Simptomat, Shkaqet, Diagnostikimi dhe Metodat e Trajtimit të Kancerit të Gjëndrave të Pështymës

Kanceri i Gjëndrave të Pështymës

Kanceri i Gjëndrave të Pështymës është një sëmundje që shumë njerëz rrallë e dëgjojnë, por kur diagnostikohet, mund të ndikojë ndjeshëm në cilësinë e jetës së pacientit dhe kërkon trajtim të kujdesshëm. Këto gjëndra të vogla që ndodhen rreth gojës dhe qafës, kryejnë shumë funksione në jetën e përditshme pa u vënë re. Ndonjëherë, në këto gjëndra vitale fillon një ndryshim qelizor dhe si rezultat mund të formohen tumore malinje. Kanceri i gjëndrave të pështymës shfaqet me këtë proces të heshtur që shpesh nuk jep simptoma. Nëse nuk zbulohet herët, ai mund të përparojë deri në atë pikë sa të prekë nervat, strukturën muskulore dhe indet përreth.

Çfarë është Kanceri i Gjëndrave të Pështymës?

Çdo person ka tre çifte kryesore të gjëndrave të pështymës, të vendosura në të dyja anët e kokës, nën nofull dhe nën gjuhë. Përveç këtyre, ka edhe gjëndra më të vogla të vendosura në qiellzë, brenda faqeve dhe në zona si buzët. Këto gjëndra punojnë së bashku për të siguruar prodhimin e pështymës. Ndonjëherë, qelizat brenda këtyre gjëndrave, të cilat normalisht shumohen në mënyrë të kontrolluar, dalin jashtë kontrollit. Rritja e pakontrolluar me kalimin e kohës shndërrohet në një tumor. Disa nga tumoret janë beninje dhe edhe nëse rriten, nuk dëmtojnë zonat përreth. Edhe pse kanceri i gjëndrave të pështymës i tipit adenomë mund të jetë beninj, ai mund të mbartë rrezikun e shndërrimit malinj me kalimin e kohës. Disa të tjerë janë malinj, mund të përhapen në indet përreth, mund të prekin nervat dhe të arrijnë përmasa kërcënuese për jetën. Kjo gjendje quhet kancer i gjëndrave të pështymës.

Cilat janë Simptomat e Kancerit të Gjëndrave të Pështymës?

Simptomat e fazës së parë të kancerit të gjëndrave të pështymës zakonisht vërehen si një masë pa dhimbje që rritet ngadalë. Karakteristika më e spikatur e këtij lloji të kancerit është se zakonisht fillon në heshtje. Në fazën e parë, pacientët ndjejnë vetëm një ënjtje të vogël ose fortësi. Kjo masë, e cila zakonisht është pa dhimbje, kur rritet me kalimin e kohës mund ta bëjë të vështirë gëlltitjen, mund të shkaktojë probleme në hapjen e gojës ose mund të kufizojë lëvizjet e nofullës. Një nga simptomat më shqetësuese është humbja e ndjeshmërisë ose dobësia muskulore në njërën anë të fytyrës; kjo gjendje vjen si pasojë e presionit që tumori ushtron mbi nervin e fytyrës. Ndonjëherë mund të shihen edhe simptoma më të rralla si zhurmë në vesh, ndjesi mbushjeje ose rrjedhje lëngu nga veshi. Megjithatë, paralajmërimi më i rëndësishëm është një masë që zhvillohet në nofull ose qafë, e cila nuk kalon dhe ka tendencë të rritet.

Si ndodh Kanceri i Gjëndrave të Pështymës?

Ndër faktorët e rrezikut për kancerin e gjëndrave të pështymës përfshihen ekspozimi ndaj rrezatimit, predispozicioni gjenetik dhe disa infeksione virale. Gjetja e shkakut të saktë të kancerit të gjëndrave të pështymës nuk është gjithmonë e lehtë. Megjithatë, dihet se disa faktorë mund të jenë efektivë në shfaqjen e këtyre llojeve të kancerit. Veçanërisht, trajtimet me rrezatim të aplikuara në të kaluarën në zonën e kokës dhe qafës mund të dëmtojnë strukturën e ADN-së së qelizave, duke çuar në kancerizim me kalimin e kohës. Gjithashtu, ekspozimi afatgjatë ndaj kimikateve të përdorura në profesione të caktuara është ndër faktorët e rrezikut. Për shembull, këto lloje kanceri shihen më shpesh tek personat që merren me punime boje, gome ose metali. Përveç kësaj, disa infeksione virale dhe zakoni i pirjes së duhanit janë lidhur gjithashtu me kancerin e gjëndrave të pështymës. Sigurisht, jo të gjithë i mbartin këto rreziqe, por rregulli i rigjenerimit të qelizave të disa personave, kur kombinohet me predispozicionin gjenetik, mund të përgatisë terrenin për kancer. Në të njëjtën kohë, kanceri i gjëndrës së pështymës nën gjuhë, megjithëse shihet rrallë, është një lloj tumori që mund të përparojë shpejt. Simptomat e kancerit të gjëndrës së pështymës nën gjuhë mund të përfshijnë një masë në dyshemenë e gojës, vështirësi në të folur dhe mpirje brenda gojës.

Si Diagnostikohet Kanceri i Gjëndrave të Pështymës?

Procesi i diagnostikimit zakonisht fillon me një ekzaminim mjekësor. Mjeku, pasi dëgjon historinë e pacientit, kontrollon nëse ka ndonjë masë në zonën përkatëse. Nëse ka dyshime, hapi tjetër janë ekzaminimet imazherike. Ultratingulli (Eko) është një nga metodat më të përdorura në këtë fazë; ai tregon mirë strukturat sipërfaqësore. Për vlerësimin e strukturave më të thella, nevojitet tomografia e kompjuterizuar (CT) ose rezonanca magnetike (MRI). Falë këtyre metodave, madhësia e tumorit, përhapja dhe marrëdhënia e tij me indet përreth mund të zbulohen në mënyrë të detajuar. Për një diagnozë përfundimtare, duhet të kryhet patjetër një biopsi. Zakonisht preferohet biopsia me aspirim me gjilpërë të hollë (FNA). Patologu e sqaron diagnozën duke ekzaminuar mostrat e qelizave të marra nën mikroskop.

Si Trajtohet Kanceri i Gjëndrave të Pështymës?

Plani i trajtimit të kancerit të gjëndrave të pështymës formësohet sipas gjendjes së përgjithshme të pacientit, llojit të tumorit dhe shkallës së përhapjes. Fazat e kancerit të gjëndrave të pështymës përcaktohen sipas madhësisë së tumorit dhe gjendjes së përhapjes. Në shumicën e rasteve, opsioni i parë është kirurgjia. Operacioni i kancerit të gjëndrave të pështymës zakonisht zbatohet me heqjen e tumorit dhe, kur është e nevojshme, me qasje ruajtëse të nervave. Me operacion hiqet gjëndra kanceroze. Nëse është e nevojshme, hiqen edhe indet përreth saj. Veçanërisht në tumoret e gjëndrës parotide, kërkohet një kirurgji e kujdesshme duke ruajtur nervin e fytyrës. Nëse ka përhapje në nyjet limfatike, pastrohen edhe nyjet limfatike në qafë. Një tjetër metodë e rëndësishme e trajtimit që plotëson kirurgjinë është radioterapia. Veçanërisht në rastet kur kufijtë e tumorit nuk janë të qartë dhe janë zbuluar struktura qelizore agresive, radioterapia zvogëlon rrezikun e rishfaqjes së kancerit. Në disa kancere të fazës së avancuar ose të përhapura, hyjnë në lojë edhe kimioterapia dhe metodat e trajtimit të synuar. Fazat e kancerit të gjëndrave të pështymës klasifikohen sipas madhësisë së tumorit, përfshirjes së nyjeve limfatike dhe pranisë së metastazave të largëta.

Pyetjet e Bëra Shpesh

Kanceri i gjëndrave të pështymës zakonisht shfaqet me një masë të fortë, pa dhimbje, që zhvillohet nën nofull, përpara veshit ose në anët e qafës. Kanceri i gjëndrave të vogla të pështymës zhvillohet në gjëndrat minore brenda gojës dhe zakonisht përparon në mënyrë tinzare. Kjo masë mund të ketë tendencë të rritet me kalimin e kohës dhe mund të shkaktojë deformim në simetrinë e fytyrës. Këto formacione, të cilat në fazat e hershme vërehen vetëm me prekje, ndërsa përparojnë, fillojnë të shihen së bashku me simptoma si shqetësim gjatë përtypjes, kufizim në hapjen e gojës ose mpirje në fytyrë. Tek disa pacientë mund të ketë gjithashtu ndjesi mbushjeje në vesh ose dhimbje të lehtë. Meqenëse simptomat mund të ngatërrohen me ankesat e përgjithshme shëndetësore, diagnoza sqarohet vetëm me vlerësimin e mjekut specialist, metodat imazherike dhe biopsinë. Jetëgjatësia në kancerin e gjëndrave të pështymës mund të ndryshojë në varësi të fazës, llojit të tumorit dhe përgjigjes ndaj trajtimit. Nëse tumori është beninj apo malinj është përcaktues për sa i përket rrezikut për jetën. Tumoret e shkallës së ulët, që mbeten në një zonë të kufizuar dhe nuk metastazojnë, nuk ndikojnë seriozisht në jetëgjatësi kur trajtohen në fazën e hershme. Megjithatë, në llojet e kancerit të shkallës së lartë, që rriten shpejt dhe përhapen në indet përreth, nëse nuk ndërhyhet herët, mund të shfaqet rrezik për jetën. Veçanërisht kur bëhet fjalë për përhapje në struktura nervore vitale si nervi i fytyrës ose në nyjet limfatike, procesi i trajtimit bëhet më kompleks dhe afatgjatë. Për këtë arsye, çdo masë e zbuluar duhet marrë seriozisht dhe duhet vlerësuar në kohën e duhur. Kanceri i gjëndrave të pështymës në fazën e 4-të është faza më e avancuar ku tumori është përhapur në indet përreth dhe shihen metastaza të largëta. Metastaza e kancerit të gjëndrave të pështymës mund të përhapet në organe të largëta, kryesisht në nyjet limfatike të qafës. Metastaza pulmonare (në mushkëri) e kancerit të gjëndrave të pështymës mund të shihet në fazat e avancuara dhe mund të kërkojë trajtim sistemik. Fillimisht mund të preken nyjet limfatike në zonën e qafës. Në raste më të avancuara, mund të vërehet përhapje (metastazë e largët) në organe të largëta si mushkëritë, mëlçia ose kockat. Ky rrezik përhapjeje ndryshon sipas llojit histologjik, madhësisë dhe vendndodhjes së tumorit. Për këtë arsye, rekomandohet që sapo të vendoset diagnoza, të bëhet skanim lokal dhe sistemik. Nëse zbulohet përhapje, planifikimi i trajtimit zgjerohet në përputhje me rrethanat. Nuk ka asnjë test gjaku specifik për kancerin e gjëndrave të pështymës. Analizat e gjakut janë udhëzuese për vlerësimin e shëndetit të përgjithshëm të trupit, vëzhgimin e funksioneve të organeve dhe përshtatshmërinë për trajtim. Veçanërisht gjendja e mëlçisë, veshkave dhe qelizave të gjakut është e rëndësishme përpara kirurgjisë ose kimioterapisë. Megjithatë, vetë diagnoza bazohet në biopsi dhe metoda imazherike. Prandaj, edhe nëse nuk del asnjë problem në analizat e gjakut, nëse ka një gjendje të dyshimtë në ekzaminimin fizik ose imazheri, duhet të bëhen ekzaminime të mëtejshme. Ultrasonografia është një metodë imazherike efektive dhe e shpejtë në vlerësimin e lezioneve sipërfaqësore që i përkasin gjëndrave të pështymës. Ajo mundëson ekzaminimin e detajuar të strukturave afër lëkurës, si gjëndrat parotide dhe submandibulare. Ajo jep informacion për formën, madhësinë, kufijtë dhe karakteristikat e vaskularizimit të tumorit. Në tumoret malinje, zakonisht vërehen gjetje si skaje të parregullta, strukturë e brendshme heterogjene dhe rrjedhje jonormale e gjakut. Në tumoret ku të gjitha detajet nuk mund të shihen qartë, që janë të vendosura thellë ose afër kockave, preferohet rezonanca magnetike (MRI). Një pjesë e madhe e tumoreve të gjëndrave të pështymës janë fillimisht pa dhimbje. Kjo gjendje mund të shkaktojë gjithashtu vonesë në diagnozë. Megjithatë, kur masa që rritet me kalimin e kohës fillon të ushtrojë presion mbi strukturat nervore përreth, mund të zhvillohet dhimbje, ndjesi shpimi ose djegie. Gjithashtu, kur tumori bllokon kanalin e pështymës, rrjedhja e pështymës prishet dhe mund të ndjehet dhimbje së bashku me rritjen e presionit gjatë ngrënies ose përtypjes. Dhimbja mund të bëhet e dukshme edhe në rastet kur shoqërohet me inflamacion. Kur vërehet një ënjtje e dhimbshme ose mpirje në fytyrë, është e rëndësishme të konsultoheni me një specialist pa humbur kohë.

Edhe pse kanceri i gjëndrave të pështymës është një sëmundje e rrallë, kur nuk diagnostikohet herët, mund të çojë në rezultate serioze si nga ana funksionale ashtu edhe nga ajo estetike. Këto tumore, të cilat shpesh përparojnë në heshtje, shfaqen me një fortësi ose një masë që rritet, e cila vërehet veçanërisht në zonat nën nofull ose përpara veshit. Dukja e pafajshme e simptomave mund të shkaktojë vonesë në diagnozë; ndërsa një vlerësim i detajuar që do të bëhet në periudhën e hershme, rrit ndjeshëm suksesin e trajtimit. Sot, falë zhvillimeve në fushën e kirurgjisë dhe radioterapisë, po arrihen rezultate mjaft të suksesshme në trajtimin e kësaj sëmundjeje. Si Hisar Hospital, me mjekët tanë specialistë në fushën e Sëmundjeve të Veshit, Hundës dhe Fytit dhe qasjen tonë multidisiplinare, ne zbatojmë metodat më aktuale në diagnostikimin dhe trajtimin e kancerit të gjëndrave të pështymës, duke synuar si zgjatjen e jetëgjatësisë ashtu edhe ruajtjen e cilësisë së jetës. Nëse vëreni një simptomë të dyshimtë, lënia e një takimi me specialistët tanë pa humbur kohë do të jetë një hap jetik për shëndetin tuaj.