Dil Kanseri: İlk Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi

Dilde iki üç haftadır geçmeyen bir yara, kenarında beyaz ya da kırmızı bir leke veya dokununca sert hissedilen küçük bir şişlik çoğu zaman diş sürtünmesine ya da afta yorulur. Bunların büyük çoğunluğu gerçekten zararsızdır. Ancak dil kanseri de tam olarak bu şekilde, sessizce başlar. Erken dönemde fark edildiğinde dilin işlevlerini koruyarak tedavi etmek mümkündür. Bu yazıda dil kanserinin ilk belirtilerini, aftan nasıl ayırt edileceğini, hangi doktora gidilmesi gerektiğini ve tedavi seçeneklerini bulabilirsiniz.

Dil kanseri nedir?

Dil kanseri, dilin yüzeyini kaplayan hücrelerden gelişen kötü huylu bir tümördür. Vakaların yüzde 90'ından fazlası skuamöz hücreli karsinom türündedir. Hastalık, dilin hangi bölümünde başladığına göre iki gruba ayrılır ve bu ayrım tedaviyi de etkiler:

• Ağız içindeki dil kanseri: Dilin ağızda görülen ön üçte iki kısmında gelişir. En sık dilin yan kenarlarında görülür. Gözle görülebildiği için daha erken fark edilir. Ağız kanserleri grubunda yer alır.

• Dil kökü kanseri: Dilin boğaza uzanan arka üçte birinde gelişir. Gözle görülmediği için çoğu zaman daha geç fark edilir. Son yıllarda bu bölgedeki tümörlerin önemli bir kısmının HPV enfeksiyonuyla ilişkili olduğu bilinmektedir.

Dil kanserinin ilk belirtileri

Erken dönemde dil kanseri çoğunlukla ağrı yapmaz. Bu yüzden ilk belirtiler kolayca gözden kaçabilir. Şu değişiklikler iki ila üç haftadan uzun sürüyorsa muayene gerekir:

• Dilde, özellikle dilin yan kenarında iyileşmeyen yara

• Silinerek geçmeyen beyaz leke (lökoplaki) ya da kırmızı, kadifemsi leke (eritroplaki)

• Elle dokunulduğunda hissedilen sertlik, kalınlaşma ya da kabarıklık

• Nedeni olmadan kanayan alan

• Dilde uyuşma, yanma ya da geçmeyen ağrı

• Aynı taraftaki kulağa vuran ağrı

• Konuşurken ya da yutkunurken zorlanma, dili hareket ettirmekte güçlük

• Boyunda ele gelen, geçmeyen şişlik

Ağız içindeki tümörlerin çoğu, uzun süre devam eden ve kenarları hafif kabarık, tabanı sert bir yara şeklinde görülür. Kırmızı lekeler, beyaz lekelere göre daha yüksek kanser riski taşır.

Dil kökü kanseri belirtileri

Dil kökündeki tümörler genellikle görülmeden büyür. Geçmeyen boğaz ağrısı, boğazda bir şey takılıyormuş hissi, yutma güçlüğü, kulak ağrısı ve sesin "ağızda sıcak patates varmış gibi" boğuk çıkması tipik şikâyetlerdir. Bazı hastalarda ilk ve tek belirti boyunda ağrısız bir şişliktir. Bu nedenle boyunda üç haftadan uzun süren şişlikler mutlaka değerlendirilmelidir.

Dil altı ve küçük dil kanseri

Dilin altındaki ağız tabanında çıkan tümörler, dil kanserine benzer şekilde iyileşmeyen yara, beyaz-kırmızı leke ya da şişlik olarak görülür ve aynı ekip tarafından tedavi edilir. Halk arasında "küçük dil" denen yapı ise dilin bir parçası değil, damağın arkasından sarkan uvuladır. Bu bölgede kanser nadirdir ve boğaz kanserleri grubunda değerlendirilir. Küçük dilde geçmeyen yara, şişlik ya da tek taraflı boğaz ağrısı varsa kulak burun boğaz muayenesi gerekir.

Dilde yara: aft mı, kanser mi?

Dilde çıkan yaraların çok büyük bölümü aft ya da diş, protez sürtünmesine bağlı yaralardır. Aşağıdaki tablo farkı anlamaya yardımcı olur, ancak kesin tanı yalnızca muayene ve biyopsiyle konur.

Kısacası, sivri bir diş düzeltildiği ya da protez ayarlandığı halde iki üç hafta içinde iyileşmeyen her dil yarası muayene edilmelidir. Aft hakkında ayrıntılı bilgi için aft sayfamıza göz atabilirsiniz.

Dil kanseri neden olur?

• Sigara ve diğer tütün ürünleri: En önemli risk etkenidir. Nargile, pipo ve çiğnenen tütün de riski artırır.

• Alkol: Özellikle sigarayla birlikte kullanıldığında risk katlanarak artar.

• HPV enfeksiyonu: Başta dil kökü olmak üzere boğaz bölgesindeki kanserlerle yakından ilişkilidir.

• Uzun süreli lökoplaki ve eritroplaki: Kansere dönüşebilecek ön lezyonlardır ve düzenli takip gerektirir.

• Ağız sağlığı: Kötü ağız hijyeni ve dile sürekli sürtünen kırık dişler ya da uyumsuz protezler katkıda bulunabilecek etkenler arasında sayılır.

• Bağışıklığın baskılanması: Organ nakli sonrası ilaç kullananlarda risk daha yüksektir.

Dil kanseri en sık 50 yaşın üzerinde görülür. Ancak son yıllarda sigara ve alkol kullanmayan genç hastalarda da görülme sıklığı artmaktadır. Sigarayı bırakmak için Sigarasız Yaşam Polikliniği'nden, HPV'ye karşı korunma için HPV aşısı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

Dil kanseri için hangi doktora gidilir?

Dilde şüpheli bir değişiklik fark ettiğinizde kulak burun boğaz uzmanına, özellikle baş-boyun cerrahisiyle ilgilenen bir hekime başvurabilirsiniz. Diş hekimleri de rutin muayenede dildeki değişiklikleri ilk fark eden kişiler arasındadır ve gerektiğinde hastayı yönlendirir. Tanı konduktan sonra tedavi; baş-boyun cerrahı, radyasyon onkoloğu, medikal onkolog, plastik cerrah, dil ve konuşma terapisti ile diyetisyenden oluşan bir ekip tarafından planlanır.

Dil kanseri nasıl teşhis edilir?

Muayenede dil, ağız tabanı ve boyun lenf bezleri gözle ve elle incelenir. Dil kökünü görmek için ince, esnek bir kamerayla burundan yapılan endoskopik muayeneden yararlanılır. Kesin tanı için şüpheli alandan lokal anestezi altında küçük bir parça alınarak biyopsi yapılır.

Kanser doğrulanırsa tümörün dile ne kadar derin ilerlediğini görmek için MR, boyundaki lenf bezlerini değerlendirmek için ultrason ya da BT çekilir. İleri evre şüphesinde hastalığın yayılımını görmek için PET-BT kullanılır. Tümörün derinliği, dil kanserinde hem evreyi hem de boyun lenf bezlerine yapılacak tedaviyi belirleyen en önemli bulgulardan biridir.

Dil kanseri evreleri

Dil kanseri ölümcül müdür?

Dil kanseri ciddi bir hastalıktır, ancak sonucu büyük ölçüde ne zaman yakalandığına bağlıdır. Hastalık dil ile sınırlıyken tedavi edilen hastalarda beş yıllık yaşam oranı yaklaşık yüzde 80'in üzerindedir. Boyun lenf bezlerine yayılım olduğunda bu oran düşer, uzak organlara yayılmış hastalıkta ise belirgin şekilde azalır. HPV ile ilişkili dil kökü kanserleri, tedaviye daha iyi yanıt veren bir grup olarak bilinir. Bu nedenle geçmeyen bir dil yarasını "nasılsa ağrımıyor" diye beklemek en büyük risktir.

Dil kanseri tedavisi

Cerrahi: dil kesilir mi?

Ağız içindeki dil kanserinde temel tedavi ameliyattır. Tümör, çevresindeki sağlam dokuyla birlikte çıkarılır. Erken evrede bu, dilin yalnızca küçük bir bölümünün alınması (kısmi glossektomi) anlamına gelir ve hastaların çoğu kısa bir süre içinde konuşma ve yutma işlevlerini büyük ölçüde geri kazanır. Daha büyük tümörlerde dilin yarısı ya da daha geniş bir kısmı çıkarılabilir. Bu durumda dil, koldan ya da uyluktan alınan dokuyla aynı ameliyatta yeniden yapılandırılır. Bu onarımlar plastik ve rekonstrüktif cerrahi ekibiyle birlikte yapılır. Dilin tamamının alınması ise yalnızca çok ileri tümörlerde gündeme gelir.

Tümör belirli bir derinliği geçtiğinde, lenf bezlerinde gözle görülür bir yayılım olmasa bile boyundaki lenf bezleri de aynı ameliyatta çıkarılır (boyun diseksiyonu). Çünkü dil kanseri erken dönemde bile boyuna sıçrayabilir.

Radyoterapi ve kemoterapi

Ameliyat sonrasında tümörün geri gelme riski yüksekse radyoterapi uygulanır. Riskli durumlarda radyoterapiye kemoterapi de eklenir. Dil kökü kanserlerinde ise tedavi çoğu zaman ameliyatsız, radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulanmasıyla yapılır. Uygun hastalarda dil köküne ağız yoluyla robotik cerrahi de bir seçenektir.

İmmünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler

Tekrarlayan ya da uzak organlara yayılmış hastalıkta immünoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar kullanılır. Bu tedaviler bazı hastalarda uzun süreli hastalık kontrolü sağlayabilmektedir.

Tedavi sonrası süreç

Dil kanseri tedavisi konuşma, yutma ve beslenmeyi etkileyebildiği için iyileşme sürecinde destek tedaviler önemlidir:

• Konuşma ve yutma terapisi: Ameliyattan sonra mümkün olan en kısa sürede başlanır ve dilin kalan kısmının işlevini güçlendirir. Bu destek Dil, Konuşma, Ses ve Yutma Terapisi Kliniği'mizde verilir.

• Beslenme: İlk dönemde yumuşak ve sıvı gıdalarla beslenmek gerekebilir. Kilo kaybını önlemek için onkolojik beslenme desteği alınması önerilir.

• Ağız ve diş bakımı: Radyoterapi öncesinde diş tedavilerinin tamamlanması, tedavi sırasında ve sonrasında ağız kuruluğuna karşı düzenli bakım yapılması gerekir.

• Düzenli kontroller: Nüksler çoğunlukla ilk iki yılda görüldüğü için bu dönemde kontroller sık yapılır. Sigara ve alkolden uzak durmak, hem nüks hem de yeni bir kanser gelişme riskini azaltır.

Dil kanseri, ağız ve boğaz bölgesindeki diğer kanserlerle birlikte değerlendirilir. Daha fazla bilgi için baş ve boyun kanserleri ve dudak kanseri sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Dil kanseri hakkında sık sorulan sorular