ინტერვენციული რადიოლოგია

რა არის ინტერვენციული რადიოლოგია?

ინტერვენციული რადიოლოგია მოიცავს ინტერვენციული პროცედურების ფართო სპექტრს, რომლებიც სრულდება კათეტერების, გამტარი მავთულების, სტენტებისა და ბალონების დახმარებით, ისეთ რადიოლოგიურ ვიზუალიზაციის მეთოდებთან ერთად, როგორებიცაა ანგიოგრაფია, კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT), მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI) და ულტრაბგერითი კვლევა. ინტერვენციული რადიოლოგია არის მიდგომა, რომელიც გამოიყენება პაციენტის დაავადების ამოსაცნობად, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის.

კლასიკური რადიოლოგიური ვიზუალიზაციის მეთოდების გარდა, ინტერვენციულ რადიოლოგებს შეუძლიათ კათეტერების ან მოწყობილობების დახმარებით შეასრულონ ინტერვენციული პროცედურებიც, რომლებიც გამოიყენება პაციენტების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის.

რა სფეროებში გამოიყენება ინტერვენციული რადიოლოგია?

ინტერვენციული რადიოლოგია გამოიყენება პაციენტის შინაგანი ორგანოებისა და ქსოვილების მინიმალურად ინვაზიური ჩარევით გამოსაკვლევად. ქირურგიულ ჩარევებთან ერთად, ინტერვენციული რადიოლოგია საშუალებას იძლევა მკურნალობის მიმდინარეობის მონიტორინგის, სამედიცინო ვიზუალიზაციის გამოყენებისა და პაციენტის შინაგან ორგანოებზე ჩარევისა.

ინტერვენციული რადიოლოგია გამოიყენება თავის ტვინის, ასევე სისხლძარღვთა, ონკოლოგიური, კუჭ-ნაწლავის, ძვალ-კუნთოვანი და შარდსასქესო სისტემების სხვადასხვა მდგომარეობის დროს.

ინტერვენციული რადიოლოგია ზრდის პაციენტის კომფორტსა და უსაფრთხოებას და უზრუნველყოფს მკურნალობის უფრო ეფექტიან და შედეგიან განხორციელებას. იგი ახანგრძლივებს პაციენტების სიცოცხლეს და ამცირებს სამედიცინო ხარჯებს.

რა დაავადებების დროს გამოიყენება ინტერვენციული რადიოლოგია?

ინტერვენციული რადიოლოგია გამოიყენება ორგანიზმში აღმოჩენილი ნებისმიერი წარმონაქმნის დიაგნოსტიკისთვის, ასევე კიბოს, სისხლძარღვთა დაავადებების, გულის დაავადებების, თირკმლის დაავადებების, საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებებისა და მრავალი სხვა სამედიცინო მდგომარეობის სამკურნალოდ.

ეს პროცედურები მოიცავს წვრილნემსიან და მსხვილნემსიან ბიოფსიებს, ზედაპირულ და ღრმად მდებარე ორგანოებში სიმსივნეების ან კიბოს უჯრედების მიზნობრივ მკურნალობას, ნაღვლის ან თირკმლის დრენაჟის ობსტრუქციის მოხსნას, სისხლძარღვთა დახშობის გახსნას, აბსცესის მკურნალობას, მოსისხლიანე სისხლძარღვების დახურვას, თრომბით დახშული სისხლძარღვების გახსნას, ვარიკოზის მკურნალობას, ონკოლოგიური პაციენტებისთვის პორტ-კათეტერის ჩადგმას, ვარიკოცელეს მკურნალობას, პროსტატის გადიდების მკურნალობასა და ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების მკურნალობას. გარდა ამისა, მრავალი სხვა პროცედურის ჩატარებაც შეიძლება კანის გავლით, ნემსის დახმარებით, ადგილობრივი ანესთეზიით ან სედაციით.

რა არის ვიზუალიზაციის კონტროლით ჩატარებული დიაგნოსტიკური ინტერვენციული რადიოლოგიის პროცედურები?

დიაგნოსტიკურ ინტერვენციულ რადიოლოგიურ პროცედურებს შორის პირველ ადგილზეა ბიოფსიები. ბიოფსია არის პროცედურა, რომელიც სრულდება კანის გავლით, ვიზუალიზაციის კონტროლით (ტომოგრაფია, ულტრაბგერა ან ანგიოგრაფია) და ადგილობრივი ანესთეზიით, რომლის დროსაც სპეციალური ნემსებით ქსოვილიდან აიღება ნიმუში და იგზავნება პათოლოგიაში. ქსოვილიდან სპეციალური ნემსებით უჯრედების ამოღებას წვრილნემსიანი ბიოფსია ეწოდება, ხოლო სპეციალიზებული ნემსით ქსოვილის ნაწილის აღებას — მსხვილნემსიანი ბიოფსია (tru-cut). აღებული მასალა შემდეგ თავსდება სპეციალურ ხსნარში და იგზავნება პათოლოგიის ლაბორატორიაში გამოსაკვლევად.

რა არის სამკურნალო ინტერვენციული რადიოლოგიის პროცედურები?

1. პროსტატის არტერიების კანგავლითი ემბოლიზაცია; პროსტატის კეთილთვისებიანი გადიდების დროს, ადგილობრივი ანესთეზიით, საზარდულის სისხლძარღვის გავლით სრულდება პროცედურა, რომლის დროსაც იხურება პროსტატის გადიდებული ნაწილის მკვებავი სისხლძარღვები, რის შედეგადაც პროსტატა პატარავდება. პროცედურა ერთდღიანია. ვრცლად..

2. ვარიკოცელეს მკურნალობა; ადგილობრივი ანესთეზიით, სპეციალური ნემსის დახმარებით საზარდულის ან კისრის ვენაში შეღწევით, სპეციალური კათეტერებით ვარიკოცელეს გამომწვევი შემკრები ვენების სპირალებით (coil) დახურვის პროცედურა. ვრცლად..

3. პორტ-კათეტერის კანგავლითი ჩადგმა; ონკოლოგიურ ან ჰემატოლოგიურ პაციენტებში, რომლებსაც მუდმივი ინექციები სჭირდებათ, სპეციალური კათეტერის ჩადგმის პროცედურა, რომლის რეზერვუარი მოთავსებულია გულმკერდის ზედა ნაწილში, ხოლო ბოლო — გულის მიმდებარე ვენაში; სრულდება ადგილობრივი ანესთეზიით ანგიოგრაფიის ლაბორატორიაში. ვრცლად..

4. ვარიკოზის კანგავლითი მკურნალობა; წვივისა და ბარძაყის მიდამოს ვარიკოზული ვენების სამკურნალოდ, მთავარ ვენებში უკმარისობის ან უკუდინების შემთხვევაში, ამ ვენების რადიოსიხშირით, ლაზერით ან სამედიცინო წებოთი დახურვის პროცედურა. ვრცლად..

5. მიომის კანგავლითი მკურნალობა; ადგილობრივი ანესთეზიით, საზარდულის სისხლძარღვის გავლით ჩატარებული პროცედურა, რომლის დროსაც სპეციალური კათეტერებითა და დამხშობი ნივთიერებებით იხურება საშვილოსნოს მიომების მკვებავი სისხლძარღვები, რის შედეგადაც მიომები პატარავდება და რბილდება. ვრცლად..

6. ბიოფსიები; ინტერვენციულ რადიოლოგიაში ყველაზე ხშირად ჩატარებული პროცედურა, რომელიც სრულდება იმის დასადგენად, არის თუ არა წარმონაქმნი სიმსივნე, ანთებითი ან ნორმალური ქსოვილი. ვრცლად..

7. აბსცესის კანგავლითი დრენირება; ვიზუალიზაციის მოწყობილობების კონტროლით, ადგილობრივი ანესთეზიით, სპეციალური ნემსებით ორგანიზმში არსებული აბსცესების დაცლის პროცედურა.

8. პლევრული გამონაჟონის კანგავლითი დრენირება; ვიზუალიზაციის მოწყობილობების კონტროლით, ფილტვის გარსებს შორის დაგროვილი სითხის სპეციალური კათეტერებით, ადგილობრივი ანესთეზიით დაცლის პროცედურა.

9. კანგავლითი პლევროდეზი; განმეორებითი პლევრული გამონაჟონის დროს პლევრის ფურცლების სპეციალური სკლეროზირებადი ნივთიერებებით (ყველაზე ხშირად ტალკით) შეწებების პროცედურა.

10. ასციტის კანგავლითი კათეტერული დრენირება; მუცლის ღრუში დაგროვილი სითხის ადგილობრივი ანესთეზიით, სპეციალური კათეტერებით დაცლის პროცედურა.

11. კანგავლითი ნეფროსტომია; როდესაც თირკმლისა და საშარდე გზების დახშობის გამო შარდი ნორმალური გზით ვერ გამოედინება, ადგილობრივი ანესთეზიით კანის გავლით საშარდე სისტემაში კათეტერის ჩადგმისა და შარდის გარეთ გამოდინების უზრუნველყოფის პროცედურა.

12. კისტის კანგავლითი მკურნალობა; თირკმელში, ღვიძლში ან მუცლის ღრუს ნებისმიერ ადგილას არსებული კისტური წარმონაქმნების (თხელკედლიანი, სითხით სავსე წარმონაქმნები) ვიზუალიზაციის კონტროლით სპეციალური კათეტერებით დაცლისა და შემდეგ, ჩვენების შემთხვევაში, კისტის კედლის უჯრედების სპეციალური ხსნარებით ისე დამუშავების პროცედურა, რომ მათ სითხის გამომუშავება აღარ შეეძლოთ.

13. ნაღვლის გზების კანგავლითი დრენირება; ნაღვლის სადინრის დახშობის დროს ნაღვლის გზებში კანის გავლით, ადგილობრივი ანესთეზიით კათეტერის ჩადგმისა და ნაღვლის გადინების აღდგენის პროცედურა.

14. კანგავლითი ქოლეცისტოსტომია; ნაღვლის ბუშტის კენჭების მქონე პაციენტებში, ძლიერი ანთების დროს, ნაღვლის ბუშტში კანის გავლით, ადგილობრივი ანესთეზიით სპეციალური კათეტერების ჩადგმისა და ნაღვლის გარეთ გამოყვანის პროცედურა.

15. კანგავლითი ბალონური ანგიოპლასტიკა და სტენტირება; სისხლძარღვთა დახშობის დროს საზარდულის ან მკლავის სისხლძარღვის გავლით სისხლძარღვების გახსნის პროცედურა.

16. ანევრიზმის კანგავლითი მკურნალობა; სისხლძარღვზე ბალონისებრი გაგანიერების წარმოქმნისას, კანის გავლით სისხლძარღვში სპეციალური ნემსებითა და კათეტერებით შეღწევისა და ანევრიზმის სტენტით ან სპეციალური სპირალებით დახურვის პროცედურა.

17. სიმსივნის კანგავლითი ემბოლიზაცია; კანის გავლით, ადგილობრივი ანესთეზიით სისხლძარღვში შეღწევით სიმსივნის მიდამოს მკვებავ სისხლძარღვებამდე მისვლისა და მათი დახურვის პროცედურა, რაც წყვეტს სიმსივნური უჯრედების კვებას და აჩერებს სისხლდენას.

18. კანგავლითი რადიოსიხშირული/მიკროტალღური აბლაცია, კანგავლითი კრიოაბლაცია; ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების, სარძევე ჯირკვლის ფიბროადენომის, შინაგანი ორგანოების (ფილტვი, ღვიძლი, თირკმელი, ელენთა და სხვ.) სიმსივნური წარმონაქმნების კანის გავლით სპეციალური ნემსით მკურნალობის პროცედურა.

19. ტრანსარტერიული ქიმიოემბოლიზაცია (TACE); ღვიძლის პირველადი და მეტასტაზური სიმსივნეების დროს გამოყენებული პროცედურა, რომლის დროსაც ადგილობრივი ანესთეზიით საზარდულის სისხლძარღვის გავლით ხდება ღვიძლის არტერიამდე მისვლა, სიმსივნის მკვებავ სისხლძარღვებში სპეციალური ქიმიოთერაპიული პრეპარატების შეყვანა და ამ სისხლძარღვების დახურვა.

20. ტრანსარტერიული რადიოემბოლიზაცია (TARE); ღვიძლის პირველადი და მეტასტაზური სიმსივნეების (განსაკუთრებით ნეიროენდოკრინული სიმსივნეების) დროს გამოყენებული პროცედურა, რომლის დროსაც ადგილობრივი ანესთეზიით საზარდულის სისხლძარღვის გავლით ხდება ღვიძლის არტერიამდე მისვლა, სიმსივნის მკვებავ სისხლძარღვებში სპეციალური რადიონუკლიდური პრეპარატების შეყვანა და ამ სისხლძარღვების დახურვა.

21. ართრიტის კანგავლითი მკურნალობა; მუხლის ოსტეოართროზის დროს, ტკივილის გამომწვევი სინოვიური ქსოვილის ზრდის თავიდან ასაცილებლად, სინოვიური ქსოვილის მკვებავი სისხლძარღვების კანის გავლით, ადგილობრივი ანესთეზიით სპეციალური მასალებით დახურვის პროცედურა.

22. ვარიკოზის კანგავლითი ქაფით მკურნალობა – სკლეროთერაპია; წვივისა და ბარძაყის მიდამოს კაპილარების წვრილი ნემსებით სპეციალური ხსნარების შეყვანით დახურვის პროცედურა.

23. ფარისებრი ჯირკვლის კვანძის კანგავლითი მკურნალობა; ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების მკურნალობის პროცედურა: მყარი კვანძების — რადიოსიხშირული ან მიკროტალღური მეთოდით, ხოლო სითხოვანი კვანძების — ალკოჰოლით. სრულდება ადგილობრივი ანესთეზიით, ულტრაბგერის კონტროლით.

24. ცხვირიდან სისხლდენის კანგავლითი მკურნალობა; შეუჩერებელი ცხვირიდან სისხლდენის, განსაკუთრებით უკანა ნაწილიდან სისხლდენის დროს, ადგილობრივი ანესთეზიით საზარდულის სისხლძარღვის გავლით, სპეციალური წვრილი კათეტერებით მოსისხლიანე სისხლძარღვამდე მისვლის, მისი დახურვისა და სისხლდენის შეჩერების პროცედურა.

25. კალციფიკური ტენდინიტის კანგავლითი მკურნალობა; განსაკუთრებით მხრის მიდამოში, მყესის შიგნით და მის მიმდებარედ არსებული კალციფიკატების ულტრაბგერისა და ფლუოროსკოპიის კონტროლით, ადგილობრივი ანესთეზიით სპეციალური ნემსებით მოცილებისა და მყესის რეგენერაციის უზრუნველყოფის პროცედურა.

26. ტკივილის კანგავლითი მკურნალობა; ტკივილის მიზეზის დადგენის შემდეგ, ტკივილის წყაროს ან ტკივილის გამტარი ნერვული ბოჭკოების სპეციალური ხსნარებით ან მოწყობილობებით, ვიზუალიზაციის კონტროლით ბლოკირების პროცედურა. განსაკუთრებით ეფექტიანი მეთოდია კიბოსთან დაკავშირებული ტკივილის დროს.

27. სარძევე ჯირკვლის კანგავლითი კლიპირება; სარძევე ჯირკვლის კიბოს დროს, ქიმიოთერაპიამდე, კიბოს ქსოვილის სპეციალური კლიპებით მონიშვნის პროცედურა, რათა ქიმიოთერაპიის შემდეგ ოპერაციისთვის ცენტრალური წერტილის პოვნა შესაძლებელი იყოს.

28. სარძევე ჯირკვლის წარმონაქმნების კანგავლითი მონიშვნა; ხელით შეუგრძნობადი, ღრმად მდებარე ან მცირე ზომის სარძევე ჯირკვლის წარმონაქმნების ოპერაციამდე სპეციალური მავთულებით, ულტრაბგერის ან მამოგრაფიის კონტროლით მონიშვნის პროცედურა.

29. ჰემოპტიზის კანგავლითი მკურნალობა; ჰემოპტიზი — ხველისას ფილტვიდან სისხლის გამოყოფა — ყველაზე ხშირად გვხვდება ტუბერკულოზის ნარჩენი მოვლენების, ბრონქოექტაზიისა და ფილტვის კიბოს დროს. პროცედურისას საზარდულის სისხლძარღვის გავლით, სპეციალური კათეტერებით ხდება ფილტვის სისხლძარღვამდე მისვლა, მოსისხლიანე სისხლძარღვის გამოვლენა და მისი სპეციალური ნივთიერებებით დახურვა.

30. თირკმელზედა ჯირკვლის ვენებიდან სისხლის ნიმუშის აღება; ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში თირკმელზედა ჯირკვლის იმ მხარის დასადგენად, რომელიც ალდოსტერონს გამოყოფს, ჩატარებული პროცედურა, რომლის დროსაც საზარდულის სისხლძარღვის გავლით ხდება თირკმელზედა ჯირკვლის ვენამდე მისვლა, სისხლის ნიმუშის აღება და ჰორმონების დონის განსასაზღვრად ლაბორატორიაში გაგზავნა.

31. დროებითი და მუდმივი დიალიზის კათეტერების კანგავლითი ჩადგმა; დიალიზის საჭიროების მქონე პაციენტებში მთავარ ვენებში 21-დღიანი დროებითი ან თვეების განმავლობაში გამოსაყენებელი (მუდმივი) დიალიზის კათეტერების ულტრაბგერისა და ფლუოროსკოპიის კონტროლით, ადგილობრივი ანესთეზიით ჩადგმის პროცედურა.

სწრაფი ჩაწერის ფორმა

დღეს სამედიცინო ვიზუალიზაციის მეთოდებში მიღწეული მაღალი ტექნოლოგიური პროგრესის შედეგად შესაძლებელია ადამიანის სხეულის ნებისმიერი ნაწილის ძალიან დეტალური გამოსახულებების მიღება. სამედიცინო ვიზუალიზაციის სფეროში ამ განვითარების პარალელურად ვითარდება მეთოდები, რომლებიც მიზნად ისახავს ორგანიზმისთვის მინიმალური ზიანის მიყენებას და იძლევა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის საშუალებას ქირურგიული ჩარევის მინიმუმამდე შემცირებით. ამ მეთოდების წყალობით, რომლებიც ქირურგიულ ოპერაციებთან შედარებით უფრო მარტივად სრულდება, როგორც წესი, ნაკლებად მტკივნეული და ნაკლებად სარისკოა, საავადმყოფოში დაყოვნების ხანგრძლივობაც მცირდება. ეს დარგი, რომელსაც ინტერვენციული რადიოლოგია ეწოდება, მოიცავს ვიზუალიზაციის სისტემების კონტროლით დიაგნოზის დასმას და, უფრო ხშირად, რადიოლოგების მიერ სპეციალური ინსტრუმენტებით შესრულებულ უშუალო სამკურნალო პროცედურებს. ინტერვენციული რადიოლოგიის მიზანია მრავალ შემთხვევაში ქირურგიის ალტერნატივის შექმნა, ოპერაციის შესაძლებლობის არმქონე პაციენტებისთვის მკურნალობის შესაძლებლობის გაჩენა, ან პაციენტის მდგომარეობის გაუმჯობესებით მისი ოპერაციისთვის მომზადება და ოპერაციის გამარტივება. ინტერვენციული რადიოლოგიური პროცედურების ეფექტიანად ჩასატარებლად უპირველეს ყოვლისა აუცილებელია ყველა ვიზუალიზაციის მეთოდის მაქსიმალური გამოყენება. მნიშვნელოვანია ალგორითმი, რომელიც განსაზღვრავს, რომელ დაავადებაზე რომელი ვიზუალიზაციის მეთოდი ან მეთოდების კომბინაცია უნდა იქნეს გამოყენებული.

ინტერვენციულ რადიოლოგიაში შესაძლებელია ყველა ვიზუალიზაციის მეთოდის (სცინტიგრაფიის გარდა) გამოყენება. ულტრაბგერითი კვლევა (USG), კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT), ფლუოროსკოპია და სპეციალურად შექმნილი MR აპარატები გამოიყენება ჩარევისას მიმართულების მიმცემ მეთოდებად. მართალია, ვიზუალიზაციის მეთოდის არჩევა პროცედურის შემსრულებელს ეკუთვნის, მაგრამ მნიშვნელოვანია ჩარევის ადგილის საუკეთესოდ ჩვენება, პაციენტის მახასიათებლებთან შესაბამისობა და ღირებულებაც. ამ მეთოდების ერთად გამოყენება ხშირია და ასეთი კომბინაცია მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში. ამასთან, ამ დარგის საფუძველს ანგიოგრაფიის დანადგარები წარმოადგენს. ანგიოგრაფიის დანადგარები იღებს სრულად ციფრულ გამოსახულებებს და მაღალ დონეზე ამუშავებს მათ, რაც საშუალებას იძლევა გამოსახულებები ერთმანეთს გამოაკლდეს ან გამოყენებულ იქნეს მიმართულების მიმცემად მეთოდით, რომელსაც შეიძლება რუკის შედგენა (roadmapping) ეწოდოს. გამოყენებული ვიზუალიზაციის მეთოდების დეტალურ შეფასებას უნდა ახლდეს ჩარევამდე ძალიან კარგი დაგეგმვა და გამოსაყენებელი მასალის სრულყოფილი ფლობა. დროთა განმავლობაში შეძენილი გამოცდილებისა და ხელის უნარ-ჩვევების გარდა, საჭიროა სხვადასხვა მასალისა და მედიკამენტის გამოყენებისა და ქსოვილთან მათი ურთიერთქმედების თავისებურებების ცოდნაც. სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული ნემსების, კათეტერებისა და გამტარი მავთულების მსგავსი ინსტრუმენტების გარდა, გამოიყენება ვიზუალიზაციისას დიაგნოსტიკის ხელშემწყობი ნივთიერებები და სამკურნალო მედიკამენტებიც. გამოიყენება ძალიან მრავალფეროვანი მასალები, როგორებიცაა სტენტები, რომლებიც სისხლძარღვოვან და არასისხლძარღვოვან არხებს ღიად ინარჩუნებს, ან, პირიქით, დასახშობად გამოყენებული სპირალები (coil) და წებოვანი ნივთიერებები. ჩარევები, როგორც წესი, სრულდება შეზღუდული უბნის გაყუჩებით (ადგილობრივი ანესთეზიით). მიუხედავად იმისა, რომ ჩარევის ოთახებში სისტემაში ინტეგრირებული ანესთეზიის აპარატებია ხელმისაწვდომი, პროცედურების მცირე მტკივნეულობის გამო, როგორც წესი, საკმარისია დაბალდოზიანი ანესთეზია. ინტერვენციული რადიოლოგიის განყოფილებებს ავსებს სადამკვირვებლო ოთახები, სადაც პროცედურის შემდგომი მონიტორინგი ხორციელდება.

ვიზუალიზაციის კონტროლით ჩატარებული დიაგნოსტიკური ჩარევები

ინტერვენციულ რადიოლოგიაში დიაგნოსტიკური მიზნით გამოყენებული ძირითადი მეთოდია ნემსით ბიოფსია, რომელიც უშუალოდ კანის გავლით სრულდება სხეულის სხვადასხვა მიდამოში. იგი 1883 წლიდან დღემდე სრულდება და სულ უფრო უსაფრთხო ხდება. ტექნოლოგიური განვითარების წყალობით დღეს უფრო წვრილი, მოქნილი ნემსების გამოყენებამ გაზარდა წარმატება და გვერდითი ეფექტები მინიმუმამდე შეამცირა. ყველაზე ხშირი გამოყენების ადგილებია ღვიძლი, პანკრეასი, მუცლის ღრუ და მისი გარსები, თირკმელები და თირკმელზედა ჯირკვლები, მუცლის ქვედა ნაწილი და სასქესო მიდამო, გულმკერდი, ყველა ძვალი და კისრის მიდამო. იმ შემთხვევებში, როდესაც კლინიკური მონაცემებითა და ვიზუალიზაციის მეთოდებით ვერ ხერხდება ისეთი დიაგნოზების დასმა, როგორებიცაა კეთილთვისებიანი ან ავთვისებიანი სიმსივნე, აბსცესი, საბოლოო დიაგნოზისთვის მისი ჩატარება აუცილებელია. ასევე შესაძლებელია ანთებითი წარმოშობის სავარაუდო წარმონაქმნებიდან ან სქელი სითხის დაგროვებიდან დიაგნოსტიკისა და კულტურის მიზნით ნიმუშის აღება და, საჭიროების შემთხვევაში, კათეტერის (სპეციალური მასალისგან დამზადებული წვრილი გრძელი მილაკის) მეშვეობით დაცლა.

სამკურნალო ინტერვენციული რადიოლოგიური პროცედურები

ინტერვენციულ რადიოლოგიაში პროცედურები ორ ჯგუფად იყოფა: სისხლძარღვოვანი და არასისხლძარღვოვანი. სისხლძარღვოვანი პროცედურები იყოფა სისხლძარღვების გახსნისა ან დახშობისკენ მიმართულ მეთოდებად. დახშობის პროცედურებს ემბოლიზაცია ეწოდება, ხოლო გახსნის პროცედურებს — ანგიოპლასტიკა. დახშობა ყველაზე ხშირად სრულდება ანევრიზმის (სისხლძარღვის ბალონისებრი ან თითისტარისებრი გაგანიერების), სისხლძარღვთა სტრუქტურის დარღვევების, სისხლდენის შეჩერებისა და სიმსივნეების შემცირების მიზნით. როგორც წესი, იხშობა მკვებავი არტერია. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი სისხლდენის დროს ვლინდება. მართალია, მოსისხლიანე სისხლძარღვის ქირურგიულად გადაკვანძვაც შესაძლებელია, მაგრამ ძალიან ღრმად ან ორგანოსა თუ ქსოვილის ბოლო ნაწილში მდებარე სისხლდენა ინტერვენციული რადიოლოგიის წყალობით შეიძლება დაიხშოს სასურველ დისტალურ დონეზე. გარდა ამისა, გამოყენებული ტექნიკისა და მასალების მიხედვით, შესაძლებელია დროებითი ან მუდმივი დახშობა. დღეს ხშირად გავრცელებული სიმსივნური შემთხვევებისა და მათი გავრცელების დროს, სიმსივნის მკვებავი სისხლძარღვების დახშობასთან ერთად, ქიმიოთერაპიის ეფექტის გასაძლიერებლად და მისი გვერდითი ეფექტების მინიმუმამდე შესამცირებლად სიმსივნეში ქიმიოთერაპიული პრეპარატებიც შეჰყავთ. სისხლძარღვთა შევიწროების გაფართოება ბალონის დახმარებით ხდება. სისხლძარღვის შევიწროების ყველაზე ხშირი მიზეზია ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვების გამკვრივება). ზოგიერთი თანდაყოლილი დარღვევის გამოც შეიძლება გამოვლინდეს სისხლძარღვების შევიწროება და დახშობაც კი. თავდაპირველად ხდება შევიწროებული სისხლძარღვის ვიზუალიზაცია. თუ ჩარევაა საჭირო, უნდა ჩატარდეს ანგიოგრაფია. შევიწროების ადგილისა და ხარისხის დადგენის შემდეგ სისხლძარღვი ბალონით ფართოვდება. ამ დროს სისხლძარღვის შიდა შრე კონტროლირებადად ერთგვარად ზიანდება, ხოლო შუა შრე იჭიმება. თუ დახშული სისხლძარღვის მონაკვეთი ძალიან გრძელია, თუ სრული დახშობაა, თუ ბალონით ჩარევის მიუხედავად საკმარისი შედეგი ვერ მიიღწევა ან შევიწროება მეორდება, სისხლძარღვში სტენტები თავსდება. სტენტი არის ლითონის ან სინთეტიკური მასალისგან დამზადებული გამძლე, ცილინდრული ფორმის, ბადისებრი სტრუქტურის მოწყობილობა, რომელიც სისხლძარღვის გამავლობის ხანგრძლივად შესანარჩუნებლად გამოიყენება. დღეს არსებობს სპეციალური მასალისგან დამზადებული სტენტები, რომლებიც ხელს უშლის სისხლის გაჟონვას სისხლძარღვის კედლის გარეთ, და გამოიყენება სტენტ-გრაფტები (სისხლძარღვის საფარი). მართალია, ყველაზე ცნობილია მათი გამოყენება კორონარულ არტერიებში, მაგრამ ისინი გამოიყენება თირკმლის სისხლძარღვებში, ფეხებისკენ (ქვედა კიდურებისკენ) მიმავალ სისხლძარღვებში, მუცლის მთავარ სისხლძარღვში (მუცლის აორტაში) და თავის ტვინისკენ მიმავალ კისრის სისხლძარღვებშიც. მედიკამენტების სხეულის სასურველ მიდამოში საჭირო რაოდენობით (როგორც წესი, მაღალი დოზით) შეყვანა განსაკუთრებით საჭიროა უეცრად დახშული სისხლძარღვების ან ფართოდ გავრცელებული ძლიერი სისხლდენის დროს; ამ მეთოდს მედიკამენტური ინფუზია ეწოდება. სასურველ მიდამოში სელექციურად ჩატარებული ეს პროცედურა ინტერვენციული რადიოლოგიის ერთ-ერთი პროცედურაა. ხანგრძლივი სისტემური მედიკამენტური მკურნალობისთვის საჭირო, მთავარ ვენებამდე მისული მილაკების ჩადგმა, რაც მკურნალობის უკეთ ატანასა და ეფექტიანობას უზრუნველყოფს, ინტერვენციული რადიოლოგიის წყალობით წარმატებით სრულდება. სისხლძარღვებში თავსდება ფილტრები, რათა თავიდან იქნეს აცილებული თრომბების ადგილმონაცვლეობა, მოწყვეტა და სხვა მიდამოში გადაადგილება. მათი ყველაზე ხშირი გამოყენებაა ფეხებისა და მუცლის ქვედა ნაწილის ღრმა ვენებიდან წარმოშობილი თრომბების სისხლის მიმოქცევაში, ყველაზე ხშირად კი ფილტვებში მოხვედრის თავიდან აცილება. მათი ჩადგმა შესაძლებელია პრევენციულადაც, თრომბის წარმოქმნამდე; გამოიყენება მუდმივი ან დროებითი ფილტრები. ამგვარად, ისინი თავსდება კანისა და ვენის გავლით, დიდი ოპერაციის საჭიროების გარეშე, და ხანმოკლე დაკვირვების შემდეგ პაციენტს შეუძლია სწრაფად დაუბრუნდეს აქტიურ ცხოვრებას. თრომბების მიგრაციის თავიდან აცილების გარდა, სრულდება მათი დარბილების, დაშლისა და ამოღების პროცედურაც. როგორც შეუჩერებელი საყლაპავის სისხლდენის დროს, სისხლძარღვებს შორის კავშირების შექმნით შესაძლებელია სხვადასხვა სისტემაში სისხლის მიმოქცევის დინამიკისა და წნევის რეგულირება (TIPS = ტრანსიუგულარული ინტრაჰეპატური პორტოსისტემური შუნტი). არასისხლძარღვოვანი პროცედურების ყველაზე ხშირი გამოყენების სფეროებია თირკმელები და საშარდე გზები, ნაღვლის გზები, სხვადასხვა ადგილას წარმოქმნილი აბსცესები და კისტები, ასევე უშუალოდ კანის გავლით სამკურნალო სიმსივნეები. მუცელში წარმოქმნილი ყველა კისტა შეიძლება დაიცალოს კანის გავლით და, საჭიროების შემთხვევაში, ჩატარდეს მკურნალობა, რომელიც მათ ხელახლა წარმოქმნას თავიდან აიცილებს. საშარდე გზების დახშობისას, თუ დახშობას ანთება ახლავს ან ორმხრივი დახშობაა, ხდება თირკმლის შემკრებ სისტემაში შეღწევა და მილაკების დახმარებით გარეთ გადინების უზრუნველყოფა (კანგავლითი ნეფროსტომია). თირკმლის მცირე ზომის კენჭები შეიძლება შარდის ბუშტში გადაიწიოს, მოხდეს მათი ქიმიური ნივთიერებებით გახსნის მცდელობა ან შესაფერის შემთხვევებში — გარეთ ამოღება. ნაღვლის გზებში დახშული სადინრები შეიძლება გაიხსნას ბალონებითა და სტენტებით, ჩატარდეს დახშული სისტემის ანთების მკურნალობა და ამოღებულ იქნეს ნაღვლის კენჭები. ორგანიზმში წარმოქმნილი აბსცესები, კლინიკური ჩვენების დადგენის შემდეგ, ასევე უშუალოდ კანის გავლით, ვიზუალიზაციის კონტროლით იცლება. მუცლის ღრუ, ღვიძლი, თირკმელები, ფილტვები, ნაღვლის გზები და პანკრეასი ყველაზე ხშირი გამოყენების ადგილებია. ამ ჩარევით მკურნალობენ ჩვენს ქვეყანაში ხშირად გავრცელებულ ექინოკოკურ (ჰიდატიდურ) კისტებსაც, რომლებიც შეიძლება წარმოიქმნას ღვიძლში და მთელ ორგანიზმში. სიმსივნის ინტერვენციული რადიოლოგიის მეთოდით უშუალოდ კანის გავლით მკურნალობა თანამედროვე მედიცინის უმნიშვნელოვანეს პროცედურებს მიეკუთვნება. მართალია, ეს მეთოდები კიბოს სხვადასხვა სახეობის დროს განსხვავდება, მაგრამ მაგალითად შეგვიძლია მოვიყვანოთ შემდეგი:

• 3 სმ-ზე მცირე ზომის ღვიძლის კიბოს დროს ეთანოლის ინექციით შესაძლებელია სიმსივნური უჯრედების განადგურება და მათი პროგრესირების სრულად შეჩერება. ასევე მუცლის ღრუს მრავალი სიმსივნის, ღვიძლში გავრცელებული სიმსივნეების, განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავის სიმსივნეების დროს შესაძლებელია სიმსივნის რადიოსიხშირული მეთოდით აორთქლებით განადგურება. პანკრეასის სიმსივნეების, ნაღვლის გზების სიმსივნეებისა და ღვიძლის ავთვისებიანი სიმსივნეების დროს სიმსივნის მკვებავი სისხლძარღვი ირჩევა მის ყველაზე ბოლო წერტილამდე მისვლით და შესაძლებელია რადიოაქტიური ნივთიერებების უშუალოდ სიმსივნეში შეყვანა. ეს იცავს ჯანმრთელ ქსოვილებს და ამავდროულად სიმსივნეს მაქსიმალურ ზიანს აყენებს (სელექციური შინაგანი სხივური თერაპია = SIRT).

ტკივილის მკურნალობისა და კონტროლის მიზნით ნერვული ფესვები და ჯგუფები მუშავდება სითბოთი და ქიმიური ნივთიერებებით. ვიზუალიზაციის კონტროლით ჩატარებული დიაგნოსტიკური და სამკურნალო პროცედურები განვითარებადი ტექნოლოგიების წყალობით თანამედროვე მედიცინაში სულ უფრო ფართოდ გამოიყენება. ქსოვილის მინიმალური დაზიანებით, უმოკლეს დროში უმაღლესი სამკურნალო წარმატების მიღწევის წყალობით, ისინი მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს აქტიურ ცხოვრებაში დაბრუნებაში.

ვიდეოები