Dudak Kanseri: Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi

Dudakta haftalardır iyileşmeyen bir yara, kabuklanıp dökülen ve yeniden kabuk bağlayan bir alan ya da ağrısız küçük bir sertlik çoğu zaman önemsenmez. Uçuk, aft ya da güneş yanığı sanılan bu değişiklikler bazen dudak kanserinin ilk işaretidir. İyi haber şu: Dudak kanseri, gözle görülebilen bir bölgede çıktığı için genellikle erken fark edilir ve erken evrede tedavi edildiğinde hastaların büyük çoğunluğu tamamen iyileşir.

Dudak kanseri nedir?

Dudak kanseri, dudağın derisinde ya da kırmızı kısmında başlayan kötü huylu bir tümördür. Ağız kanserleri arasında en sık görülenlerden biridir ve büyük çoğunluğu 50 yaşın üzerindeki, uzun yıllar güneş altında kalmış kişilerde ortaya çıkar. Vakaların yaklaşık yüzde 90'ı alt dudakta görülür, çünkü alt dudak güneş ışığını doğrudan alır.

Dudak kanserlerinin çok büyük kısmı skuamöz hücreli karsinom türündedir. Bu tür özellikle alt dudakta görülür ve ihmal edildiğinde boyundaki lenf bezlerine yayılabilir. Üst dudakta ise daha çok bazal hücreli karsinom görülür. Bazal hücreli karsinom yavaş büyür ve nadiren uzak bölgelere yayılır. Melanom ve tükürük bezi kökenli tümörler ise dudakta oldukça nadirdir.

Dudak kanserinin ilk belirtileri

Dudak kanseri genellikle sinsi başlar. İlk dönemde ağrı yoktur ve değişiklik "dudak çatlaması" ya da "geçmeyen uçuk" gibi görünür. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• İki ila üç haftada iyileşmeyen yara ya da çatlak

• Dudakta kabuklanan, kabuğu düşünce kanayan ve yeniden kabuk bağlayan alan

• Dudak kırmızısında beyaz ya da kırmızı, pürüzlü leke

• Ele gelen sertlik, kalınlaşma ya da küçük bir kitle

• Dudak kırmızısı ile deri arasındaki sınırın silikleşmesi

• İlerleyen dönemde dudakta uyuşma, ağrı ya da çenenin altında ele gelen şişlik

Alt dudak kanseri belirtileri

Alt dudakta kanser çoğunlukla dudağın orta ya da yan kısmında, pul pul dökülen, kurumuş ve çatlamış bir alan olarak başlar. Bu alanın üzerinde zamanla sertleşen, kenarları hafif kabarık bir yara gelişir. Pipo ya da sigarayı hep aynı noktadan tutan kişilerde tümör çoğu zaman o noktada çıkar. Alt dudak kanserlerinin öncesinde sıklıkla aktinik keilit adı verilen, güneşe bağlı kronik bir dudak hasarı bulunur. Dudakta sürekli kuruluk, soyulma ve beyazımsı renk değişikliği varsa bu durum bir dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.

Üst dudak kanseri belirtileri

Üst dudakta görülen kanserler daha çok dudağın üstündeki deride, burna yakın bölgede ortaya çıkar. Genellikle inci gibi parlak, ortası zamanla çöken ve kolayca kanayan küçük bir kabarıklık şeklindedir. Yavaş büyüdüğü için yıllarca sivilce ya da ben sanılabilir. Bu bölgedeki tümörler cilt kanseri gibi davranır; ayrıntılı bilgi için cilt kanseri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Uçuk mu, aft mı, dudak kanseri mi?

Dudaktaki yaraların çoğu iyi huyludur. Aşağıdaki tablo ayırt etmeye yardımcı olabilir, ancak kesin tanı yalnızca muayene ve gerekirse biyopsiyle konur.

Kısacası, üç haftayı geçen ve kremlerle düzelmeyen her dudak yarası mutlaka muayene edilmelidir.

Dudak kanseri neden olur?

En önemli neden güneş ışığıdır. Yıllar boyunca biriken ultraviyole hasarı, dudak hücrelerinin DNA'sını bozar. Bu nedenle çiftçilik, balıkçılık ve inşaat gibi açık havada çalışılan mesleklerde dudak kanseri daha sık görülür. Diğer risk etkenleri şunlardır:

• Sigara, puro ve özellikle pipo kullanımı

• Tütün çiğneme ve yoğun alkol tüketimi (risk tütünle birlikte belirgin şekilde artar)

• Açık ten rengi ve kolay güneş yanığı

• Erkek cinsiyet ve 50 yaş üzeri

• Organ nakli sonrası ya da başka nedenlerle bağışıklığı baskılayan ilaç kullanımı

• Daha önce cilt kanseri geçirmiş olmak

• Uzun süredir devam eden aktinik keilit

Sigarayı bırakmak, dudak ve ağız kanseri riskini azaltmanın en etkili yollarından biridir. Bu konuda Sigarasız Yaşam Polikliniği'nden destek alabilirsiniz.

Dudak kanseri nasıl teşhis edilir?

Muayenede dudak, ağız içi ve boyun lenf bezleri dikkatle incelenir. Şüpheli alandan lokal anestezi altında küçük bir parça alınarak biyopsi yapılır. Tanı patolojik incelemeyle kesinleşir. Kanser doğrulanırsa tümörün derinliğini ve lenf bezlerine yayılıp yayılmadığını görmek için boyun ultrasonu, BT ya da MR istenebilir. Büyük tümörlerde PET-BT de kullanılabilir.

Dudak kanseri evreleri

Evreleme; tümörün büyüklüğüne, çevre dokulara ilerleyip ilerlemediğine ve lenf bezlerine yayılımına göre yapılır.

1. evre dudak kanseri, tedavide en iyi sonuç alınan dönemdir. Bu evrede tümör yalnızca dudakla sınırlıdır ve çoğu zaman tek bir ameliyatla tamamen çıkarılabilir. Ek tedavi gerekmeyebilir.

Dudak kanseri öldürür mü?

Dudak kanseri, baş ve boyun kanserleri arasında en iyi seyirli olanlardan biridir. Lenf bezlerine yayılmadan tedavi edilen hastalarda beş yıllık yaşam oranı yüzde 90'ın üzerindedir. Ancak bu tablo, hastalığın erken yakalanmasına bağlıdır. Yıllarca ihmal edilen tümörler boyun lenf bezlerine yayılabilir ve bu durumda tedavi hem daha kapsamlı hale gelir hem de başarı oranı düşer. Bu yüzden "nasılsa ağrımıyor" diye beklemek en büyük risktir.

Dudak kanseri tedavi yöntemleri

Tedavi; tümörün türüne, büyüklüğüne, yerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre baş-boyun cerrahisi, plastik cerrahi ve radyasyon onkolojisi uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle planlanır.

Cerrahi

Dudak kanserinde temel tedavi yöntemi ameliyattır. Tümör, çevresindeki birkaç milimetrelik sağlam dokuyla birlikte çıkarılır. Dudağın üçte birinden küçük tümörlerde dudaktan V ya da kama şeklinde bir parça çıkarılıp kenarlar doğrudan dikilir; bu yöntemle dudak hem işlevini hem de görünüşünü büyük ölçüde korur. Daha büyük tümörlerde dudak, yanaktan ya da karşı dudaktan getirilen dokularla yeniden yapılandırılır. Bu onarımlar plastik ve rekonstrüktif cerrahi ekibinin uzmanlık alanıdır. Bazı bazal hücreli tümörlerde, tümörün katman katman çıkarılıp her katmanın anında mikroskopla incelendiği Mohs cerrahisi de uygulanabilir.

Lenf bezlerine yayılım varsa ya da tümör büyük ve derinse, aynı ameliyatta boyundaki lenf bezleri de çıkarılır (boyun diseksiyonu).

Dudak kanseri ameliyatı kaç saat sürer?

Süre, tümörün büyüklüğüne ve yapılacak onarıma göre değişir. Erken evredeki küçük bir tümörün kama şeklinde çıkarılması çoğu zaman lokal ya da genel anestezi altında 30–60 dakika sürer ve hasta aynı gün ya da ertesi gün evine dönebilir. Doku nakliyle dudak onarımı ve boyun diseksiyonu gereken ameliyatlar ise 3–5 saat sürebilir ve birkaç gün hastanede kalmak gerekebilir.

Radyoterapi ve ilaç tedavileri

Ameliyat için uygun olmayan hastalarda ya da ameliyatın dudak işlevlerini ciddi biçimde etkileyeceği durumlarda radyoterapi ana tedavi olarak uygulanabilir. Ameliyat sonrasında cerrahi sınırlarda tümör kalma şüphesi varsa ya da lenf bezlerine yayılım saptanmışsa ek radyoterapi verilir. İleri evre hastalıkta tedaviye kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar ya da immünoterapi eklenebilir. Bu tedaviler radyasyon onkolojisi ve onkoloji bölümlerimizde planlanır.

Dudak kanseri nasıl geçer?

Dudak kanseri kendiliğinden geçmez. Merhemler, bitkisel karışımlar, kurutma ya da yakma yöntemleri yüzeydeki yarayı geçici olarak kapatabilir, ancak alttaki tümörü yok etmez. Aksine bu girişimler tanıyı geciktirir ve tümörün büyümesine zaman tanır. Dudak kanserinin tek gerçek çözümü, tanısı konduktan sonra uygulanan cerrahi ya da radyoterapidir. Erken evrede bu tedavi çoğunlukla tek seferde ve kalıcı olarak sonuç verir.

Dudak kanseri ameliyatı sonrası süreç

Ameliyattan sonraki ilk günlerde dudakta şişlik, gerginlik ve hafif ağrı olması beklenir. Ağrı genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. Şişlik bir iki hafta içinde belirgin şekilde azalır. Dikişler yaklaşık bir hafta sonra alınır.

• İlk günlerde ılık ya da soğuk, yumuşak ve kolay çiğnenen yiyecekler tercih edilmelidir. Pipetle içmek dudağı zorlamamak için yardımcı olabilir.

• Ağız temizliğine dikkat edilmeli, yemeklerden sonra ağız hafifçe çalkalanmalıdır.

• Yara iyileşene kadar sigara içilmemelidir; sigara iyileşmeyi geciktirir ve kanserin yeniden ortaya çıkma riskini artırır.

• İz tamamen olgunlaşana kadar, yani yaklaşık bir yıl boyunca, dudak güneşten korunmalı ve güneş koruyuculu dudak balmı kullanılmalıdır.

Büyük onarımlardan sonra dudakta bir süre his azalması ya da ağız açıklığında daralma olabilir. Bunlar çoğunlukla aylar içinde iyileşir.

Tedavi sonrası düzenli kontroller çok önemlidir. İlk iki yılda kontroller daha sık, sonrasında daha seyrek yapılır. Bu kontrollerde hem dudak hem de boyun lenf bezleri muayene edilir. Dudak kanseri geçirmiş kişilerde ağız ve cildin başka bölgelerinde yeni bir kanser gelişme olasılığı da daha yüksek olduğundan cilt kontrolleri de ihmal edilmemelidir.

Dudak kanserinden korunmak mümkün mü?

Dudak kanserlerinin büyük kısmı önlenebilir. Güneşin en yoğun olduğu 11.00–16.00 saatleri arasında açık havada uzun süre kalmamak, geniş kenarlı şapka takmak ve SPF içeren dudak koruyucuyu gün içinde sık sık yenilemek en basit önlemlerdir. Sigara ve diğer tütün ürünlerinden uzak durmak, alkolü sınırlamak ve dudakta iyileşmeyen her değişikliği erkenden göstermek de riski önemli ölçüde azaltır.

Dudak kanseri, ağız boşluğu ve baş-boyun bölgesindeki diğer kanserlerle aynı uzmanlık alanında değerlendirilir. Daha fazla bilgi için ağız kanseri ve baş ve boyun kanserleri sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Dudak kanseri hakkında sık sorulan sorular