რა არის ანევრიზმა? რა არის თავის ტვინის ანევრიზმა? როგორია მისი სიმპტომები?

რა არის ანევრიზმა? ეს არის თავის ტვინის არტერიის კედლის შესუსტების შედეგად წარმოქმნილი გამობერილი ადგილი ანუ ბუშტუკი. თავის ტვინის MRT-ზე ან კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე ის ხშირად ტოტზე ჩამოკიდებულ ხილს ჰგავს. ყოველი 10 ადამიანიდან ერთში ამ ბუშტუკის გასკდომამ შესაძლოა გამოიწვიოს თავის ტვინის სისხლდენა, რომელსაც ახასიათებს ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა ძლიერი თავის ტკივილი, გულისრევა და სინათლის მიმართ მგრძნობელობა.

თავის ტვინის ანევრიზმა ფაქტობრივად თავის ტვინში შესუსტებული სისხლძარღვის გაბერვა და ბუშტუკის წარმოქმნაა. მას ასევე უწოდებენ ტვინის ანევრიზმას ან ტვინში არსებულ ბუშტუკს და მისი ზომა საკმაოდ პატარაა - ძირითადად მერყეობს 0,3 სმ-დან 2,54 სმ-მდე. მაღალი არტერიული წნევა, თამბაქოს მოხმარება და ხანდაზმული ასაკი თავის ტვინის ანევრიზმის ყველაზე გავრცელებულ მიზეზებს შორისაა.

თავის ტვინის ანევრიზმების უმეტესობა მის გახეთქვამდე არანაირ სიმპტომს არ აჩვენებს. თუმცა, განსაკუთრებით იმ პირებისთვის, რომლებსაც აქვთ ოჯახური ანამნეზი, რეგულარული ჯანმრთელობის შემოწმება მნიშვნელოვანია. ამ სტატიაში ჩვენ მოკლედ მოგაწვდით ინფორმაციას ანევრიზმის შესახებ, აგრეთვე გასაგები და მკაფიო ენით ავხსნით, თუ რა არის თავის ტვინის ანევრიზმა, როგორია მისი სიმპტომები და როგორ მკურნალობენ მას.

რა არის ანევრიზმა?

მედიცინაში მნიშვნელოვანი ტერმინი - ანევრიზმა, არის სამედიცინო ტერმინი, რომელიც აღწერს არტერიის კედლის სუსტ წერტილში წარმოქმნილ ბუშტუკს. ეს მდგომარეობა წარმოადგენს სისხლძარღვის კედლის შესუსტებით გამოწვეულ გაფართოებას ან შეშუპებას. ის ჩნდება მაშინ, როდესაც სისხლძარღვის კედელი კარგავს სიმტკიცეს და ელასტიურობას და გარეთკენ იბებება. ეს გამობერილი ნაწილი, ნორმალურ სისხლძარღვთან შედარებით, ბევრად უფრო თხელ და სუსტ სტრუქტურას ფლობს.

პირველ რიგში, რაც უნდა იცოდეთ, არის ის, რომ ანევრიზმა იწყება როგორც სისხლძარღვის კედლის სუსტი წერტილი და არტერიული წნევის ზემოქმედებით იბებება ბუშტუკის სახით. ეს შესუსტება დროთა განმავლობაში იზრდება და შესაძლოა საშიში მდგომარეობა შექმნას. როდესაც ანევრიზმის კედელი თხელდება, ის შეიძლება გასკდეს ყველაზე სუსტ წერტილში და გამოიწვიოს სისხლდენა.

სხეულში ყველაზე ხშირად წარმოქმნის ადგილები

მიუხედავად იმისა, რომ ანევრიზმები შეიძლება შეიქმნას სხეულის სხვადასხვა უბანში, ზოგიერთ ზონაში ის უფრო ხშირად გვხვდება. ყველაზე ხშირად ის ყალიბდება თავის ტვინის არტერიებში (უილისის წრეში) და აორტაში. გარდა ამისა, ის შეიძლება წარმოიქმნას ისეთ კრიტიკულ უბნებში, როგორიცაა ტვინი, გული და მთავარი არტერიები.

აღსანიშნავი დეტალია ის, რომ ანევრიზმები ვენებთან შედარებით არტერიებში ბევრად უფრო ხშირად გვხვდება. კერძოდ:

• ტვინის სისხლძარღვები
• აორტა (სხეულის მთავარი არტერია)
• მუცლის აორტა (აბდომინალური აორტა)
• პერიფერიული არტერიები

ამ ზონებში არსებულ ანევრიზმებს აქვთ რისკის სხვადასხვა დონე. კვლევები აჩვენებს, რომ ანევრიზმა უფრო ინტენსიურად გვხვდება მოზრდილებში. თავის ტვინის ანევრიზმა არის სერიოზული დაავადება, რომელიც აზიანებს ყველა მოზრდილის დაახლოებით 3%-ს და რომლის გავრცელების სიხშირეც ასაკთან ერთად იზრდება.

რა არის ტვინის ანევრიზმა?

თავის ტვინის ანევრიზმა არის თავის ტვინის არტერიის კედლის შესუსტების შედეგად წარმოქმნილი ბუშტუკი, რომელიც ხშირად სისხლძარღვების განტოტების ადგილებში გვხვდება. ეს მდგომარეობა, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ცერებრალური ანევრიზმა ან ინტრაკრანიალური ანევრიზმა, ყალიბდება თავის ტვინში სისხლძარღვის კედლის შესუსტებით ან გაბერვით.

თავის ტვინის ანევრიზმები ძირითადად წმოვიხსენებთ ტოტზე არსებულ მრგვალ ხილს და უმეტესად მდებარეობენ თავის ტვინის ფუძეზე. ყველაზე გავრცელებული ადგილია თავის ტვინის ფუძეზე არსებული სისხლძარღვთა ქსელი, რომელსაც უილისის წრე ეწოდება.

მიუხედავად ამისა, თავის ტვინის ანევრიზმის გასკდომას სუბარაქნოიდული სისხლდენა ეწოდება და მას შეიძლება სერიოზული შედეგები მოჰყვეს. ეს სისხლდენა წარმოიქმნება თავის ტვინსა და ტვინის დამფარავ თხელ ქსოვილს შორის არსებულ სივრცეში. პაციენტების დაახლოებით ნახევარი, რომლებსაც აქვთ ანევრიზმური სისხლდენა, იღუპება სისხლდენისა და სისხლდენით გამოწვეული სხვა სამედიცინო პრობლემების გამო.

დღესდღეობით, თანამედროვე სამედიცინო ვიზუალიზაციის მეთოდების წყალობით, თავის ტვინის ანევრიზმების მნიშვნელოვანი ნაწილის დიაგნოსტირება და მკურნალობა სისხლდენის წარმოქმნამდეა შესაძლებელი. თავის ტვინის ანევრიზმების წლიური სისხლდენის რისკი დაახლოებით 1%-ია.

როგორ ყალიბდება ცერებრალური ანევრიზმა?

თავის ტვინის ანევრიზმის ფორმირება მჭიდრო კავშირშია არტერიის კედლის შესუსტებასთან და არტერიულ წნევასთან. პირველ რიგში, სისხლძარღვის კედლის სამი ფენიდან შუა კუნთოვან შრეში (tunica media) ყალიბდება სისუსტე ან დეფექტი. ეს შესუსტება დროთა განმავლობაში ფართოვდება გულის მიერ არტერიებში სისხლის გადატუმბვის შედეგად შექმნილი წნევის ზემოქმედებით და გადაიქცევა ბუშტუკად.

ანევრიზმები ძირითადად ყალიბდება სისხლძარღვების განტოტების წერტილებში, რადგან ეს ზონები უფრო სუსტია. ისინი განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება თავის ტვინის ფუძეზე არსებულ სისხლძარღვთა ქსელში, რომელსაც უილისის წრე ეწოდება. დროთა განმავლობაში სულ უფრო გამხდარი ანევრიზმის კედელი შეიძლება გასკდეს ყველაზე სუსტ წერტილში და გამოიწვიოს თავის ტვინის სისხლდენა. ამ შემთხვევაში სისხლდენა ხდება ძირითადად თავის ტვინსა და ტვინის დამფარავ თხელ გარსს შორის არსებულ სივრცეში, რასაც „სუბარაქნოიდულ სისხლდენას“ უწოდებენ.

ვისში გვხვდება უფრო ხშირად?

თავის ტვინის ანევრიზმა არის დაავადება, რომელიც აზიანებს ყველა მოზრდილის დაახლოებით 3%-ს და რომლის გავრცელების სიხშირეც ასაკთან ერთად იზრდება. მიუხედავად ამისა, ის შეიძლება გამოვლინდესების ნებისმიერ ასაკში, თუმცა უფრო გავრცელებულია 30-60 წლის მოზრდილებში. საინტერესოა, რომ ქალებში ის უფრო ხშირად გვხვდება, ვიდრე მამაკაცებში.

არსებობს გარკვეული ფაქტორები, რომლებიც ზრდის თავის ტვინის ანევრიზმის განვითარების რისკს:

• მაღალი არტერიული წნევა: არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორი
• თამბაქოს მოხმარება: ზრდის როგორც ფორმირების, ისე გახეთქვის რისკს
• ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება: შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვის კედლის შესუსტება
• გენეტიკური ფაქტორები: რისკი უფრო მაღალია იმ პირებში, რომელთა პირველი რიგის ნათესავსაც აქვს ანევრიზმა
• ზოგიერთი მემკვიდრეობითი დაავადება: როგორიცაა პოლიკისტოზური თირკმლის დაავადება, ელერს-დანლოსის სინდრომი
• ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარება: განსაკუთრებით კოკაინის მოხმარება ზრდის რისკს

გარდა ამისა, ანევრიზმური თავის ტვინის სისხლდენები შეადგენს ყველა სპონტანური სუბარაქნოიდული თავის ტვინის სისხლდენის მნიშვნელოვან ნაწილს და მათი გავრცელების სიხშირე შეადგენს 15-ს 100 000-დან. ამ სისხლდენების 70%-ზე მეტში გამოკვლეული პაციენტების ტვინის სისხლძარღვთა ანევრიზმა უდგინდებათ.

რა იწვევს თავის ტვინის ანევრიზმას?

თავის ტვინის არტერიების კედლების შესუსტება წარმოადგენს ანევრიზმის ფორმირების ძირითად მიზეზს. ამ შესუსტების შედეგად, როდესაც სისხლძარღვის კედელი არ არის საკმარისად ძლიერი არტერიული წნევის ასატანად, წარმოიქმნება ბუშტუკისმაგვარი შეშუპებები. ამ შეშუპებების წარმოქმნაში მრავალი ფაქტორი თამაშობს როლს.

მაღალი არტერიული წნევა და სისხლძარღვთა სისუსტე

მაღალი არტერიული წნევა არის თავის ტვინის ანევრიზმების წარმოქმნისა და გასკდომის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორი. მუდმივად მაღალი არტერიული წნევა ასუსტებს არტერიის კედლებს და დროთა განმავლობაში ზრდის ამ უბნებში ბუშტუკის წარმოქმნის რისკს. კერძოდ, არაკონტროლირებადი ჰიპერტენზია იწვევს სისხლძარღვთა კედლის არასტაბილურობასა და გათხელებას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ანევრიზმის ზრდა.

კვლევები აჩვენებს, რომ ზრდასრული მოსახლეობის დაახლოებით 40-50% დაავადებულია ჰიპერტენზიით და პაციენტების ნახევარმა არ იცის თავისი წნევის სიმაღლის შესახებ. გარდა ამისა, 65 წელს ზემოთ ყოველი ათი ადამიანიდან ორს აქვს ჰიპერტენზია.

გენეტიკური ფაქტორები და მემკვიდრეობითი დაავადებები

იმ პირებში, რომელთა ოჯახურ ანამნეზში არის თავის ტვინის ანევრიზმა, გენეტიკურ ფაქტორებს მნიშვნელოვანი როლი აქვთ. იმ პირებში, რომელთა პირველი რიგის ნათესავსაც აქვს ანევრიზმა, ანევრიზმის განვითარების რისკი ოთხჯერ მეტია. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ორ ან მეტ პირველი რიგის ნათესავს აქვს თავის ტვინის ანევრიზმა, რისკი კიდევ უფრო იზრდება.

ზოგიერთი მემკვიდრეობითი დაავადება ასევე ზრდის ანევრიზმის რისკს:

• შეერთებითი ქსოვილის დარღვევები, როგორიცაა ელერს-დანლოსის სინდრომი
• პოლიკისტოზური თირკმლის დაავადება
• მარფანის სინდრომი
• მემკვიდრეობითი ჰემორაგიული ტელანგიექტაზია

მიუხედავად ამისა, ახალმა კვლევებმა აჩვენა, რომ არსებობს კავშირი მე-2, მე-8 და მე-9 ქრომოსომებზე არსებულ გენებსა და თავის ტვინის ანევრიზმის რისკს შორის.

თამბაქოს, ალკოჰოლისა და ცხოვრების წესის გავლენა

თამბაქოს მოხმარება არის მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორი როგორც ანევრიზმის ფორმირებისათვის, ისე მისი გასკდომისთვის. თამბაქოს მოწევა იწვევს არტერიის კედლების შესუსტებას და სისხლძარღვების დაზიანებას, რითაც ზრდის ანევრიზმის რისკს. იმ პაციენტებში, რომლებიც მოხმარებენ თამბაქოს, ანევრიზმის გაფართოების სიჩქარე 6-8-ჯერ მეტია, ვიდრე არ მომხმარებლებში.

ამასთან ერთად, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარებაც ასუსტებს სისხლძარღვის კედლებს და ხელს უწყობს ანევრიზმის წარმოქმნას. კერძოდ, ისეთი ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარებამ, როგორიცაა კოკაინი, შეიძლება გაზარდოს არტერიული წნევა და გაზარდოს ანევრიზმის რისკი.

თავის ტრავმები და ინფექციები

ზოგ შემთხვევაში, თავის ტრავმის შემდეგაც შეიძლება განვითარდეს ანევრიზმა. თავის არეში მიღებულმა მძიმე დარტყმებმა შეიძლება შექმნას სისხლძარღვის კედლების შესუსტება და საფუძველი ჩაუყაროს ანევრიზმის წარმოქმნას.

გარდა ამისა, ზოგიერთმა სისხლის ინფექციამაც შეიძლება გამოიწვიოს ანევრიზმის განვითარება. ინფექციებმა შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვის კედლის ანთება და შესაბამისად, მისი შესუსტება.

ვარაუდობენ, რომ თურქეთის მოსახლეობის დაახლოებით 3-5%-ს ტვინის სისხლძარღვებში აქვს ანევრიზმა. ყოველწლიურად ამ ანევრიზმებიდან დაახლოებით 7000-8000 სკდება და სისხლი იღვრება ტვინის ირგვლივ არსებულ სივრცეში, რამაც პოტენციურად შეიძლება გამოიწვიოს დამბლა, ტვინის დაზიანება ან სიკვდილი.

როგორია თავის ტვინის ანევრიზმის სიმპტომები?

თავის ტვინის ანევრიზმები უმეტესად მიმდინარეობს უსიმპტომოდ და შეიძლება დიდი ხნის განმავლობაში არანაირი ნიშანი არ გამოვლინდეს. პირველ რიგში უნდა აღინიშნოს, რომ ანევრიზმის სიმპტომები ჩვეულებრივ ვლინდება მაშინ, როდესაც ბუშტუკი სკდება ან ჟონავს. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთ შემთხვევაში გაუსკდომელმა ანევრიზმებმაც შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა ჩივილი.

მოულოდნელი და ძლიერი თავის ტკივილი

გასკდომილი თავის ტვინის ანევრიზმის ყველაზე ძირითადი და ტიპიური სიმპტომია მოულოდნელად დაწყებული, ძლიერი თავის ტკივილი. პაციენტები ამას ხშირად ახასიათებენ როგორც „ჩემი ცხოვრების ყველაზე ცუდი თავის ტკივილი“. ეს ტკივილი არის გახეთქილი ანევრიზმის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიშანი და წარმოადგენს მდგომარეობას, რომელიც მოითხოვს გადაუდებელ სამედიცინო ჩარევას.

თავის ტკივილი განსაკუთრებით შეიძლება გაძლიერდეს ჭინთვის, სიმძიმის აწევის, სპორტით დაკავების ან სექსუალური აქტივობის დროს. გარდა ამისა, კვლევები აჩვენებს, რომ ანევრიზმური სუბარაქნოიდული სისხლდენების 30% ძილის დროს ხდება. ზოგიერთ პაციენტს სისხლდენამდე შეიძლება ჰქონდეს „გამაფრთხილებელი თავის ტკივილიც კი“; კვლევები აჩვენებს, რომ პაციენტების 15-50%-ში გახეთქვამდე 6-20 დღით ადრე ჟონვის გამო აღინიშნებოდა მოულოდნელი თავის ტკივილი.

მხედველობის დარღვევები და სინათლის მიმართ მგრძნობელობა

იმ სიმპტომებს შორის, რომლებსაც პაციენტები განიცდიან ანევრიზმური სისხლდენის შემდეგ, არის:

• ბუნდოვანი ან ორმაგი მხედველობა
• გადაჭარბებული მგრძნობელობა სინათლის მიმართ (ფოტოფობია)
• ქუთუთოს ჩამოწევა
• გუგის გაფართოება
• მხედველობის მოულოდნელი დაკარგვა

ეს სიმპტომები, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ისინი ვლინდება მოულოდნელად დაწყებულ ძლიერ თავის ტკივილთან ერთად, შეიძლება იყოს იმის მაცნე, რომ ანევრიზმა მზად არის გასასკდომად ან ახლახან გასკდა, ამიტომ სასწრაფოდ უნდა მიმართოთ სამედიცინო დახმარებას.

გულისრევა და გონების დაკარგვა

ანევრიზმური სისხლდენის დროს გამოვლენილი სხვა მნიშვნელოვანი სიმპტომებია:

• ძლიერი გულისრევა და ღებინება
• კენჭის შეკვრა ან კისრის გაქვავება (ჩვეულებრივ ვლინდება სისხლდენიდან 6-24 საათის შემდეგ)
• გონების დაკარგვა ან გონების არევა
• მეტყველების დარღვევები
• გულყრები
• სხეულის ერთ მხარეს სისუსტე ან დამბლა

როდესაც ანევრიზმა სკდება, გამოთავისუფლებული სისხლი აზიანებს ტვინის ქსოვილს და შეიძლება გაზარდოს თავის ქალაშიდა წნევა. ის ასევე ხელს უშლის თავის ქალაში ნორმალური ტვინ-ზურგტვინის სითხის დინებას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ჰიდროცეფალიის სახელით ცნობილი მდგომარეობა.

გაუსკდომელი ანევრიზმის სიმპტომები

გაუსკდომელი ანევრიზმები უმეტესად არ იძლევიან არანაირ სიმპტომს. თავის ტვინის ანევრიზმის ფონდის მონაცემებით, ამერიკაში დაახლოებით 6 მილიონ ადამიანს აქვს გაუსკდომელი ანევრიზმა და მათი 50-80% შესაძლოა არასოდეს გასკდეს. თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში, ანევრიზმა იზრდება და აწვება გარშემო არსებულ ტვინის ქსოვილებსა და ნერვებს.

ამ შემთხვევაში შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი სიმპტომები:

• ტკივილი თვალის ზემოთ ან უკან
• გაფართოებული გუგა
• მხედველობის სირთულეები ან ორმაგი მხედველობა
• სახის ერთ მხარეს დაბუჟების შეგრძნება
• თავბრუსხვევა
• გულყრები

განსაკუთრებით ისეთ პირში, რომელსაც არ აქვს დიაბეტი (შაქრიანი დიაბეტი), ქუთუთოს მოულოდნელი ჩამოწევის განვითარება არის მაღალი ეჭვის მქონე სიმპტომი ანევრიზმის არსებობის მიმართულებით.

თუ თქვენ გაქვთ ზემოთ ჩამოთვლილი რომელიმე სიმპტომი, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია რაც შეიძლება მალე მიმართოთ ექიმს. ამერიკაში ყოველწლიურად დაახლოებით 30 000 ადამიანს აღენიშნება ანევრიზმის გასკდომით გამოწვეული თავის ტვინის სისხლდენა და ამ ადამიანების დაახლოებით 40% იღუპება.

როგორ ხდება თავის ტვინის ანევრიზმის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა?

თავის ტვინის ანევრიზმაზე ეჭვის მიტანის შემთხვევაში, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პროცესი შეიძლება სიცოცხლის გადამრჩენი იყოს. ექიმები მიმართავენ სხვადასხვა ვიზუალიზაციის მეთოდს ანევრიზმის არსებობის დასადასტურებლად და სამკურნალო გეგმის დასადგენად.

კტ და MRT ვიზუალიზაციის მეთოდები

მოულოდნელი და ძლიერი თავის ტკივილით საავადმყოფოში მიმართვისას, პირველ რიგში კეთდება თავის ტვინის კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ). ეს ტესტი არის პირველი ნაბიჯი, რომელიც გამოიყენება თავის ტვინის სისხლდენის არსებობის შესამოწმებლად. კტ სკანირების დროს სისხლძარღვების უკეთ დასანახად ჩვეულებრივ შეჰყავთ კონტრასტული ნივთიერება. თუ კტ-ზე სისხლდენა არ ჩანს, მაგრამ თქვენი სიმპტომები შეესაბამება ანევრიზმას, შესაძლებელია ზურგის ტვინიდან ტვინ-ზურგტვინის სითხის ნიმუშის აღება.

მაგნიტურ-რეზონანსული (MRT) ვიზუალიზაცია კი არის პირველი ეტაპის ტესტი, რომელიც გამოიყენება გაუსკდომელი თავის ტვინის ანევრიზმების დიაგნოსტიკისთვის. MRT ანგიოგრაფიის გამოკვლევა გრძელდება დაახლოებით 15-20 წუთი და არ საჭიროებს რაიმე მედიკამენტის ინექციას. ამ მეთოდს შეუძლია დეტალურად აჩვენოს ტვინში არსებული სისხლძარღვები და არტერიები და გამოავლინოს ანევრიზმის არსებობა.

ცერებრალური ანგიოგრაფია

კათეტერული ანგიოგრაფია (DSA) მიჩნეულია „ოქროს სტანდარტად“ თავის ტვინის ანევრიზმების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის დაგეგმვისთვის. ამ პროცედურის დროს, ძირითადად საზარდულის არტერიაში შეჰყავთ თხელი, მოქნილი მილი (კათეტერი), რომელიც მიჰყავთ ტვინის სისხლძარღვებამდე. სისხლძარღვების გამოსაჩენად შეჰყავთ სპეციალური საღებავი.

ეს მეთოდი ყველაზე მკაფიოდ აჩვენებს ანევრიზმის ზუსტ მდებარეობას, ზომასა და სისხლძარღვოვან სტრუქტურას. ცერებრალური ანგიოგრაფიის პროცედურა გრძელდება დაახლოებით ერთი საათი და პაციენტი ჩვეულებრივ იმავე დღეს ეწერება სახლში.

ქირურგიული კლიპირება

ქირურგიული კლიპირება არის ოპერაციული ტექნიკა, რომელიც გამოიყენება ანევრიზმის დასახურავად. ზოგადი ანესთეზიის ქვეშ, ნეიროქირურგი ხსნის თავის ქალის ნაწილს, აღწევს ანევრიზმამდე და მის ყელზე ათავსებს ძირითადად ტიტანისგან დამზადებულ პატარა კლიპს. ეს კლიპი ხელს უშლის სისხლის ნაკადის შეღწევას ანევრიზმაში და აბათილებს გახეთქვის რისკს.

პროცედურის შემდეგ საავადმყოფოში ყოფნის ხანგრძლივობა ძირითადად 5-7 დღეა. ნაკერების ამოღებას სჭირდება დაახლოებით 10 დღე, ხოლო სრული გამოჯანმრთელება შეიძლება მერყეობდეს რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვემდე.

ენოვასკულარული მკურნალობა

ენოვასკულარული მკურნალობა (დახურული მეთოდი) არის ნაკლებად ინვაზიური პროცედურა, რომელიც ტარდება სისხლძარღვის შიგნით, თავის ქალის გახსნის გარეშე. საზარდულის არეში არსებულ არტერიაში ჩასმული თხელი კათეტერის მეშვეობით მიიღწევა ანევრიზმა. ანევრიზმა ივსება პლატინის ძაფებით (კოილებით), რათა მასში სისხლის შეღწევა შეიზღუდოს.

ამ მეთოდის შემდეგ პაციენტები ჩვეულებრივ ეწერებიან სახლში 2-3 დღეში და შეუძლიათ ერთი კვირის განმავლობაში დაუბრუნდნენ ნორმალურ ცხოვრებას. დღესდღეობით ენოვასკულარული მკურნალობა გახდა თავის ტვინის ანევრიზმის მკურნალობის პირველი არჩევანი.

მკურნალობის შემდეგ გასათვალისწინებელი საკითხები

მკურნალობის შემდგომი გამოჯანმრთელების პროცესი იცვლება გამოყენებული მეთოდის მიხედვით. ენოვასკულარული მკურნალობის შემდეგ საკონტროლო ანგიოგრაფია ტარდება 6-12 თვის და 2 წლის შემდეგ, ხოლო ქირურგიული კლიპირების შემდეგ - პირველი კვირის განმავლობაში და 1-2 წლის შემდეგ.

გამოჯანმრთელების პროცესში თავი უნდა აარიდოთ სიმძიმეების აწევას, დამღლელ აქტივობებსა და მართვას. გარდა ამისა, უნდა მიატოვოთ თამბაქოს მოხმარება, შეინარჩუნოთ წნევის კონტროლი და რეგულარულად მიიღოთ ექიმის მიერ რეკომენდებული მედიკამენტები. თუ საზარდულის არეში განვითარდა ისეთი უჩვეულო სიმპტომები, როგორიცაა ტკივილი ან შეშუპება, რომელიც გრძელდება ერთ კვირაზე მეტხანს, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს.

8 ხშირად დასმული კითხვა თავის ტვინის ანევრიზმის შესახებ

1. მეორდება თუ არა თავის ტვინის ანევრიზმა?

ნამკურნალები თავის ტვინის ანევრიზმა ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება განმეორდეს. კლიპირების მეთოდით ნამკურნალებ ანევრიზმებში წარმატების მაჩვენებელი საკმაოდ მაღალია და სრულად დახურული ანევრიზმების 97%-ზე მეტში ის აღარ მეორდება. ხოლო ენოვასკულარული მეთოდებით (კოილით, სტენტით) ნამკურნალებებში განმეორების რისკი დაახლოებით 15-20%-ია. განსაკუთრებით მაღალია ანევრიზმის განმეორების ალბათობა იმ პაციენტებში, რომლებიც აგრძელებენ თამბაქოს მოხმარებას, არ აქვთ წნევა კონტროლქვეშ ან მოიხმარენ ალკოჰოლს ჭარბი რაოდენობით.

2. არის თუ არა თავის ტვინის ანევრიზმა გენეტიკური?

დიახ, თავის ტვინის ანევრიზმა ნაწილობრივ გენეტიკურია. იმ ადამიანის ძმებსა და დებში, რომელსაც ადრე ჰქონდა თავის ტვინის ანევრიზმა, ანევრიზმის არსებობის ალბათობა ოთხჯერ მეტია. ზოგიერთ თანდაկადებულ დაავადებაში ანევრიზმის რისკი მაღალია: მემკვიდრეობითი შეერთებითი ქსოვილის დარღვევები, როგორიცაა ელერს-დანლოსის სინდრომი, პოლიკისტოზური თირკმლის დაავადება და ოჯახში ანევრიზმის ანამნეზის მქონე პირებში რისკი უფრო მაღალია. ახალი კვლევები აჩვენებს, რომ მე-2, მე-8 და მე-9 ქრომოსომებზე არსებულ გენებს შეუძლიათ გაზარდონ თავის ტვინის ანევრიზმის რისკი.

3. არის თუ არა ოპერაცია სარისკო?

როგორც ნებისმიერ ქირურგიულ ჩარევას, თავის ტვინის ანევრიზმის ოპერაციასაც აქვს რისკები. გაუსკდომელ ანევრიზმებში ქირურგიული საშუალო მორტალობა (სიკვდილიანობა) დაფიქსირებულია 2.6%, ხოლო მორბიდობა (ავადობა) - 10.9%. თუ ანევრიზმა გასკდა, რისკი იზრდება. ანევრიზმის ზომა, მდებარეობა და პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა გავლენას ახდენს რისკ-ფაქტორებზე. თუმცა არ უნდა დაგავიწყდეთ, რომ დაუმუშავებელმა ანევრიზმამ შეიძლება გამოიწვიოს უფრო სერიოზული შედეგები.

4. როგორია ოპერაციის შემდგომი გამოჯანმრთელების პროცესი?

გამოჯანმრთელების პროცესი იცვლება გამოყენებული მეთოდის მიხედვით. ენოვასკულარული მკურნალობის (დახურული ოპერაცია) შემდეგ პაციენტები ძირითადად ეწერებიან 2-3 დღეში და შეუძლიათ ერთი კვირის განმავლობაში დაუბრუნდნენ ნორმალურ აქტივობებს. ღია ქირურგიის (კლიპირების) შემდეგ კი პაციენტები საავადმყოფოში რჩებიან დაახლოებით 5-7 დღე და სრული გამოჯანმრთელება შეიძლება გაგრძელდეს 4-6 კვირა. ოპერაციის შემდეგ შეიძლება იყოს გარდამავალი სიმპტომები, როგორიცაა დაღლილობა, ტკივილი, გონების არევა და თავბრუსხვევა.

5. საშიშია თუ არა უსიმპტომო ანევრიზმა?

ასიმპტომური (უსიმპტომო) ანევრიზმები ძირითადად საშიში არ არის, მაგრამ გახეთქვის რისკი ყოველთვის არსებობს. ანევრიზმა სახიფათო ხდება მაშინ, როდესაც ის იხეთქება. წლიური სისხლდენის რისკი დაახლოებით 1-2%-ია. უფრო დიდი ანევრიზმები (>10მმ) ატარებენ უფრო მაღალ რისკს და სისხლდენის რისკი 11-ჯერ გაზრدیლია. 25 მმ-ზე მეტი ზომის ანევრიზმების 2 წლის განმავლობაში სისხლდენის ალბათობა 70%-ია.

6. რას უნდა მიაქციონ ყურადღება მათ, ვისაც აქვთ თავის ტვინის ანევრიზმა?

პირებმა, რომლებსაც დაუდგინდათ ანევრიზმა, რეგულარულად უნდა აკონტროლონ არტერიული წნევა და ჰქონდეთ მაღალი წნევა კონტროლქვეშ. გარდა ამისა, არ უნდა დაკავდნენ მძიმე სპორტით, არ უნდა აწიონ მძიმე საგნები და თავი უნდა აარიდონ ისეთ აქტივობებს, რომლებიც შეიძლება გამოიწვიოს არტერიული წნევის მოულოდნელი მატება. უნდა მოერიდონ თამბაქოს და ალკოჰოლის მოხმარებას, არ მიიღონ ტკივილგამაყუჩებელი მედიკამენტები ექიმის რეკომენდაციის გარეშე და იარონ რეგულარულ კონტროლებზე.

7. მკურნალობენ თუ არა ანევრიზმას მედიკამენტით?

თავის ტვინის ანევრიზმების მედიკამენტით მკურნალობა შეუძლებელია. ანევრიზმის მკურნალობის მიზანია აღმოფხვრას თავის ტვინის სისხლდენის რისკი, რომელიც შეიძლება განვითარდეს ანევრიზმის გასკდომის შედეგად და ეს მიიღწევა მხოლოდ ქირურგიული კლიპირებით ან ენოვასკულარული მკურნალობით. თუ მკურნალობა არ ჩატარდა, ანევრიზმის გახეთქვის რისკი ყოველთვის არსებობს.

8. შეიძლება თუ არა ანევრიზმის ამოცნობა მის გასკდომამდე?

დიახ, თანამედროვე სამედიცინო ვიზუალიზაციის მეთოდების წყალობით შესაძლებელია გაუსკდომელი ანევრიზმების გამოვლენა. ისინი ძირითადად შემთხვევით ვლინდება სხვა მიზეზით გაკეთებულ თავის ტვინის MRT ან კტ ვიზუალიზაციებზე. დიდმა ანევრიზმებმა ზოგჯერ შეიძლება გამოავლინონ ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა თვალის ტკივილი, ორმაგი მხედველობა, სახის დაბუჟება ან თავის ტკივილი. ისეთ პირში, რომელსაც არ აქვს დიაბეტი, ქუთუთოს მოულოდნელი ჩამოწევის განვითარება არის მნიშვნელოვანი მინიშნება ანევრიზმის არსებობის თვალსაზრისით.

დასკვნა

დასასრულს, თავის ტვინის ანევრიზმა არის სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემა, რომელსაც შეუძლია შექმნას სიცოცხლისათვის საშიშროება. ეს ბუშტუკი, რომელიც წარმოიქმნება ტვინის სისხლძარღვის კედელზე, გახეთქვის შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს თავის ტვინის სისხლდენა. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც გაქვთ ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა მოულოდნელი და ძლიერი თავის ტკივილი, გულისრევა და სინათლის მიმართ მგრძნობელობა, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დროის დაკარგვის გარეშე მიმართოთ სამედიცინო დახმარებას.

ანევრიზმის ადრეული დიაგნოსტიკა დიდწილად ზრდის მკურნალობის წარმატებას. დღესდღეობით თანამედროვე ვიზუალიზაციის მეთოდების წყალობით ანევრიზმების გამოვლენა და მკურნალობა სისხლდენის წარმოქმნამდეა შესაძლებელი. ამიტომ, თუ იმყოფებით რისკჯგუფში, მნიშვნელოვანია ჩაიტაროთ რეგულარული ჯანმრთელობის შემოწმება.

თავის ტვინის ანევრიზმის მკურნალობაში არსებობს ისეთი ეფექტური მეთოდები, როგორიცაა ქირურგიული კლიპირება და ენოვასკულარული მკურნალობა. ამ მკურნალობების წარმატების მაჩვენებლები საკმაოდ მაღალია. მიუხედავად ამისა, მკურნალობის შემდგომ პერიოდში თამბაქოს მოხმარების მიტოვება, წნევის კონტროლქვეშ შენარჩუნება და ჯანსაღი ცხოვრების წესის ჩვევების შეძენა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

არ უნდა დაგავიწყდეთ, რომ თავის ტვინის ანევრიზმის რისკი შეიძლება გაიზარდოს მაღალი წნევის, თამბაქოს მოხმარებისა და გენეტიკური ფაქტორების გამო. ამიტომ, ამ რისკ-ფაქტორების კონტროლქვეშ შენარჩუნება, რეგულარული ვარჯიში და ჯანსაღი კვება არის პროფილაქტიკური ზომები. გარდა ამისა, თუ ოჯახში არის თავის ტვინის ანევრიზმის ანამნეზი, შეგიძლიათ ექიმთან კონსულტაციით ჩაიტაროთ სკრინინგული ტესტები.

ყველა ამ ინფორმაციის შუქზე, მნიშვნელოვანია გქონდეთ ცნობიერება თავის ტვინის ანევრიზმის შესახებ და იმოქმედოთ რისკ-ფაქტორების შესამცირებლად. საეჭვო სიმპტომების გამოვლენის შემთხვევაში სწრაფი მოქმედება შეიძლება სიცოცხლის გადამრჩენი იყოს. საბოლოო ჯამში, თანამედროვე მედიცინის მიერ შეთავაზებული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის შესაძლებლობებით, თავის ტვინის ანევრიზმა სამკურნალო ჯანმრთელობის პრობლემაა.

რა არის ანევრიზმა, როგორია თავის ტვინის ანევრიზმის სიმპტომები და როგორ მკურნალობენ მას? ამ სტატიაში შეიტყვეთ ანევრიზმის მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობის მეთოდები.

დეტალური ინფორმაციისა და კონტაქტისთვის შეავსეთ ფორმა!