Çfarë është torakocenteza (drenimi i lëngut)? Në cilat raste dhe si aplikohet?

Kur lëngu grumbullohet përreth mushkërive tuaja, frymëmarrja mund të bëhet e vështirë. Torakocenteza është një procedurë me rrezik të ulët që mundëson drenimin e këtij lëngu me ndihmën e një ageje. Në fakt, falë kësaj ndërhyrjeje të vogël, mund të lehtësohet dispnea dhe të diagnostikohen disa sëmundje.

Në këtë artikull, ne do të ndajmë me ju gjithçka që duhet të dini për torakocentezën, në cilat raste është e nevojshme, si kryhet dhe procesin pas procedurës, në një gjuhë të qartë. Prandaj, do të gjeni përgjigjet për atë që ju intereson rreth kësaj procedure.

Çfarë është Torakocenteza?

Brenda kafazit të kraharorit, ndodhen dy shtresa të holla membranore që mbështjellin mushkëritë tuaja. Këto membrana quhen pleura dhe hapësira midis tyre quhet hapësira pleurale. Në kushte normale, në këtë hapësirë ka një sasi shumë të vogël lëngu. Në fakt, vetëm rreth 20 ml. Ky lëng mundëson që mushkëritë tuaja të zgjerohen dhe të ngushtohen lehtësisht gjatë frymëmarrjes.

Megjithatë, në disa raste, sasia e lëngut midis këtyre membranave rritet. Sekretimi i lëngut mund të shtohet ose reabsorbimi i tij mund të pakësohet. Kjo gjendje quhet efuzion pleural. Lëngu i grumbulluar ushtron presion mbi mushkëritë tuaja dhe kufizon elasticitetin e tyre. Si rezultat, frymëmarrja bëhet e vështirë, fillon kolla dhe shfaqet dhimbja e kraharorit.

Hapësira Pleurale dhe Grumbullimi i Lëngut

Pleura përbëhet nga dy fletë. E para është pleura viscerale që mbulon sipërfaqen e jashtme të mushkërive, ndërsa tjetra është pleura parietale që mbulon sipërfaqen e brendshme të kafazit të kraharorit. Këto dy fletë bashkohen në pjesën e rrënjës së mushkërisë dhe formojnë një qese të mbyllur.

Gjendja e njohur si grumbullimi i lëngut në mushkëri në të vërtetë ndodh midis fletëve të pleurës. Vetë mushkëria ka një strukturë si sfungjer dhe nuk ka një hapësirë të dukshme ku të grumbullohet lëngu. Veçanërisht, efuzioni pleural nuk duhet të ngatërrohet me edemën pulmonare. Ndërsa edema pulmonare është grumbullimi i lëngut në qeskëzat e ajrit brenda mushkërive, efuzioni pleural është një tablo krejtësisht e ndryshme.

15% e efuzioneve pleurale nuk japin asnjë simptomë. Te pacientët e tjerë vërehen dhimbje kraharori, kollë e thatë dhe vështirësi në frymëmarrje. Lëngu i grumbulluar pengon mushkërinë të punojë me kapacitet të plotë dhe çon në shqetësime serioze.

Qëllimi i Procedurës së Torakocentezës

Torakocenteza është procedura e drenimit të lëngut të grumbulluar në hapësirën pleurale me ndihmën e një ageje ose kateteri special. Kjo ndërhyrje kryhet midis brinjëve. Procedura aplikohet si për qëllime diagnostikuese ashtu edhe për qëllime terapeutike.

Në torakocentezën e kryer për qëllime diagnostikuese, merret një mostër nga lëngu i grumbulluar. Mostra e marrë ekzaminohet në laborator. Analizat biokimike zbulojnë karakterin e lëngut, nivelet e proteinave, nivelet e LDH dhe përmbajtjen qelizore. Falë këtyre të dhënave, përcaktohet nëse lëngu vjen nga dështimi i zemrës, infeksioni i mushkërive apo kanceri.

Në torakocentezën e kryer për qëllime terapeutike, synohet drenimi i lëngut. Falë lëngut të evakuuar në mënyrë të kontrolluar, mushkëria zgjerohet sërish me kapacitet të plotë. Dispnea e pacientit lehtësohet shpejt dhe cilësia e jetës rritet. Veçanërisht kur duhet të merren mostra nga lëngjet me vëllim të ulët, përdoret ultrasonografia. Kjo metodë zbulon vendndodhjen e lëngut në kohë reale dhe siguron që procedura të jetë e orientuar drejt objektivit.

Torakocenteza nuk është thjesht një procedurë drenimi lëngu. Në të vërtetë, është një mjet diagnostikues jetik. Efuzioni pleural nuk është një sëmundje në vetvete, por një tregues i një procesi tjetër në trup që nuk po shkon siç duhet.

Në cilat raste kryhet Torakocenteza?

Torakocenteza diagnostikuese duhet t'i kryhet çdo pacienti që ka efuzion pleural me shkak të panjohur. Të kuptuarit se pse është grumbulluar lëngu është e nevojshme për të filluar trajtimin e duhur. Nga ana tjetër, kur grumbullimi i lëngut çon në vështirësi në frymëmarrje, aplikohet torakocenteza terapeutike. Në të dyja rastet, procedura ka një rëndësi jetike.

Sëmundjet Infektive

Infeksionet bakteriale mund të shkaktojnë grumbullim të lëngut në hapësirën pleurale. Në këtë rast, mjeku juaj teston lëngun e marrë nga hapësira pleurale dhe zbulon burimin e infeksionit. Pneumonia është veçanërisht e shpeshtë tek fëmijët dhe çon në grumbullim të lëngut që dëmton funksionimin e mushkërive.

Infeksionet virale dhe kërpudhore gjithashtu shkaktojnë grumbullim të lëngut në mënyrë të ngjashme. Infeksionet kronike si tuberkulozi mund të shkaktojnë efuzion pleural afatgjatë. Empiema, pra formimi i zonave të mbushura me qelb në hapësirën pleurale, është një tablo serioze që kërkon ndërhyrje urgjente.

Diagnostikimi i Kancerit

Si një simptomë e kancerit, mund të shihet grumbullimi i lëngut në hapësirën pleurale. Mjeku juaj do të kërkojë që lëngu pleural të testohet për qeliza kancerogjene. Kanceri i mushkërive, kanceri i gjirit, metastazat nga nyjet limfatike ose organet e tjera çojnë në efuzion.

Efuzioni pleural malinj është zbuluar në 19% të pacientëve në studime. Mosha mesatare tek këta pacientë është rreth 70 vjeç. Prandaj, torakocenteza duhet të kryhet në çdo grumbullim lëngu ku dyshohet për kancer.

Dështimi i Zemrës dhe Mëlçisë

Dështimi kongjestiv i zemrës është shkaku më i shpeshtë i efuzionit transudativ. Në dështimin e zemrës, lëngu grumbullohet në mushkëri për shkak të rritjes së presionit kapilar pulmonar. Veçanërisht në prani të efuzionit pleural bilateral, torakocenteza diagnostikuese mund të mos jetë e nevojshme. Megjithatë, nëse ka simptoma atipike si dhimbje kraharori ose ethe, procedura duhet të kryhet.

Tek pacientët me cirrozë të mëlçisë dhe hipertension portal mund të zhvillohet hidrotoraksi hepatik. Kjo gjendje shihet në 4-6% të pacientëve me cirrozë. Lëngu grumbullohet në anën e djathtë tek gati 80% e pacientëve. Tek pacientët me cirrozë, torakocenteza diagnostikuese kryhet patjetër për shkak të rrezikut të pleuritit bakterial.

Embolia Pulmonare

Efuzioni pleural formohet në 30-50% të pacientëve me emboli pulmonare. Tek pacientët nën moshën dyzet vjeç, shkaku më i shpeshtë i dhimbjes pleuritike të kraharorit dhe efuzionit pleural është embolia pulmonare. Për më tepër, rreth 75% e pacientëve që zhvillojnë efuzion pleural sekondar ndaj embolisë pulmonare kanë dhimbje të vazhdueshme pleuritike të kraharorit në anën e efuzionit.

Diagnostikimi i embolisë pulmonare duhet të merret parasysh tek çdo pacient me efuzion pleural me shkak të panjohur. Procedura duhet të kryhet veçanërisht nëse ka dispne të rëndë ose dhimbje pleuritike të kraharorit.

Gjendje të tjera mjekësore

Efuzioni pleural që zhvillohet në inflamacionin e pankreasit zakonisht është në sasi të vogël. Në pankreatitet kronike, hapja e duktusit të pankreasit në hapësirën pleurale mund të shkaktojë efuzion pleural masiv. Tek pacientët me artrit reumatoid, efuzioni pleural simptomatik shihet në një shkallë prej rreth 3-5%.

Tek 30-50% e pacientëve me lupus eritematoz sistemik, gjatë rrjedhës së sëmundjes zbulohen gjetje pleurale. Përdorimi i disa barnave gjithashtu shkakton grumbullim të lëngut. Sëmundjet autoimune, dështimi i veshkave dhe sëmundje të tjera sistemike mund të çojnë në efuzion pleural.

Si kryhet Torakocenteza?

Procedura e torakocentezës nuk është aq komplekse sa mendoni. Mjeku juaj do të ndajë të gjithë procesin me ju dhe do t'u përgjigjet pyetjeve që keni. Procedura zakonisht kryhet nën anestezi lokale dhe nuk kërkon narkozë.

Përgatitja para procedurës

Duhet t'i përcillni mjekut tuaj disa informacione të rëndësishme. Nëse jeni shtatzënë, keni alergji ndaj barnave, lateksit ose shiritit ngjitës, tregoni patjetër. Nëse përdorni barna holluese të gjakut, aspirinë ose barna që ndikojnë në koagulimin e gjakut, raportojini ato. Gjithashtu, informoni mjekun tuaj nëse keni pasur probleme me gjakderdhjen në të kaluarën.

Ndani me mjekun tuaj të gjitha barnat me recetë ose pa recetë, suplementet vitaminike dhe produktet bimore që përdorni. Do t'ju kërkohet të nënshkruani një formular që miraton procedurën. Lexojeni formularin me kujdes dhe bëni pyetje për pikat që nuk i kuptoni.

Para procedurës bëhet radiografia e kraharorit ose ultrazëri. Këto metoda imazherike përcaktojnë vendndodhjen dhe sasinë e lëngut. Matet presioni i gjakut, pulsi dhe niveli i oksigjenit. Gjatë procedurës, këto vlera do të monitorohen vazhdimisht.

Duhet të hiqni bizhuteritë dhe aksesorët tuaj. Do t'ju jepet një përparëse spitalore. Pas procedurës, thirrni një të afërm që t'ju çojë në shtëpi.

Fazat e procedurës

Kur të merreni në dhomën e procedurës, do t'ju jepet oksigjen me maskë fytyre ose tub hundor. Do të jeni në pozicion ulur në shtratin e spitalit. Krahët tuaj do t'i vendosni në zonat mbështetëse anash. Ky pozicion zgjeron hapësirat midis brinjëve dhe lehtëson vendosjen e ages.

Me pajisjen e ultrazërit, zona e sigurt ku lëngu është më i dendur përcaktohet me saktësi milimetrike. Rreziku që ageja të prekë indin e mushkërive, diafragmën ose organet fqinje bie nën 1%. Udhëzimi imazherik eliminon pothuajse plotësisht komplikimet gjatë procedurës.

Zona e procedurës sterilizohet me solucion antiseptik. Më pas, në zonë aplikohet bar anestetik lokal. Injektohet fillimisht në lëkurë, pastaj në periostin e brinjës dhe së fundi në afërsi të pleurës parietale. Falë kësaj, procedura kalon pa dhimbje.

Pasi zona të mpihet, mjeku juaj vendos agen midis brinjëve. Ageja përparon nga kufiri i sipërm i brinjës. Në këtë mënyrë, nuk dëmtohet paketa vaskulare dhe nervore nën brinjë. Ndërsa ageja përparon, mund të ndjeni një presion të lehtë.

Lëngu tërhiqet ngadalë brenda ages. Gjatë procedurës mund t'ju kërkohet të qëndroni pa lëvizur ose të merrni frymë thellë. Nëse ka sasi të madhe lëngu, në age vendoset një tub. Vihen në punë sistemet me vakum ose mekanizmat e rubinetave me tri rrugë. Lëngu merret në një qese të mbyllur në mënyrë të kontrolluar. Në vend të evakuimit të shpejtë, lejohet hapja graduale e mushkërive.

Kur merret sasia e mjaftueshme e lëngut, ageja hiqet. Në zonë bëhet fashim dhe mjekim. Mostrat e lëngut të marra dërgohen në laborator. Pas procedurës, mjeku juaj mund të kërkojë radiografi të kraharorit për të kontrolluar gjendjen e mushkërive.

Kohëzgjatja e procedurës

Torakocenteza zakonisht zgjat 15 deri në 30 minuta. Megjithatë, nëse kryhet për qëllime terapeutike dhe drenimi i një sasie të madhe lëngu, procedura mund të zgjasë më shumë. Së bashku me fazën e përgatitjes, kohëzgjatja totale varion nga tridhjetë minuta deri në një orë, në varësi të sasisë së lëngut.

Torakocenteza është kryesisht një procedurë ditore. Pacientët që nuk shfaqin probleme në grafinë e kraharorit pas procedurës, dalin nga spitali pas një vëzhgimi 1-2 orësh. Në disa raste mund të jetë e nevojshme vendosja e kateterit dhe mund t'ju kërkohet të qëndroni në spital për një ose dy ditë.

Procesi pas Torakocentezës

Kur procedura përfundon, fillon një proces i shkurtër vëzhgimi. Mjeku juaj mund të kërkojë bërjen e një radiografie të kraharorit për t'u siguruar që mushkëritë janë në gjendje të mirë. Vlerat e tensionit, pulsit dhe frymëmarrjes tuaj kontrollohen në intervale të rregullta. Shikohet nëse ka rrjedhje gjaku ose lëngu në zonën e mjekimit. Ky proces monitorimi mund të zgjasë disa orë.

Procesi i shërimit

Shërimi pas torakocentezës ndodh në një kohë të shkurtër. Në rastet kur nuk kërkohet shtrim, mund të shkoni në shtëpi sapo mjeku juaj të japë miratimin. Shumica e pacientëve dalin nga spitali të njëjtën ditë. Megjithatë, mosha e pacientit dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore janë ndër faktorët që ndikojnë në procesin e rikuperimit.

Në shtëpi mund t'i ktheheni ushqyerjes dhe aktiviteteve tuaja normale. Nga ana tjetër, nuk duhet të bëni aktivitete të rënda fizike për dy ditët pas procedurës. Shmangni lëvizjet rraskapitëse si ngritja e peshave. Procesi i shërimit të pacientit njihet mesatarisht si 1 deri në 2 javë. Veçanërisht gjatë dy ditëve të para është e domosdoshme të mos e sforconi veten.

Për hapjen e mushkërisë që ka qenë nën presionin e lëngut, rekomandohet kryerja e ushtrimeve të frymëmarrjes pasi të jetë drenuar lëngu pleural. Ushtrimet e frymëmarrjes lehtësojnë mushkërinë. Këto ushtrime duhet të aplikohen rregullisht. Është normale të keni një ndjeshmëri të lehtë në zonën e procedurës. Kur efekti i anestezisë kalon, mund të ndjehet një dhimbje e lehtë në zonën e ndërhyrjes. Në këtë rast, mjaftojnë qetësuesit e thjeshtë të dhimbjeve.

Gjërat që duhet të keni parasysh

Mbajeni fashën në zonën e hyrjes të thatë dhe të pastër për të paktën 24 orë. Pas 24 orëve të para, mund të bëni dush pa e irrituar zonën. Duhet të kontrollohet prania e gjakut dhe lëngjeve të tjera në mjekim. Nëse ka qepje në zonën e procedurës, është e rëndësishme të merren masa mbrojtëse lokale.

Telefononi spitalin tuaj kur vëreni ndonjë nga gjendjet e mëposhtme:

• Ethe 38°C dhe më lart
• Skuqje ose ënjtje në zonën ku ka hyrë ageja
• Rrjedhje gjaku ose lëngu tjetër nga zona e ages
• Vështirësi në frymëmarrje ose problem në frymëmarrje
• Dhimbje kraharori
• Ardhja e gjakut me kollë

Këto simptoma mund të jenë paralajmëruese të komplikimeve si infeksioni, gjakderdhja ose pneumotoraksi. Për këtë arsye, drejtohuni institucionit shëndetësor pa humbur kohë.

Efektet anësore dhe rreziqet e mundshme

Të gjitha ndërhyrjet mjekësore kanë rreziqe. Ndër gjendjet më të shpeshta të procedurës së torakocentezës janë dhimbja e lehtë në zonën e procedurës, nxirjet e vogla nën lëkurë ose krizat e përkohshme të kollës gjatë procedurës. Dhimbja e lehtë e kraharorit ose kolla, që shihen rrallë, ndiqen nga afër.

Pneumotoraksi është komplikimi më i shpeshtë i procedurës dhe shihet në 12-30% të rasteve. Megjithatë, në torakocentezat e kryera nën udhëzimin e ultrazërit, ky shkallë bie në nivelin 3%. Falë teknologjive imazherike, ky rrezik ka rënë në nivele të papërfillshme si 1%. Pneumotoraksi është gjendja e hyrjes së ajrit midis membranave të mushkërive si rezultat i prekjes së indit të mushkërive nga ageja. Rrjedhjet e vogla të ajrit zakonisht shërohen vetvetiu.

Rreziqet e tjera përfshijnë gjakderdhjen, infeksionin, dëmtimin e mëlçisë ose shpretkës. Empiema dhe infeksionet e tjera mund të formohen nëse ageja kalon përmes indit të infektuar. Nëse lëngu nxirret shpejt ose në sasi të tepërt, rritet rreziku i edemës pulmonare. Mund të hasen punkcione të shpretkës ose mëlçisë, por nëse është përdorur një age me diametër të vogël, gjakderdhja zakonisht kufizohet vetvetiu.

Rreziqet e mundshme të procedurës mund të ndryshojnë në varësi të shëndetit tuaj të përgjithshëm dhe faktorëve të tjerë. Në procedurat e kryera nga mjekët specialistë nën udhëzimin e ultrazërit, këto rreziqe minimizohen. Konsultohuni me mjekun tuaj se cilat rreziqe janë të vlefshme në rastin tuaj.

Pyetjet e bëra shpesh rreth Torakocentezës

Shumë pacientë kanë shqetësime të ngjashme para procedurës. Pyetje si a do të ketë dhimbje, sa herë mund të përsëritet, saktësisht nga ku bëhet, bëhen shpesh. Dhënia e përgjigjeve të qarta për këto pyetje ju ndihmon të zvogëloni ankthet para procedurës.

Para procedurës, bëhet anestezi lokale në zonën e lëkurës dhe membranës së mushkërive ku do të bëhet aplikimi. Prandaj, nuk do të ndjeni dhimbje serioze gjatë procedurës. Duke qenë se aplikohet bar mpirës, nuk pritet që personi të ndjejë dhimbje në procedurë.

Vetëm gjatë hyrjes së ages mund të krijohet një presion i lehtë ose një ndjesi kolle e përkohshme ndërsa mushkëria zgjerohet. Megjithatë, kjo gjendje është një pjesë natyrale e procedurës. Nxjerrja e lëngut bën që personi të ndjehet rehat dhe nuk krijon dhimbje.

Pasi procedura të përfundojë, kur efekti i anestezisë kalon, mund të ndjehet një dhimbje e lehtë në zonën e ndërhyrjes. Në këtë rast mund të përdorni qetësues të thjeshtë të dhimbjeve. Në fakt, një dhimbje ose ndjeshmëri e lehtë është normale dhe kalon brenda pak ditësh.

Procedura e torakocentezës mund të kryhet me intervale prej disa ditësh kur lëngu pleural përsëritet. Mund të përsëritet kur është e nevojshme për të lehtësuar simptomat dhe për të mbështetur procesin e trajtimit. Duke qenë se bëhet për të siguruar zvogëlimin e simptomave të personit dhe kontrollin e gjendjes shëndetësore, mund të aplikohet çdo disa ditë.

Megjithatë, duhet të merret parasysh se çdo ndërhyrje krijon traumë në membranën e pleurës. Nuk duhet harruar se mbart rrezikun e zhvillimit të ngjitjeve në membranat pleurale. Për këtë arsye, mjeku juaj vendos me kujdes nëse procedura do të përsëritet apo jo.

Tek pacientët ku lëngu grumbullohet vazhdimisht, mund të vlerësohen metoda alternative të trajtimit. Për shembull, mund të merren parasysh opsione si vendosja e kateterit të përhershëm ose pleurodeza kimike.

Torakocenteza kryhet nga hapësirat midis brinjëve. Tek lëngjet e lokalizuara, vendi i hyrjes së ages mund të bëhet nga një hapësirë specifike interkostale. Për drenimin e lëngut të lirë, vendi i hyrjes që do të zgjidhet duhet të preferohet 1-2 distanca interkostale poshtë nivelit të sipërm të lëngut.

Kujdeset që vrima e hyrjes së ages të mos jetë shumë afër diafragmës. Nën udhëzimin e ultrazërit përcaktohet zona e sigurt ku lëngu është më i dendur. Ageja përparon nga kufiri i sipërm i brinjës dhe nuk dëmtohet paketa vaskulare dhe nervore nën brinjë.

Zakonisht procedura bëhet nga ana e shpinës, në nivelin e shpatullës. Pozicioni ulur i pacientit zgjeron hapësirat midis brinjëve dhe lehtëson vendosjen e ages.

Pacientët zakonisht mund t'u kthehen aktiviteteve të lehta ditore brenda 24 orëve pas procedurës. Megjithatë, rekomandohet shmangia e përpjekjeve të rënda fizike ditën e parë. Mbrojtja e shiritave në zonën e procedurës për 24-48 orë është kritike për të minimizuar rrezikun e infeksionit.

Pas kryerjes së procedurës është e rëndësishme të mos bëni lëvizje rraskapitëse për rreth 2 ditë. Duhet të qëndroni larg aktiviteteve të vështira si ngritja e peshave. Shërimi që ndodh në një kohë të shkurtër mund të ndryshojë në varësi të gjendjes shëndetësore dhe moshës së personit.

Shumica e pacientëve nuk mund t'i kthehen vendit të punës ose rutinës normale të njëjtën ditë. Keni nevojë për pushim. Procesi i plotë i shërimit zgjat mesatarisht 1 deri në 2 javë dhe gjatë këtij procesi kryerja e ushtrimeve të rregullta të frymëmarrjes ndihmon mushkërinë tuaj të rikuperohet shpejt.

Në përmbledhje Torakocenteza

Edhe pse torakocenteza në fillim duket komplekse, në të vërtetë është një procedurë e sigurt dhe efektive. Padyshim, falë kësaj procedure, si dispnea lehtësohet ashtu edhe sëmundjet themelore mund të diagnostikohen. Prandaj, është e rëndësishme ta kryeni këtë procedurë në rastet kur mjeku juaj e rekomandon.

Rreziku i komplikimeve në torakocentezat e kryera nën udhëzimin e ultrazërit është mjaft i ulët. Veçanërisht, mjafton të pushoni për disa ditë pas procedurës dhe të ndiqni simptomat që duhet të keni parasysh.

Si rezultat, torakocenteza mund të përmirësojë shpejt cilësinë e jetës suaj. Nëse keni shqetësime, flisni hapur me mjekun tuaj dhe merrni vendimin e duhur së bashku.

Për informacion të detajuar dhe kontakt, plotësoni formularin!