Programi i Fertilizimit In Vitro

Programi i Fertilizimit In Vitro

• Vlerësimi

• Stimulimi i vezoreve

• Procesi i marrjes së vezëve (OPU)

• Procesi i fekondimit të vezëve me spermë

• Transferimi i embrioneve

1. Vlerësimi

Bëhet një bisedë e detajuar me qëllim vendosjen se cila metodë trajtimi është e përshtatshme për çiftin. Shqyrtohen ekzaminimet dhe regjistrimet e trajtimeve të kryera më parë. Gruas i bëhet ekzaminim gjinekologjik dhe, nëse është e nevojshme, merret mostër për ekzaminime bakteriologjike për testin e smear-it. Me ekzaminim ultrasonografik vlerësohen mitra dhe vezoret. Edhe analizat hormonale të kryera në ditën e 3-të të menstruacioneve janë ndihmëse në planifikimin e trajtimit. Nëse është e nevojshme, mund të kërkohet edhe filmi i mitrës. Edhe nga burri kërkohet analiza e semenit. Si rezultat i veçorive të çiftit dhe i vlerësimeve, vendoset protokolli i trajtimit që do të zbatohet dhe doza e barnave.

2. Stimulimi i vezoreve

Te një grua normale formohet 1 ose 2 vezë çdo muaj. Në trajtimin e fekondimit in vitro synohet zhvillimi i shumë vezëve. Në këtë fazë fillohet mbështetja me acid folik për të parandaluar anomalitë që mund të zhvillohen në sistemin nervor të fetusit. Trajtimi fillon sipas protokollit të përcaktuar dhe dozës së barnave. Pacientja ftohet në kontroll ultrasonografik në intervale të caktuara dhe vlerësohen numri dhe diametri i folikulave që zhvillohen. Qëllimi është zhvillimi i 10-12 folikulave me madhësi 16-20 mm. Gjatë ndjekjes mund të kërkohen edhe analiza hormonale për të rregulluar dozën e barnave. Gjatë kontrolleve, edhe shtresa endometriale që vesh pjesën e brendshme të mitrës vlerësohet me ekzaminim ultrasonografik. Zhvillimi i vezëve zgjat 10-12 ditë. Afër fundit të trajtimit nevojiten kontrolle çdo ditë ose çdo ditë tjetër. Kur folikulat arrijnë madhësinë e mjaftueshme, bëhet injeksioni hCG me qëllim të sigurimit të maturimit përfundimtar. Rreth 36 orë pas aplikimit të hCG-së kryhet procesi i marrjes së vezëve.

3. Marrja e vezëve (OPU)

Çiftet duhet patjetër të jenë në qendrën e fekondimit in vitro në kohën e caktuar. Natën para procedurës, pacienti nuk duhet të hajë apo pijë asgjë pas orës 24:00. Procesi i marrjes së vezëve është një procedurë që zakonisht kryhet nën anestezi të përgjithshme në sallën e operacionit dhe zgjat rreth 15-20 minuta. Pacienti vendoset në tavolinën gjinekologjike dhe, me ndihmën e ultrasonografisë vaginale, arrihet te vezoret me një gjilpërë të posaçme. Duke hyrë në secilin folikul, lëngu folikular zbrazet me ndihmën e aspiratorit. Lëngu i marrë dërgohet menjëherë në laboratorin e embriologjisë dhe shqyrtohet nën mikroskop nga embriologët. Vezët ndahen nga lëngu i ardhur, mblidhen në një enë tjetër që përmban lëng kulture dhe, pasi përcaktohet numri i tyre, ruhen në dollape të posaçme të quajtura inkubatorë, të cilët krijojnë një mjedis të ngjashëm me mitrën deri në procesin e fekondimit. Në këtë mënyrë të gjithë folikulat aspirohen dhe procedura përfundon. Numri i vezëve të mbledhura mund të jetë i ndryshëm nga numri i folikulave të parë në ultratinguj gjatë ndjekjes; e rëndësishme është sa vezë kemi në dorë. Pas procedurës, pacienti zgjohet dhe merret në dhomën e tij. Pas procedurës, pas pushimit, nëse të gjitha kontrollet janë normale dhe pacienti ndihet mirë, mund të jepen udhëzimet e barnave dhe të informohet për numrin e vezëve të mbledhura, më pas mund të dërgohet në shtëpi. Për 2-3 ditë mund të ndihet një dhimbje në ijë e ngjashme me dhimbjen menstruale. Kjo mund të kontrollohet me përdorimin e qetësuesve të dhimbjes. Për disa ditë mund të ketë një gjakderdhje të lehtë në formë rrjedhjeje ose pikash.

4. Procesi i fekondimit (Fertilizimi)

Për këtë aplikohen dy metoda:

Metoda klasike e fertilizimit in vitro (IVF)

Zbatohet kryesisht te grupi i pacientëve të rinj, me numër të lartë vezësh dhe me karakteristika të mira të spermës. Lëngu folikular që arrin në laboratorin e embriologjisë në tuba sterilë shqyrtohet nga embriologu në një kabinë të posaçme, nën mikroskop, dhe vezët kalohen në një medium të posaçëm ushqyes. Për procedurën, vezët dhe spermatozoidet vendosen së bashku në enë të përgatitura posaçërisht (pranë çdo veze vendosen afërsisht 100 mijë deri 200 mijë spermatozoide të lëvizshme) dhe lihen për 16-18 orë, duke lejuar që sperma ta fekondojë vetë vezën. Në fund të kësaj kohe bëhet kontrolli i fekondimit. Megjithatë, edhe nëse merret vendimi për IVF, për të përjashtuar një dështim të mundshëm të fekondimit, një pjesë e vezëve mund të trajtohet me mikroinjeksion.

Mikroinjeksioni (Intra Cytoplasmic Sperm Injection = ICSI)

Mikroinjeksioni preferohet në raste kur numri dhe lëvizshmëria e spermës janë të ulëta dhe deformimet morfologjike janë të shumta; në rastet kur spermatozoidet gjenden me ndërhyrje kirurgjikale (TESA, TESE); kur numri i vezëve të mbledhura nga gruaja është i ulët, cilësia është e dobët, ose mbështjellësi i vezës është i trashë; në rastet e infertilitetit të pashpjeguar; dhe te çiftet që kanë pasur më parë dështim me IVF. Vezët e mbledhura i nënshtrohen procesit të përzgjedhjes, pastrohen nga mbetjet e qelizave përreth tyre (qelizat kumulus) dhe zgjidhen ato të pjekura. Procesi i fekondimit bëhet afërsisht 2-6 orë pas marrjes së vezëve. Me ndihmën e një pajisjeje të posaçme të quajtur mikromanipulator, embriologu injekton spermën në vezë me një gjilpërë të hollë nën mikroskop. Pas mbajtjes në inkubator, kontrolli i fekondimit bëhet pas 16-18 orësh. Sot, në trajtimet e fertilizimit in vitro, në vend të IVF-së përdoret metoda e mikroinjeksionit (ICSI), e cila rrit shkallën e fekondimit. Meqenëse për fekondimin normal të një veze mund të jetë i mjaftueshëm vetëm një spermatozoid, me metodën e mikroinjeksionit u jepet mundësi edhe meshkujve me numër shumë të ulët spermatozoidesh të kenë fëmijë. Mesatarisht rreth 70% e vezëve të mbledhura janë të pjekura dhe të përshtatshme për fekondim. Edhe prej tyre, rreth 70% do të fekondohen. Për shembull, një grua me 10 vezë do të ketë mesatarisht 7-8 vezë të pjekura dhe 4-5 embrione do të zhvillohen. Kjo është një mesatare dhe numri mund të jetë më i ulët ose më i lartë se kaq.