбас жағымен туылу сияқты баланың тік келген жағдайларында босану әрекетінің жарақаты арқылы қоздырылатыны ойластырылған. Әсіресе жамбас буынының шығуы, аяқ-табан деформациясы және кейбір тірек-қимыл жүйесінің туа біткен деформацияларымен жиі кездесетіндіктен, генетикалық шығу тегіне баса назар аударылған. Алайда бүгінде қалай пайда болатыны түсінілгенімен, неліктен пайда болатыны туралы мәселе әлі белгісіз.

Нәрестеде мойын қисаюы бұлшық еттен туындай ма?

Жоқ. Алдымен мойны қисық баланы көргенде басқа органикалық себептерді жоққа шығару керек. Олардың ішіндегі ең маңыздысы — мойын омыртқасының туа біткен бөлінуі мен қалыптасу бұзылыстары. Сына тәрізді жарты омыртқалар мойын омыртқасының ең жиі кездесетін деформацияларының бірі болып табылады және айтарлықтай мойын қисаюына әкелуі мүмкін. Соған қоса, мойындағы айналадағы тіндерде, бадамша бездерде, құлақ сияқты мүшелерде инфекцияға екінші реттік дамыған лимфа түйіндері (лимфаденопатия) ауырғанда уақытша мойын қисаюына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, біз гистероид деп атайтын түрдегі психиатриялық бұзылыстарда да мойын қисаюы қосылып жүруі мүмкін.

Мойны қисық нәресте бар ата-ана не істеуі керек?

Міндетті түрде Ортопедия және травматология маманына жүгінуі керек. Туылғаннан кейін бірден байқалса, 6 айлыққа дейін ананың орындайтын жаттығулары арқылы толық түзетілуі мүмкін. Нәрестенің төсегі міндетті түрде мойнын қисаюға қарсы бағытта бұруына мүмкіндік беретін етіп реттелуі керек. Осылайша балалардың кейбірінде сауығу бейімділігі болмаса да, көпшілігінде хирургиялық араласусыз қуантарлық нәтижелерге қол жеткізуге болады. Бұл жағдайда 1-4 жас аралығында түзету операциясын жасау қажет болады.

Емделмесе, не болуы мүмкін?

Адам тік тұрғанда екі көз арасына сызылған сызық жерге параллель болуы керек. Мойын қисық болса, бетте екінші реттік өзгерістер дамиды. Бетте көздерді айқын көрсететін асимметрия дамиды. 7 жастан асқан балаларда операция арқылы босаңсыту жасалса да, бұл асимметрия қайтпайды және тұрақты болады. Сонымен қатар, омыртқаның басқа бөліктерінде де теңестіруші қисаюлар дамиды. Сондықтан мойны қисық нәрестеңіз бар болса және болашақта мұндай қиындықтарды бастан кешіргіңіз келмесе, әрі операцияға қажет болмау үшін дереу дәрігерге жүгініп, жаттығу бағдарламасын бастауыңызды ұсынамыз.