რა არის კონტაქტური დერმატიტი? სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობა

კონტაქტური დერმატიტი

კონტაქტური დერმატიტი არის კანის გამონაყარი, რომელიც ჩნდება რაიმე ნივთიერებასთან კანის კონტაქტის ან მასთან დაკავშირებული ალერგიული რეაქციების შედეგად. ის შეიძლება გამოწვეული იყოს მრავალი პროდუქტის გამოყენებით, როგორიცაა პარფიუმერია, კანის მოვლის საშუალებები, ლითონის სამკაულები და სხვა. გამონაყარი შეიძლება იყოს შეწითლებული და შეშუპებული. ქავილის გამო ის საკმაოდ შემაწუხებელია. მიუხედავად იმისა, რომ გარეგნულად შეიძლება გადამდები დაავადების შთაბეჭდილებას ტოვებდეს, ის ადამიანიდან ადამიანზე არ ვრცელდება. ალერგენის ან გამაღიზიანებელი ნივთიერების მოცილების შემდეგ, როგორც წესი, თავისთავად ქრება.

რა არის კონტაქტური დერმატიტი?

კონტაქტური დერმატიტი არის დაავადება, რომელიც მოიცავს გამონაყარის, სიწითლისა და ქავილის სიმპტომებს კანის იმ ნაწილზე, რომელსაც შეხება ჰქონდა ალერგიულ ან გამაღიზიანებელ ნივთიერებებთან. დერმატიტი, როგორც ცნობილია, შეიძლება განისაზღვროს, როგორც კანის გაღიზიანება ან ანთებითი რეაქციების შედეგად კანის შეშუპება. კონტაქტური დერმატიტის შემთხვევაში, დიაგნოსტიკური ნიშანი არის ის, რომ სიმპტომების გამოსავლენად აუცილებელია პირდაპირი კონტაქტი. კონტაქტური დერმატიტის ტიპები შეიძლება დაიყოს ორ კატეგორიად:

ალერგიული კონტაქტური დერმატიტი: მოიცავს ანთებით რეაქციებს, რომლებიც ვითარდება პაციენტის მიერ ალერგიული ნივთიერებების შეხების შემდეგ. ხშირად შეინიშნება პარფიუმერიის, ლითონის სამკაულების და კონსერვანტების მიმართ.

გამაღიზიანებელი კონტაქტური დერმატიტი: ვითარდება არაალერგიული, მაგრამ გამაღიზიანებელი თვისებების მქონე ნივთიერებებთან ხანგრძლივი კონტაქტის შედეგად. ხშირად გვხვდება საპნებისა და სარეცხი საშუალებების მიმართ.

რა არის კონტაქტური დერმატიტის სიმპტომები?

კონტაქტური დერმატიტის ყველაზე თვალსაჩინო სიმპტომია კონტაქტის ზონაში გაჩენილი გამონაყარი. კონტაქტური დერმატიტის ზოგიერთი სიმპტომი შემდეგია:

გამონაყარის არეში სიწითლე, იისფერი ან სხვა უბნებთან შედარებით უფრო მუქი ფერი,

შეშუპებული და ამობურცული ადგილები,

კანი, რომელზეც არის მუწუკის მსგავსი წარმონაქმნები და ბუშტუკები,

გამჭვირვალე ან ჩირქოვანი გამონადენი,

წვისა და ჩხვლეტის შეგრძნება,

ტკივილი კანზე,

კანის აქერცვლა და ჩამოფცქვნა,

ქავილი,

მშრალი და გაბზარული კანი.

ქავილის დროს ფრჩხილებით ან მყარი საგნით კანის მოფხანამ შეიძლება გამოიწვიოს ღია ჭრილობების გაჩენა. ღია ჭრილობები ზრდის ინფექციის რისკს. ამიტომ, ქავილის დროს უმჯობესია მიმართოთ უფრო უსაფრთხო მეთოდებს, როგორიცაა მსუბუქი დარტყმა ან ყინულის დადება.

როგორ ვითარდება კონტაქტური დერმატიტი?

კონტაქტური დერმატიტი ვითარდება ორგანიზმის რეაქციის შედეგად, როდესაც ნივთიერება კანთან შეხებაში მოდის. კანზე არსებული ნივთიერებები უკავშირდება კანში არსებულ ცილებს და იწვევს მგრძნობელობას. იმუნური სისტემა ამ ნივთიერებას აღიქვამს როგორც საფრთხეს და უცხო აგენტს, რის გამოც რთავს თავდაცვის მექანიზმს. სიმპტომები, როგორც წესი, მაშინვე არ ვლინდება, ისინი შესამჩნევი ხდება რამდენიმე დღის შემდეგ და შეიძლება გაძლიერდეს, თუ გამაღიზიანებელ ნივთიერებასთან კონტაქტი არ შეწყდება. კონტაქტური დერმატიტის გამომწვევი ზოგიერთი გავრცელებული მიზეზი ჩამოთვლილია ქვემოთ:

მცენარეები და მცენარეული პროდუქტები,

სამკაულების ლითონები,

რეცეპტით ან ურეცეპტოდ გაცემული მედიკამენტები,

მჟავე პროდუქტები,

სხეულის სითხეები, როგორიცაა ნერწყვი, შარდი და ოფლი,

საწმენდი საშუალებები, როგორიცაა საპონი და სარეცხი საშუალებები,

თმის საღებავები,

ლატექსი და რეზინის მასალები,

საღებავი, ლაქი.

სიმპტომების ლოკალიზაციიდან გამომდინარე, შეიძლება ეჭვი მივიტანოთ სხვადასხვა ნივთიერებაზე. პაციენტს, რომელსაც აქვს კონტაქტური დერმატიტი ვულვის არეში, შესაძლოა აღიზიანებდეს საცვლის ქსოვილი ან გამოყენებული სარეცხი საშუალება. თუ კონტაქტური დერმატიტი ხელებზეა, ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს ჭურჭლის სარეცხი საშუალებით ან ხელის საპნით.

როგორ ისმება კონტაქტური დერმატიტის დიაგნოზი?

კონტაქტური დერმატიტის დიაგნოსტიკისთვის პირველ რიგში ტარდება ფიზიკური გასინჯვა და ისმინება პაციენტის ჩივილები. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს ტესტი, რომელიც იძლევა აბსოლუტურ შედეგს, შესაძლებელია გარკვეული ტესტების ჩატარება სხვა საეჭვო დაავადებების გამოსარიცხად. მაგალითად, ფეხზე არსებული კონტაქტური დერმატიტის ჩივილები შეიძლება აგვერიოს ფეხის სოკოვან ინფექციაში, ხოლო სასქესო არეში არსებული კონტაქტური დერმატიტი - სასქესო სოკოვან ინფექციებში. ასეთი შემთხვევების თავიდან ასაცილებლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას სისხლისა და შარდის ანალიზები.

ეგზემისა და კონტაქტური დერმატიტის მსგავსი დაავადებების დროს შესაძლებელია ზოგადი მკურნალობის ჩატარება გამომწვევი მიზეზის დადგენის გარეშე. გარდა ამისა, კანის დამაზიანებელი და სიმპტომების გამომწვევი ნივთიერებების გამოსავლენად შეიძლება ჩატარდეს პაჩ-ტესტი (აპლიკაციური ტესტი). პაჩ-ტესტისთვის ზურგზე ან წინამხრის შიდა მხარეს იხატება პატარა კვადრატები. თითოეულ მათგანზე დაიტანება სხვადასხვა ალერგენი. ისეთი რეაქციების არსებობა, როგორიცაა შეშუპება ან ქავილი, მიუთითებს ორგანიზმში ამ ნივთიერების მიმართ ალერგიის არსებობაზე.

როგორ მკურნალობენ კონტაქტურ დერმატიტს?

კონტაქტური დერმატიტის მკურნალობის პირველ ეტაპზე უნდა შეწყდეს კონტაქტი გამაღიზიანებელ ან ალერგიულ ნივთიერებასთან. აქერცვლის მინიმუმამდე დასაყვანად და კანის ბუნებრივი აღდგენისთვის რეკომენდებულია კანის ტიპის შესაბამისი, უსუნო დამატენიანებლის გამოყენება. გარდა ამისა, დაზიანებულ ადგილებზე შეიძლება წაისვათ სტეროიდული კრემები. თუ გამონაყარი ვრცელდება დიდ ფართობზე და მისი ზემოქმედების დონე მაღალია, შესაძლოა საჭირო გახდეს სისტემური სტეროიდები. სტეროიდებს შეუძლიათ შეამცირონ იმუნური სისტემის პასუხი და შეამსუბუქონ სიმპტომები. განსაკუთრებით ალერგიული კონტაქტური დერმატიტის მქონე პაციენტებისთვის შეიძლება დაინიშნოს ანტიჰისტამინური ტაბლეტები და კრემები. სიმპტომების ლოკალიზაციიდან გამომდინარე, გამოყენებული პროდუქტების ფორმულა იცვლება. ვაგინალური კონტაქტური დერმატიტის სამკურნალოდ შეიძლება გამოყენებულ იქნას ვაგინალური კრემები და სანთლები. სამედიცინო მკურნალობის გარდა, სახლის პირობებში გამოყენებულმა ზოგიერთმა მეთოდმა შეიძლება დააჩქაროს გამოჯანმრთელება. ეს მეთოდები შეიძლება გამოყენებულ იქნას კონტაქტური დერმატიტის ტიპის მიუხედავად. კონტაქტური დერმატიტის მკურნალობის ზოგიერთი მეთოდი შემდეგია:

კანის გაწმენდისას ყურადღება უნდა მიექცეს კანის ტიპის შესაბამისი, დამატენიანებელი თვისებების მქონე საწმენდი საშუალებების გამოყენებას.

ქავილისა და ტკივილის შესამსუბუქებლად შეიძლება ცივი კომპრესების გამოყენება. მაცივარში გაცივებული ყინულის პაკეტები და ცივი გელები შეიძლება დაედოს კანს პირსახოცში გახვეული, რათა თავიდან იქნას აცილებული პირდაპირი კონტაქტი.

ქავილის დროს ფრჩხილებით მოფხანამ შეიძლება გამოიწვიოს ღია ჭრილობები და კანი გახადოს ინფექციისადმი მიდრეკილი. ამიტომ, რეკომენდებულია ფრჩხილების დაჭრა და დამცავი ხელთათმანების ტარება.

თბილი შხაპის მიღება შეიძლება ეფექტური იყოს კანის დასამშვიდებლად. შხაპის შემდეგ კანის ღრმა დატენიანებამ ასევე შეიძლება შეამციროს ჩივილები.

ხშირად დასმული კითხვები

ალერგიული კონტაქტური დერმატიტი არ გადაეცემა მშობლებიდან შვილებს მემკვიდრეობით, როგორც გენეტიკური დაავადებები. თუმცა, იმ ადამიანებში, რომელთა ოჯახშიც არიან ალერგიული რინიტის, ასთმის ან ეგზემის მქონე პირები, მისი განვითარების ალბათობა უფრო მაღალია. ალერგიული კონტაქტური დერმატიტი, რომელსაც ასევე უწოდებენ ატოპიურ კონტაქტურ დერმატიტს, არის დაავადება, რომლის დროსაც ალერგენულ ნივთიერებასთან კონტაქტის შემდეგ იმუნური სისტემა აქტიურდება და იწვევს ანთებითი მექანიზმით გამოწვეულ სიმპტომებს. მსგავსი სიმპტომები შეიძლება გამოვლინდეს არა მხოლოდ კონტაქტის, არამედ ალერგენის პერორალურად მიღების შედეგადაც. ალერგიული კონტაქტური დერმატიტის გამომწვევ გავრცელებულ მიზეზებს შორის შეიძლება დასახელდეს პარფიუმერია, დამატკბობლები, ანტიბიოტიკური კრემები, კოსმეტიკური პროდუქტები, მტვერი, კბილის პასტები და პირის ღრუს სავლები საშუალებები. ალერგიული კონტაქტური დერმატიტის სამკურნალოდ, სტეროიდული პროდუქტების გარდა, შეიძლება გამოყენებულ იქნას ანტიჰისტამინური კრემები და აბები. გამაღიზიანებელი კონტაქტური დერმატიტი არის დაავადება, რომელიც ჩნდება გამაღიზიანებელი თვისებების მქონე ნივთიერებებთან ხანგრძლივი კონტაქტის შედეგად. ის ვლინდება კანის გაღიზიანებით, გამონაყარითა და ქავილით, რაც გამოწვეულია საპნისა და სარეცხი საშუალებების მსგავსი აგრესიული ნივთიერებების ხშირი ზემოქმედებით. ატოპიური ეგზემის მქონე პირებში მისი განვითარების რისკი უფრო მაღალია. გამაღიზიანებელი კონტაქტური დერმატიტის გამომწვევ ნივთიერებებს შორის შეიძლება დასახელდეს ანტისეპტიკები, ანტიბაქტერიული სპრეები, ცემენტი, მტვერი, მიწა და სხვადასხვა ზეთები. სიმპტომები ალერგიული კონტაქტური დერმატიტის მსგავსია. კონტაქტური დერმატიტის სიმპტომები ვლინდება კონტაქტიდან რამდენიმე წუთში ან საათში. გაჩენილი გამონაყარი ჩვეულებრივ ქრება 2-4 კვირის განმავლობაში. თუმცა, სიმპტომების ხანგრძლივობა, გავრცელების არეალი და სიმძიმე შეიძლება განსხვავდებოდეს. ზემოქმედების არეალის ზომა, პაციენტის იმუნური სისტემის რეაქცია და ნივთიერებები, რომლებთანაც მოხდა კონტაქტი, გავლენას ახდენს ჩივილების ხანგრძლივობაზე. მკურნალობისთვის შერჩეული სამედიცინო პრეპარატები ასევე ცვლის გამოჯანმრთელების პროცესს. მაგალითად, სისტემური სტეროიდების გამოყენების შემდეგ შვება და სიმპტომების შემცირება შეიძლება მოხდეს 12-24 საათის განმავლობაში. ალერგიული კონტაქტური დერმატიტის გამომწვევი ნივთიერების დადგენისა და მასთან კონტაქტის შეწყვეტის შემდეგ სიმპტომები რამდენიმე დღეში ან კვირაში თავისთავად ქრება. თუ დაზიანებული არე მცირეა და სიმპტომები მსუბუქია, შესაძლებელია გამოჯანმრთელება ჩარევის გარეშე. ზოგიერთ შემთხვევაში, სიმპტომების მართვა შესაძლებელია სახლის პირობებში ცივი კომპრესებითა და კანის დატენიანებით. თუმცა, თუ შეუძლებელია დერმატიტის გამომწვევი ნივთიერების დადგენა, სიმპტომები ვრცელდება დიდ ფართობზე და აღინიშნება მძიმე ჩივილები, აუცილებელია დაუყოვნებლივ მიმართოთ უახლოეს სამედიცინო დაწესებულებას. ჩვილებში კონტაქტური დერმატიტი ასევე არის ის მდგომარეობა, რომლის დროსაც არ უნდა ველოდოთ მის თავისთავად გაქრობას. კონტაქტური დერმატიტის დიაგნოსტირებისთვის არ არსებობს სპეციალური ტესტი. კონტაქტური დერმატიტის დადასტურების შემდეგ, გამომწვევი ნივთიერების გამოსავლენად შეიძლება ჩატარდეს პაჩ-ტესტი. პაჩ-ტესტისთვის მკლავის შიდა მხარეს ან ზურგზე იხატება იმდენი კვადრატი, რამდენი ნივთიერების შემოწმებაც არის საჭირო. ეს კვადრატები ინომრება და შეესაბამება გამოყენებულ ნივთიერებებს. აპლიკაციის შემდეგ ლოდინი ხდება 15-30 წუთი და ხდება სიმპტომების დაკვირვება. თუ შეინიშნება შეშუპება, ქავილი ან სიწითლე, ითვლება, რომ პაციენტს აქვს ალერგია ამ ნივთიერების მიმართ. ამ პროცედურის შემდეგ რეკომენდებულია კანის კარგად დატენიანება და გარე ფაქტორებისგან დაცვა. კონტაქტური დერმატიტი არის ეგზემის ტიპი, რომელიც ჩნდება კონტაქტის შედეგად. მისი განსხვავება ეგზემის სხვა ტიპებისგან არის ის, რომ ხდება პირდაპირი კონტაქტი ალერგენთან ან გამაღიზიანებელ ნივთიერებასთან. ალერგიულმა ეგზემამ შეიძლება გამოიწვიოს კონტაქტური დერმატიტის მსგავსი სიმპტომები. თუმცა, ალერგიული ეგზემა მემკვიდრეობითი დაავადებაა, ხოლო კონტაქტური დერმატიტის შემთხვევაში ეს ასე არ არის. ალერგიული კონტაქტური დერმატიტი დერმატოლოგიის განყოფილების კომპეტენციაში შედის. თუ საჭიროა ალერგიის ნამდვილი მიზეზის კვლევა, პაციენტი შეიძლება გადამისამართდეს იმუნოლოგიისა და ალერგიული დაავადებების განყოფილებაში. ვაგინალური კონტაქტური დერმატიტის მქონე პაციენტებს შეუძლიათ მიმართონ გინეკოლოგს.

თუ თქვენც გაწუხებთ სიწითლე, ქავილი და კანის გამონაყარი, დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით ჩვენს დერმატოლოგებს და ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე ზუსტი დიაგნოზისა და მკურნალობის შესაბამისი გეგმის მისაღებად.

დაგვიკავშირდით ახლავე ან ჩაეწერეთ ონლაინ.