ფსორიაზი (სედეფის დაავადება)

შესაძლებელია თუ არა სედეფის ქრონიკულ დაავადებად მიჩნევა?

სედეფის დაავადება, სამედიცინო ტერმინით 'Psoriasis', არის კანის დაავადება უცნობი მიზეზით. ის ვლინდება კანზე მკაფიო საზღვრების მქონე წითელ არეებზე განლაგებული თეთრი ქერტლებით. ამ ქერტლების ფერი სადეფისფერია, რის გამოც ხალხში მას 'სედეფის' დაავადებად იცნობენ.

ყველაზე ხშირად ის ჩნდება მუხლებზე, იდაყვებზე, კუდუსარტყელა არეში და თავის კანზე, თუმცა შეიძლება გამოვლინდეს ორგანიზმის სხვა ადგილებშიც, მათ შორის ფრჩხილებზეც. ნორმალურად კანი დაახლოებით 1 თვეში endnoveდება, სედეფის დაავადებისას კი ეს პერიოდი რამდენიმე დღემდე მცირდება და მკვდარი კანის უჯრედების მომატება ქმნის სქელ ფირფიტებს. ტანზე სიმპტომები შეიძლება იყოს რამდენიმე მილიმეტრის დიამეტრის, ან გავრცელდეს ფართოდ — მთელ ზურგსა და დუნდულებზე. დაავადება ზოგჯერ მხოლოდ ხელისგულებსა და ფეხის ძირებზე ვლინდება. სედეფის დაავადებისას ფრჩხილებზე შეიძლება გამოჩნდეს ქინძისთავის თავის ზომის ჩაზნექილობები, ფრჩხილის გასქელება, უხეშობა, გაყვითლება და სხვა მსგავსი სიმპტომებიც.

სედეფის დაავადება შესაბამისი მკურნალობით კონტროლდება; თუმცა, მკურნალობით გაქრობის შემთხვევაშიც, შესაძლოა განმეორება, ამიტომ ის ქრონიკულ დაავადებად ითვლება.

როგორ მოქმედებს ახალგაზრდების ცხოვრებაზე? რა გავლენა აქვს მათ ფსიქოლოგიაზე?

თავად დაავადება ფსიქოლოგიურ მდგომარეობასთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული. სტრესი ამ დაავადებაში ერთ-ერთი გამომწვევი ფაქტორია, ისევე როგორც მკურნალობაზეც მოქმედებს. სტრესისა და დეპრესიის პერიოდებში მკურნალობისადმი რეზისტენტობა შეიძლება განვითარდეს, ხოლო როდესაც პაციენტები კარგად და ბედნიერად გრძნობენ თავს, დაავადება მკურნალობის გარეშეც შეიძლება თავისით გაივლიდეს. სედეფის დაავადება კანზე 'თეთრი ქერტლით დაფარული წითელი ლაქის' სახით ვლინდება. კანის ამ დაზიანებების გამო მრავალი პაციენტისთვის მთავარ პრობლემას გარეგნობა წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ ის ინფექციური არ არის, იმის გამო, რომ ის ხილულ არეებზე (თმა, იდაყვი, მუხლი და სხვ.) ლოკალიზდება, საზოგადოების დამოკიდებულება ამ პაციენტებისადმი დიდი პრობლემაა. განსაკუთრებით ახალგაზრდა პაციენტებში ეს უფრო თვალშისაცემია და შეიძლება გავლენა მოახდინოს ცხოვრების ხარისხზე.

დაავადება, რომელიც სამუშაოს მიტოვებასა და ცხოვრებისგან იზოლაციას მოითხოვს?

რა თქმა უნდა, არა. როგორც უკვე ვთქვი, ფსიქოლოგიურად კარგ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტების განკურნებისა და მკურნალობით სარგებლის მიღების შანსებიც იზრდება. სოციალური ცხოვრებისგან იზოლირებულ, მოტივაციის არმქონე ადამიანში მკურნალობის წარმატებაც ეცემა. სედეფის დაავადების სიმძიმე ადამიანიდან ადამიანამდე განსხვავდება, მაგრამ არასდროს არ არის ისეთი მასშტაბის, რომ სამედიცინო თვალსაზრისით ყოველდღიურ საქმიანობას დაარღვიოს ან პროფესიის შესრულებას შეუშალოს ხელი.

შესაძლებელია თუ არა წითელი ლაქების დაძლევა და მოშორება?

სედეფის დაავადებაში მკურნალობის მრავალი ალტერნატივა არსებობს. შესაბამისი მკურნალობა დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე, ხანგრძლივობასა და ტიპზე. როგორც პირით მიღებული წამლები, ისე კანზე წასასმელი კრემის ტიპის პრეპარატები საშუალებას იძლევა, დაავადება კონტროლს დაექვემდებაროს. კანი მთლიანად ნორმალურ იერს უბრუნდება. თუმცა, სედეფის დაავადებაში ჯერჯერობით საბოლოო მკურნალობა არ არსებობს.

მრავალი პაციენტი სამედიცინო მკურნალობის გვერდით, ან მხოლოდ მცენარეული მკურნალობის ძიებაში, დიდ დროს კარგავს. ამ საკითხთან დაკავშირებით თქვენი აზრი რა არის?

დღეს სედეფის დაავადების მკურნალობაში ბევრი სამედიცინო პრეპარატი და მეთოდი გამოიყენება. ექიმის მიერ, დაავადებისა და პაციენტის მდგომარეობის შესაბამისად, დანიშნული მკურნალობით დაავადება კონტროლდება. თუმცა, ვინაიდან ჯერ არ არსებობს წამალი, რომელიც დროთა განმავლობაში განმეორებას აღკვეთს, ალტერნატიული მედიცინისკენ ტენდენცია არსებობს. ექიმი არმქონე პირების მიერ ჩატარებული ეს მკურნალობა, როგორც წესი, არასასურველ შედეგებს იწვევს. მკურნალობის ადგილას კანზე შეიძლება გაჩნდეს გაღიზიანება, ინფექცია და დროებითი, მოკლევადიანი გაუმჯობესების შემდეგ — უფრო მეტად გამწვავებული ჭრილობები. გარდა ამისა, პირით მიღებული ზოგიერთი მცენარეული წამლის ეფექტი უცნობია და მას ორგანიზმის საერთო ჯანმრთელობაზე უარყოფითი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს.

თურქეთში რამდენი სედეფის პაციენტია?

2011 წლის იანვრის მონაცემებით, თურქეთში დაახლოებით 700 ათასზე მეტი სედეფის პაციენტია. მსოფლიოში კი პაციენტების რაოდენობა 125 მილიონს აღწევს. ზოგიერთი ადამიანი, განსაკუთრებით ის, ვისაც ოჯახში სედეფის დაავადება აქვს, ამ დაავადებისადმი უფრო მიდრეკილი ხდება. სედეფის დაავადება მრავალი განსხვავებული ფორმით შეიძლება გამოვლინდეს.

რა არის დაავადების გავრცელების სიხშირე?

სედეფი საზოგადოების დაახლოებით 2%-ზე მოქმედი, ხშირად გავრცელებული კანის დაავადებაა. ქალებსა და მამაკაცებში თითქმის თანაბარი სიხშირით ვლინდება და ყველა ასაკში გვხვდება, თუმცა 15-35 წლის ასაკში უფრო ხშირად გვხვდება. ინფექციური დაავადება არ არის, ამიტომ ადამიანიდან ადამიანზე გადადების საკითხი არ დგას. ამ დაავადებისადმი მიდრეკილ ადამიანებში დაავადების დაწყებას გარეგანი ფაქტორები იწვევს: ქავილი, ჭრილობები, დამწვრობა, გადაჭარბებული მზის დასხივება, გადაჭარბებული სიცივე, ყელის ინფექცია, სტრესი, მედიკამენტების მიღება ან კანის დაზიანება. კანზე ჭრილობები მოულოდნელად შეიძლება გაჩნდეს და გაქრეს. დაავადება, როგორც წესი, ზამთარში მატულობს, ზაფხულში კი მზის სინათლის ზემოქმედებით მცირდება.

რას უნდა მიაქციონ ყურადღება პაციენტებმა?

სედეფის დაავადების კანზე განლაგება, სიმძიმე და ხანგრძლივობა თითოეულ პაციენტში შეიძლება განსხვავებული იყოს. დაავადებასთან დაკავშირებული ყველა შეკითხვა აუცილებლად გაარკვიეთ თქვენს ექიმთან კონსულტაციით. მკურნალობის დაწყებამდე, თუ გაქვთ ისეთი მდგომარეობა, როგორიცაა ორსულობა, ძუძუთი კვება, წამლის მიღება, აუცილებლად აცნობეთ თქვენს ექიმს. სედეფის დაავადებისას პაციენტის კანის გამოშრობა უნდა იყოს აცილებული. გარდა ამისა, წითელი ადგილებისა და გასქელებული სიმპტომების სამკურნალოდ სხვადასხვა კრემი და მალამო გამოიყენება. პირით მისაღები ქავილის დამამშვიდებელი აბებიც ეხმარება მკურნალობაში. ასევე, უნდა ჩატარდეს მკურნალობა დაავადების გამწვავებისკენ მიმავალი მიზეზების მიმართ. ფართო გავრცელების შემთხვევაში კი უფრო სერიოზული პრეპარატებითა და ფოტოთერაპიით — სპეციალური ულტრაიისფერი სინათლის გამომსხივებელი ლამპებით — მკურნალობა კარგ შედეგს იძლევა. დერმატოლოგის მიერ რეკომენდებული მკურნალობის მითითებული წესით და ვადაში გამოყენება ძალზე მნიშვნელოვანია, რათა წამლებით გამოწვეული გვერდითი ეფექტები თავიდან იქნას აცილებული. პაციენტებმა არ უნდა შეცვალონ საკუთარი თავად გატარებული მკურნალობა და სრულიად არ უნდა გამოიყენონ შემადგენლობა უცნობი, ეფექტურობა დაუმტკიცებელი წამლები. სედეფის დაავადებაში სტრესის კონტროლი ძალიან მნიშვნელოვანია, ამიტომ ამ საკითხში პროფესიონალური მხარდაჭერისა და დახმარების მიღება შესაძლებელია. სედეფის სხვა პაციენტებთან კავშირის გასამარტივებლად ჯგუფურ ტრენინგებში მონაწილეობა ძალიან სასარგებლოა. რადგან ამ დაავადებას საკვებთან კავშირი არ აქვს, დიეტა არ არის რეკომენდებული.