Kısaca: Ozon tedavisi, tıbbi oksijen ile az miktarda ozonun karıştırılıp kana, eklemin içine, kasa ya da yaraya uygulanmasıdır. En sık bel ve boyun fıtığı ağrısında, diz kireçlenmesinde ve iyileşmeyen yaralarda destek tedavisi olarak kullanılır. En iyi sonuç alınan alan bel fıtığı ağrısıdır. Kanseri tedavi etmez. Türkiye'de yalnızca Sağlık Bakanlığı sertifikalı hekimler, izinli merkezlerde uygulayabilir. Favizmi (G6PD enzim eksikliği) olanlara yapılmaz.
Ozon tedavisi nedir?
Ozon, üç oksijen atomundan oluşan bir gazdır. Tedavide kullanılan ozon, tıbbi oksijenin özel bir cihazdan geçirilmesiyle o anda üretilir. Karışımın büyük kısmı oksijendir, ozon oranı çok düşüktür. Doz, uygulama şekline ve şikâyetinize göre hekim tarafından ayarlanır.
Ozon vücutta kısa süreli, hafif bir uyarı oluşturur. Vücut da buna kendi savunma sistemini çalıştırarak cevap verir. Dokuların oksijen kullanımı artar, iltihaba yol açan bazı maddeler azalır. Ozon ayrıca bakteri, virüs ve mantarları doğrudan öldürebilir. Bu yüzden yara bakımında da kullanılır.
Önemli bir not: Ozon solunduğunda akciğerlere zarar verir. Bu nedenle tedavide hiçbir zaman solutulmaz.
Ozon tedavisi nasıl yapılır?
"Ozon tedavisi" tek bir işlem değildir. Şikâyetinize göre farklı şekillerde uygulanır:
Kana uygulama (majör otohemoterapi): Koldan yaklaşık bir iki çay bardağı kan steril bir şişeye alınır, ozonla karıştırılır ve aynı damardan geri verilir. 30–45 dakika sürer. Yaygın ağrı, fibromiyalji ve dolaşım sorunlarında ya da destek amacıyla kullanılır.
Kas içine uygulama (minör otohemoterapi): Çok az miktarda kan ozonla karıştırılıp kalçadan iğneyle verilir. Yaklaşık 10 dakika sürer. Destek amacıyla ve bazı cilt sorunlarında kullanılır.
Eklem içine iğne: Ozon-oksijen gazı ince bir iğneyle eklemin içine verilir. 10–15 dakika sürer. Diz, omuz ve kalça kireçlenmesinde kullanılır.
Bel ve boyun çevresine iğne: Omurganın yanındaki kaslara ya da görüntüleme eşliğinde fıtıklaşmış diske verilir. 15–30 dakika sürer. Bel ve boyun fıtığında kullanılır.
Ağrılı noktalara iğne: Ağrıyan kas noktalarına küçük dozlar yapılır. Yaklaşık 10 dakika sürer. Kas ağrılarında kullanılır.
Yaraya uygulama (torba, ozonlu yağ): Ayak veya bacak, içine ozon verilen özel bir torbaya alınır ya da yaraya ozonlu yağ sürülür. 20–30 dakika sürer. Diyabetik ayak, bası yarası ve iyileşmeyen yaralarda kullanılır.
Makattan uygulama (rektal): Az miktarda gaz ince bir sondayla bağırsağa verilir. Yaklaşık 5 dakika sürer. Damar yolu uygun olmayan hastalarda tercih edilir.
Kana uygulama adım adım
En çok merak edilen yöntem bu. Kan aynı damar yolundan alınıp geri verilir ve kapalı bir sistemde kalır, yani hiçbir aşamada açık havaya temas etmez.
Kan alınır: Koldan bir miktar kan steril bir şişeye alınır.
Ozon eklenir: Hekimin belirlediği dozda ozon şişeye verilir.
Karıştırılır: Birkaç dakika hafifçe çalkalanır.
Geri verilir: Kan aynı damar yolundan, serum hızında geri verilir.
Uygulama toplam 30–45 dakika sürer. Sonrasında günlük hayatınıza dönebilirsiniz.
Ozon tedavisi hangi durumlarda işe yarar?
Ozon tedavisi pek çok hastalık için önerilir, ama hepsinde aynı ölçüde işe yaramaz. Çalışmaların bugün ne söylediğini aşağıda özetledik:
Bel ve boyun fıtığına bağlı ağrı (en iyi bilinen alan): Fıtık bölgesine yapılan uygulamalarda ağrının azaldığını gösteren çok sayıda çalışma var. Ameliyat gerektirmeyen hastalarda bir seçenek olabilir.
Diz kireçlenmesi (iyi bilinen alan): Eklem içine yapılan ozon birkaç ay boyunca ağrıyı azaltabilir. Bazı çalışmalarda eklem içine yapılan diğer iğnelerle (PRP gibi) benzer etki göstermiştir. Kıkırdağı yenilemez.
Diyabetik ayak ve kronik yaralar (iyi bilinen alan): Normal yara bakımına eklendiğinde iyileşmeyi hızlandırabilir. Asıl tedavinin yerine geçmez.
Fibromiyalji (bilgiler sınırlı): Küçük çalışmalarda ağrı ve uykuda düzelme bildirilmiş. Egzersiz ve ilaç tedavisinin yanında denenebilir.
Kas ve yumuşak doku ağrıları (bilgiler sınırlı): Ağrılı noktalara yapılan iğnelerle kısa süreli rahatlama sağlayabilir.
Kemoterapi sırasında destek (araştırılıyor): Yan etkileri hafifletip hafifletmediği araştırılıyor. Onkoloğunuza danışmadan başlanmamalı.
Kanser tedavisi (etkisi yok): Ozon kanseri tedavi etmez. Kemoterapi, ışın tedavisi ya da cerrahinin yerine kullanılmamalı.
Bel ve boyun fıtığında ozon tedavisi
Fıtıklaşan disk sinire baskı yapar ve çevresinde iltihap oluşturur. Ağrının önemli bir kısmı bu iltihaptan kaynaklanır. Ozon iltihabı azaltarak ağrıyı hafifletmeyi amaçlar. Daha çok, ameliyat gerektirmeyen ve bacağında güç kaybı olmayan hastalarda düşünülür.
Bacakta ani güçsüzlük, idrar ya da dışkı kaçırma varsa ozonla vakit kaybetmeyin, hemen hekime başvurun. Bu durumlar acil değerlendirme gerektirir.
Diz kireçlenmesinde ozon tedavisi
Erken ve orta evre kireçlenmede ağrıyı azaltmak ve hareketi kolaylaştırmak için kullanılabilir. Etkisi genellikle birkaç ay sürer, gerektiğinde tekrarlanabilir. Kilo vermek ve diz çevresi kaslarını güçlendirmek, ozonun faydasını da artırır.
Diyabetik ayak ve iyileşmeyen yaralarda ozon tedavisi
Ozon yaradaki mikropları azaltmaya ve iyileşmeyi desteklemeye yardım edebilir. Ama kan şekerini kontrol altına almanın ve düzenli yara bakımının yerini tutmaz. Bazı hastalarda hiperbarik oksijen tedavisi de planlanır.
Ozon tedavisi çoğu zaman tek başına değil, bir tedavi planının parçası olarak kullanılır. Örneğin bel fıtığında egzersiz programı ve gerekirse kuru iğne veya nöral terapi ile birlikte planlanabilir.
Ozon tedavisi kaç seans yapılır?
Seans sayısı yönteme ve soruna göre değişir. Genel bir fikir vermesi için:
Yöntem | Sıklık | Toplam seans |
|---|---|---|
Kana uygulama | Haftada 1–2 | Çoğunlukla 8–10 seans, sonra gerekirse ayda bir |
Eklem içine iğne | Haftada 1 | 3–5 seans |
Bel veya boyun iğnesi | Haftada 1–2 | 4–8 seans |
Yara bakımı | Haftada 2–3 | Yara iyileşene kadar |
Kesin sayıyı muayeneden sonra hekiminiz belirler. Fayda görülmüyorsa tedaviyi uzatmak yerine plan yeniden gözden geçirilir.
Yan etkileri ve riskleri
Doğru dozda ve sertifikalı bir hekim tarafından yapıldığında ozon tedavisinin ciddi yan etkisi nadirdir. Görülebilecekler:
İğne yerinde morarma, kısa süreli ağrı veya hassasiyet
İğneli uygulamalardan sonra bir iki gün süren dolgunluk hissi
Kana uygulama sırasında baş dönmesi veya halsizlik (çoğunlukla aç gelinmesine bağlı)
Seyrek olarak tansiyon düşmesi
Asıl riskler yanlış uygulamadan kaynaklanır: gazın doğrudan damara verilmesi, fazla doz ya da temiz olmayan koşullar gibi. Bu yüzden ozon tedavisini yalnızca hastanede veya izinli bir merkezde, sertifikalı bir hekime yaptırın.
Ozon tedavisi kimlere uygulanmaz?
Favizmi (G6PD enzim eksikliği) olanlara ozon tedavisi kesinlikle yapılmaz. Bu kişilerde ağır kansızlık gelişebilir. Ailenizde favizm varsa ya da bakla yedikten sonra rahatsızlandıysanız mutlaka hekiminize söyleyin. Gerekirse tedavi öncesinde basit bir kan testiyle bakılır.
Ayrıca şu durumlarda ozon tedavisi uygulanmaz ya da ertelenir:
Hamilelik
Kontrol altında olmayan guatr (hipertiroidi)
Ağır kansızlık, kanama sorunu
Yakın zamanda geçirilmiş kalp krizi, kontrolsüz yüksek tansiyon
Kan sullandırıcı kullanıyorsanız iğneli uygulamalar (hekim değerlendirir)
Ozona karşı bilinen aşırı duyarlılık
Tedavi öncesinde ve sonrasında nelere dikkat edilmeli?
Öncesinde: Aç gelmeyin, hafif bir kahvaltı yeterli. Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sullandırıcıları ve takviyeleri hekiminize söyleyin. Seans günü yüksek doz C vitamini almamanız istenebilir.
Sonrasında: Çoğu kişi aynı gün işine döner. Eklem veya bel iğnesi yapıldıysa o gün ağır kaldırma ve yoğun egzersizden kaçının. İğne yerinde artan kızarıklık, ateş ya da şişlik olursa hekiminize başvurun.
Ozon tedavisi ile hiperbarik oksijen tedavisi aynı şey mi?
Hayır. İsimleri benzediği için sık karıştırılır ama farklı yöntemlerdir:
Ozon tedavisi: Oksijen-ozon karışımı kana, eklem içine, kas içine ya da yaraya verilir. Seans 10–45 dakika sürer. Fıtık ve eklem ağrısında, yara bakımına destek olarak kullanılır. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp uygulamasıdır.
Hiperbarik oksijen tedavisi: Basınçlı bir kabinin içinde maskeyle saf oksijen solunur. Seans yaklaşık 2 saat sürer. Karbonmonoksit zehirlenmesi, iyileşmeyen diyabetik yara, ani işitme kaybı ve ışın tedavisine bağlı hasarda kullanılır. Belirli hastalıklarda kabul görmüş tıbbi tedavidir.
İyileşmeyen yaralarda iki yöntem bazen birlikte planlanır. Hisar Hospital'ın Hiperbarik Oksijen Tedavi Merkezi hakkında bilgi almak için ilgili sayfamıza bakabilirsiniz.
Hisar Hospital'da ozon tedavisi
Ozon tedavisi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümümüzde, Sağlık Bakanlığı ozon sertifikasına sahip hekimlerimiz tarafından yapılır. Önce muayene edilirsiniz, gerekirse tahlil istenir ve size uygun uygulama birlikte belirlenir.
Bölümümüzde ozonun yanı sıra ESWT (şok dalga), kuru iğne, nöral terapi, mezoterapi ve Robospine gibi ameliyatsız yöntemler de uygulanır. Bu sayede ozon gerekiyorsa tek başına değil, ağrınızın kaynağına göre kurulan bir planın parçası olarak kullanılır.
Sık Sorulan Sorular
Ozon tedavisi acı verir mi?
Kana uygulamada hissedilen tek şey kan alırken ve damar yolu açılırken duyulan iğne batmasıdır. Eklem ve bel iğnelerinde kısa süreli bir basınç ve sızı olabilir. Genellikle uyuşturma gerekmez.
Ozon tedavisi kaç seansta etkisini gösterir?
Fıtık ve eklem ağrılarında birçok hasta ilk 2–3 seanstan sonra fark hisseder. Yaygın ağrı ve fibromiyalji gibi durumlarda etkinin değerlendirilmesi için genellikle 5–6 seans beklenir.
Ozon tedavisi bağışıklığı güçlendirir mi?
Ozonun bağışıklık hücrelerini etkilediği laboratuvarda gösterilmiştir. Ancak sağlıklı bir kişide düzenli ozon yaptırmanın hastalıklardan koruduğunu gösteren yeterli kanıt yoktur.
Ozon tedavisi kanseri tedavi eder mi?
Hayır. Ozonun kanseri tedavi ettiğini gösteren bir kanıt yoktur. Kemoterapi sırasında destek amacıyla kullanımı araştırılmaktadır. Kanser tedavisi görüyorsanız ozon dahil hiçbir ek yönteme onkoloğunuza danışmadan başlamayın.
Ozon tedavisi kanı temizler mi?
Hayır. Kan temizliği diye bir tıbbi tedavi yoktur. Vücudunuzda kanı temizleyen organlar karaciğer ve böbreklerdir.
Ozon tedavisinden sonra işe dönebilir miyim?
Çoğu kişi aynı gün işine döner. Eklem veya bel iğnesi yapıldıysa o gün ağır kaldırmamanız ve yoğun spor yapmamanız önerilir.
Ozon tedavisi zayıflatır mı?
Hayır. Ozon tedavisinin kilo verdirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur.
Fibromiyaljiye ozon tedavisi iyi gelir mi?
Bazı hastalarda ağrı ve uyku kalitesinde düzelme sağlayabilir, ancak bilgiler sınırlıdır. Fibromiyaljide temel tedavi düzenli egzersiz, uyku düzeni ve gerektiğinde ilaçtır. Ozon bunların yanında denenebilir.
Ozonlu yağ ile ozon tedavisi aynı şey mi?
Değil. Ozonlu yağlar (ozonlanmış zeytinyağı veya kantaron yağı gibi) yalnızca cilde ve yaraya sürülür, vücudun içine etki etmez.
Ozon tedavisini kimler yapabilir?
Türkiye'de ozon tedavisini yalnızca Sağlık Bakanlığı onaylı ozon sertifikası olan hekimler, izinli merkezlerde uygulayabilir. Güzellik merkezleri veya evde yapılan uygulamalar yasal değildir ve risklidir.
Ozon tedavisi bilimsel olarak kanıtlanmış mı?
Kullanıldığı alana göre değişir. Bel fıtığı ağrısında ve diz kireçlenmesinde faydasını gösteren çalışmalar var, pek çok başka alanda ise bilgiler sınırlı. Türkiye'de belirli koşullarda yasal olarak uygulanır, ABD gibi bazı ülkelerde ise tıbbi kullanımı onaylı değildir.
