Апендицит дегеніміз не? Себептері, белгілері және емдеу әдістері қандай?

Иммундық жүйенің маңызды бөлігі болып табылатын лимфоидтық жүйе мүшесі апендикс В жасушаларының (лимфоциттердің) өсуін және антидене өндірісін қолдайды. Апендикстің әртүрлі себептермен қабынуы нәтижесінде апендицит пайда болады. Апендицитті елемеу ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін, сондықтан белгілер пайда болған кезде тез арада медициналық көмек алу маңызды.

Апендицит дегеніміз не?

Апендицит — лимфоидтық мүше апendiksтің, яғни халық арасында белгілі атауымен аппендикстің қабынуы жағдайы. Апендикс лимфоциттердің жетілуін және антидене өндірісін қолдайтындықтан, ағзаның иммундық жауабын реттеуге көмектеседі. Апендикс — жіңішке ішектің соңы мен жуан ішектің басталатын жерінде орналасқан кішкентай, түтік тәрізді құрылым. Соқыр ішек деп те аталатын апендикстің қабынуы, әдетте, апендикстің бітелуі нәтижесінде пайда болады.

Апендицит белгілері қандай?

Апендицит белгілері адамнан адамға өзгеше болуы мүмкін және кейде ең басты белгісі — іштің ауыруы себепті басқа аурулармен шатастырылуы мүмкін. Апендицит пайда болғанда ең жиі байқалатын белгілер мыналар:

Іштің ауыруы: Апендицит, әдетте, кіндік аймағынан басталып, уақыт өте келе іштің оң төменгі жағына қарай таралатын күшті ауырсынумен көрінеді. Ауырсыну басында әлсіз болып, уақыт өте келе күшеюі және шыдамсыз жағдайға жетуі мүмкін.

Жүрек айну және құсу: Апендициттің алғашқы кезеңдерінде пайда болатын белгілердің арасында жүрек айну және құсу бар.

Тәбеттің жоғалуы: Апендицитпен ауыратын адамда тәбеттің төмендеуі болуы мүмкін және тамақ ішкісі келмеуі мүмкін.

Жоғары қызу: Апендицит — инфекция түрі болғандықтан, ауру өршіген сайын дене температурасының көтерілуі байқалуы мүмкін.

Іш аймағының сезімталдығы: Апендициттің алғашқы кезеңдерінде іштің оң төменгі аймағында сезімталдық пайда болып, басу немесе қол тигізу кезінде ауырсыну байқалуы мүмкін.

Іш өту немесе іш қатуы: Апендицит ауруы ішек қимылына теріс әсер етіп, адамда іш өту және іш қату мәселелерін туғызуы мүмкін.

Егер апендицит күдігі бар болса немесе апендицитке ұқсас белгілер күшті түрде пайда болса, денсаулық сақтау маманына жүгіну маңызды.

Апендицит себептері қандай?

Апендицит себебі толық белгісіз, бірақ әдетте апендикстің бітелуі нәтижесінде пайда болады. Бітелу апендикстің ішіндегі шырыш, нәжіс немесе бөтен денелердің жиналуымен пайда болуы мүмкін. Апендицитте бітелуге әкелуі мүмкін кейбір факторлар мынадай тізімделуі мүмкін:

Қатты зат немесе нәжіс жиналуы: Апендикстің ішінде жиналған нәжіс немесе қатты заттар бітелулерге себеп болуы мүмкін.

Лимфоидтық тіннің өсуі: Апендикстің ішінде орналасқан лимфоидтық тіннің (иммундық жүйе жасушаларының) өсуі бітелуге әкелуі мүмкін. Бұл жағдай, әдетте, инфекцияға немесе иммундық жүйе жауабына байланысты пайда болады.

Инфекция: Әртүрлі жолдармен апендикстің ішіне жеткен бактериялардан туындаған инфекция пайда болуы мүмкін. Пайда болған инфекция апендикстің ішінде таралып, апендицит туғызуы мүмкін.

Генетикалық факторлар: Кейбір зерттеулер апendicitке отбасылық бейімділік болуы мүмкін екенін көрсетеді. Отбасы мүшелерінде апендицит тарихы бар адамдарда апендицит қаупі жоғарырақ болады.

Апендицит диагнозы қалай қойылады?

Апендицит диагнозы үшін алдымен тиісті саладағы маман дәрігер физикалық тексеру жүргізеді және симптомдар бағаланады. Кейбір жағдайларда диагноз анық болмауы мүмкін және дәрігер басқа тексерулер немесе бақылау тексерулерін ұсынуы мүмкін. Диагнозды нақтылау үшін хирургиялық араласу да таңдаулар арасында тұр. Әсіресе белгілер күшті болып, диагноз белгісіз болса, хирургиялық операция кезінде апендицит алынып, қабыну расталады. Апендицит диагнозын қою барысында қолданылатын әдістер мыналар болып тізілуі мүмкін:

Физикалық тексеру: Дәрігер науқастың іш аймағын тексеріп, апендицит белгілерін зерттейді. Іштің оң төменгі аймағында сезімталдық немесе ауырсынуға сезімталдық болса, бұл апендицит ықтималдығын арттырады.

Қан анализдері: Қан анализдері қабынудың белгілерін көрсететін нақты биохимиялық көрсеткіштерді (мысалы, ақ қан жасушаларының саны) бақылау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл анализдер инфекцияның бар-жоғын анықтау арқылы апендицит ықтималдығының көрсеткіші болады.

Зәр анализдері: Зәрдегі инфекция белгілерін бақылау үшін зәр анализі жасалуы мүмкін. Осылайша шағымдардың апендицитке немесе зәр жолдары инфекциясына байланысты екені түсініледі.

Бейнелеу әдістері: Апендицит диагнозы үшін ультрадыбыстық зерттеу немесе компьютерлік томография (КТ) сканерлеу сияқты бейнелеу әдістері кеңінен қолданылады. Бейнелеу әдістері апендикстегі ісіну, қабыну немесе бітелуді көрсете алады.

Апендицитті қалай емдейді?

Апендицит емі қабынған апендиксті алып тастау мақсатында жасалатын шұғыл апендэктомия операциясын талап етеді. Апендицит операциясы ретінде белгілі апендэктомия лапароскопиялық (жабық) немесе ашық хирургиялық әдістермен орындалады. Апендицит күдігімен ауруханаға жүгінген науқастарға дәрігер апендицит диагнозын қойғаннан кейін емдеу процесі туралы хабарлайды. Науқастар операция алдында қажетті бақылау мен тексерулерден өткен соң операцияға дайындалады. Апендэктомия операциясы лапароскопиялық болсын, ашық болсын, жалпы анестезия астында жүргізіледі. Лапароскопиялық әдіс таңдалғанда кішірек кесік жасалады, ал ашық хирургиялық әдісте үлкенірек кесік арқылы кіріп, апендикс алынады. Егер апендикс жарылып, айналасындағы тіндерге таралған болса, онда жергілікті инфекция да тазаланады.

Операцияның ашық немесе жабық болуына байланысты өзгеріп отырғанымен, әдетте науқастар бірнеше күн ауруханада жатқаннан кейін шығарылады. Әсіресе лапароскопиялық жасалатын апендэктомия операцияларында жазылу процесі өте жылдам болады. Жазылу кезеңінде ауырсынуды бақылауды қамтамасыз ету және инфекция қаупінің алдын алу үшін ауырсынуды басатын дәрілер мен антибиотиктер қолданылуы мүмкін.

Апендицит операциясы қалай жасалады?

Апендицит операциясы лапароскопиялық (жабық) немесе ашық хирургиялық әдістермен жасалатын операция. Екі операцияда да ұқсас бөліктер бар, сонымен қатар айырмашылықтар да бар. Операциялардың қалай жасалатыны төмендегідей түсіндіріледі:

Лапароскопиялық (жабық) апендицит операциясы

Операцияны бастағанда анестезиолог белгілеген дұрыс мөлшерде жалпы анестезия қолданылады.

Іш аймағында кіндік (умбиликус) маңында болатын бір кесікпен қоса, іштің әртүрлі жерлерінен 3-4 кесік жасалады.

Кесіктерден ішке трокар деп аталатын жұқа түтіктер енгізіліп, біреуі арқылы лапароскоп (камера), басқаларына хирургиялық аспаптар орналастырылады.

Лапароскоп іш қуысындағы бейнелерді экранға жеткізіп тұрғанда, хирургиялық аспаптар арқылы апендикс ішектерден бөлініп, алынады.

Егер апендикс жарылған болса және айналада инфекцияланған бөліктер болса, олар тазаланады, содан кейін ашылған кесіктер тігіспен немесе жабысқақ емдік таспалармен жабылады.

Операциядан кейін жасалған аймақ стерильді күйде ұсталуы керек және дәрігер ұсынған тәртіппен таңғыштар жасалуы тиіс.

Ашық апендицит операциясы

Лапароскопиялық операциядағыдай, ашық апендицит операциясында да алдымен жалпы анестезия қолданылады.

Операция үшін іштің оң төменгі бөлігінен шамамен 5-10 см ұзындықта кесік жасалады.

Жасалған кесіктен апендикс алынады және қажет болса, айналасындағы тіндер тазаланады.

Апендикс алынғаннан кейін жасалған кесік тігістермен немесе қысқыштармен (клипстермен) жабылады және таңғыш салынады.

Апендицит туралы жиі қойылатын сұрақтар

Апендицит емделмегенде жарылып, денсаулыққа ауыр зардап тигізуі мүмкін болғандықтан, оны ерте анықтау және емдеу өте маңызды. Бұл жағдайда апендицитті қалай түсінуге болатыны туралы сұрақтар туындайды. Апендицит туралы жиі қойылатын сұрақтарға мынадай жауап беруге болады: апендицит алдымен іштің оң төменгі аймағындағы сезімталдық пен ауырсыну арқылы байқалады. Іштің ауыруы көптеген аурулардың белгілерінің бірі болғандықтан, апендицит басқа аурулармен шатастырылуы мүмкін. Бұл ауырсыну уақыт өте келе күшейіп, ұзақ уақыт жалғасқанда апендицит барын сезіндіреді және көп ұзамай денсаулық сақтау мекемесіне жүгіну қажет болады. Апендицитті емдеуде ерте араласу өте маңызды, себебі емдеу кешіктірілсе, апендикс ісініп, жарылуы мүмкін және инфекция таралуы мүмкін. Инфекция іш перде, ішек сияқты айналадағы тіндерге таралуы мүмкін, сондай-ақ қан арқылы басқа мүшелерге де тасымалдануы мүмкін. Сондықтан апендицит емделмеген жағдайда бүкіл ағзаға әсер ететін ауыр денсаулық мәселелері туындауы мүмкін. Инфекция күшейіп, апендикс ісініп жарылса, алдымен айналадағы тіндерге инфекция таралады. Жарылған апендикстен таралған инфекция айналадағы тіндерде жиналып, абсцесс (іріңді қуыс) түзуі мүмкін. Іш перденің инфекциясы, ішектегі инфекция және бітелулер байқалуы мүмкін. Тек айналадағы тіндерде ғана емес, қан арқылы таралып, бауыр, бүйрек және өкпе сияқты әртүрлі мүшелерге де инфекция жетуі мүмкін. Балаларда және сәбилерде апендицияның жиі кездесуінің екі себебі бар. Бірінші себеп — мүшелер кішкентай болғандықтан бітелуге икемді болуы. Екінші себеп — жиі кездесетін іш қату ауруы болғандықтан нәжіс жиналуы апендикстегі бітелуге себеп болады. Апендицитке ұқсас белгілері бар және шатастырылатын көптеген аурулар бар. Гастроэнтерит, қуық инфекциялары, ішек инфекциялары, аналық без кисталары және несеп жүйесінің инфекциялары апендицитпен шатастырылуы мүмкін аурулар арасында. Жүктілік кезінде апендицит операциясы, әдетте, апендицит белгілері мен асқынуларын ескере отырып, қажет болғанда жасалуы мүмкін. Апендицит ауруы жүктілік кезінде де пайда болуы мүмкін және емделмесе, одан да ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Жүкті әйелде апендицит белгілері пайда болса, дәрігерлер әдетте апендицит операциясын (апендэктомия) ұсынады. Апендицит өткізгеннен кейін табиғи түрде босану әдетте мүмкін. Апендицит операциясын жасау табиғи туу процесіне кедергі келтіретін жағдай емес. Бірақ бұл жағдай адамнан адамға және жасалған операцияға қарай өзгеруі мүмкін. Операция кезінде немесе одан кейін пайда болған асқыну табиғи босануға әсер етуі мүмкін. Сондықтан босанудың қалай жүргізілетіні туралы дұрыс шешім қабылдау үшін дәрігерге кеңесу маңызды. Апендицит туралы көбірек ақпарат алу үшін Hisar Hospital-мен байланысып, жалпы хирургия маманынан қабылдауға жазыла аласыз.