Çfarë është Sëmundja e Njollës së Verdhë (Degenerimi Makular)? Simptomat, Shkaqet dhe Trajtimi

Sëmundja e Njollës së Verdhë

Sëmundja e njollës së verdhë është një nga shkaqet kryesore të humbjes së pjesshme të shikimit tek të rriturit dhe të moshuarit. E quajtur edhe si degjenerim makular në mjekësi, sëmundja e njollës së verdhë lidhet me përkeqësimin e strukturës së makulës, e cila kontrollon shikimin e mprehtë të syrit me kalimin e moshës. Makula ose rajoni i njollës së verdhë është pjesë e indit të ndjeshëm ndaj dritës në pjesën e brendshme dhe të pasme të syrit. Tek të rriturit e moshuar, sëmundja e njollës së verdhë mund të pengojë jetën e përditshme dhe të ndikojë negativisht në jetën sociale. Në degjenerimin makular mund të mos shfaqet verbëri e plotë, por mund të shkaktojë shikim të turbullt që e bën të vështirë leximin, shkrimin, drejtimin e mjetit, punët e riparimit dhe të ushqyerit. Tek disa individë mund të zhvillohet shpejt, ndërsa tek të tjerët më ngadalë. Gjatë këtij procesi, humbjet e lehta të shikimit mund të mos vihen re. Zakonisht, humbjet e shikimit janë të orientuara drejt qendrës së imazhit. Edhe pse shkaqet e degjenerimit nuk dihen me saktësi, ekzistojnë faktorë rreziku si plakja, pirja e duhanit, hipertensioni dhe hiperkolesterolemia etj. Incidenca e shfaqjes së degjenerimit makular tek gratë është më e lartë në krahasim me burrat. Mund të lexoni vazhdimin e shkrimit për informacion mbi simptomat, shkaqet, diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjes së njollës së verdhë.

Çfarë është Sëmundja e Njollës së Verdhë?

I njohur si sëmundja e njollës së verdhë, "degjenerimi makular" ose "degjenerimi makular i lidhur me moshën" është një problem shëndetësor që përparon paralelisht me plakjen dhe prek mprehtësinë e shikimit. Makula/njolla e verdhë, e cila është qendra e retinës, është rajoni ku bie imazhi. Në njollën e verdhë që ndodhet në pjesën e pasme të syrit krijohet shikimi qendror dhe imazhi i përcillet trurit. Si rezultat i degjenerimit të makulës, edhe nëse individët nuk verbërohen plotësisht, mund të ndodhë ulje e mprehtësisë së shikimit ose shikim i turbullt. Meqenëse ky problem mjekësor zhvillohet në varësi të moshës, ai shihet shpesh tek personat mbi 50 vjeç. Ekzistojnë dy forma të përcaktuara të degjenerimit makular të lidhur me moshën:

Degjenerimi makular i thatë: Është përgjegjës për rreth 80-90% të rasteve të sëmundjes së njollës së verdhë. Ai formohet si rezultat i grumbullimit të proteinave "Drusen" në rajonin e makulës, duke sjellë hollimin dhe tharjen e saj. Humbja e shikimit me tipin e thatë të sëmundjes së njollës së verdhë zakonisht ndodh ngadalë dhe gradualisht.

Degjenerimi makular i lagësht: Forma e lagësht, e cila shihet më rrallë, mund të shfaqet si rezultat i formimit të enëve të reja dhe anormale të gjakut nën retinë. Këto enë gjaku mund të rrjedhin lëng së bashku me gjak dhe makula mund të shndërrohet në një strukturë cikatrice (plagë). Kjo formë është më e shpejtë dhe më e rëndë.

Meqenëse tek disa individë sëmundja e njollës së verdhë nuk tregon simptoma në periudhën e hershme, ekamini i rregullt i syve është i rëndësishëm.

Cilat janë Simptomat e Sëmundjes së Njollës së Verdhë?

Imazhi i dërguar nga njolla e verdhë e dëmtuar nuk mund të lexohet ose të kuptohet nga truri. Tek shumë persona, kjo gjendje mund të kuptohet me përparimin e sëmundjes. Përveç kësaj, simptomat e vëzhguara të sëmundjes së njollës së verdhë janë përgjithësisht si më poshtë:

Ulja e aftësisë për të parë qartë (shikim i turbullt),

Ulja e aftësisë për të parë në dritë të pakët/të zbehtë,

Pika të errëta në fushën e shikimit,

Probleme në shikimin e ngjyrave,

Të parët e vijave të drejta si të valëzuara ose të lakuara,

Dëmtime në format e objekteve,

Vështirësi në njohjen e fytyrave,

Nevoja për më shumë dritë gjatë leximit.

Degjenerimi mund të prekë njërin ose të dy sytë. Zakonisht, kur preket një sy, shenjat dhe simptomat mund të mos vihen re herët. Pasi syri i shëndetshëm ka aftësinë të kompensojë shikimin.

Si Shkaktohet Sëmundja e Njollës së Verdhë?

Shkaku i saktë i sëmundjes së njollës së verdhë në pjesën e pasme të syrit ende nuk dihet. Megjithatë, ekzistojnë disa faktorë rreziku që mund të shkaktojnë dëmtim të makulës. Këta faktorë mund të mbështesin fillimin e dobësimit të makulës dhe krijimin e humbjeve të shikimit. Faktorët kryesorë të rrezikut të sëmundjes së syrit të njollës së verdhë mund të jenë:

Plakja,

Infeksionet,

Pirja e duhanit,

Hipertensioni,

Obeziteti,

Diabeti,

Histori familjare e degjenerimit makular,

Lezionet aterosklerotike,

Raca e bardhë,

Ushqyerja e pamjaftueshme,

Mosqenia fizikisht aktiv.

Meqenëse zakonisht zakonet e stilit të jetesës lidhen me degjenerimin, mund të jetë e mundur parandalimi ose ngadalësimi i dëmtimit të makulës.

Si Diagnostikohet Sëmundja e Njollës së Verdhë?

Diagnostikimi i hershëm dhe i saktë mbështet formësimin e planit të duhur të trajtimit. Për shkak se njerëzit shpesh nuk tregojnë simptoma në periudhën e hershme, ndërhyrja mjekësore kërkohet kur degjenerimi ka përparuar. Testet dhe metodat e sëmundjes së njollës së verdhë të përdorura gjatë diagnostikimit përfshijnë:

Testi i rrjetës Amsler (Amsler grid): Ju kërkohet të shikoni një rrjetë të përbërë nga vija horizontale dhe vertikale, me një pikë në qendër. Pritet që të tregoni zonat e valëzuara, të lakuara, të turbullta dhe boshe në këtë rrjetë. Ndërsa shkalla e shtrembërimit në imazh rritet, përparimi në degjenerimin makular mund të regjistrohet.

Ekzaminimi i zgjeruar i syrit: Pika e syrit hidhet për të mundësuar zgjerimin e bebëzës së syrit. Pjesa e brendshme e syrit mund të ekasminohet me ndihmën e lenteve të veçanta.

Angiografia me fluoresceinë: Një bojë e verdhë e quajtur "fluoresceinë" injektohet në enët e gjakut nga krahu. Lëvizja e bojës në enët e gjakut të syrit monitorohet me kamera të veçanta. Në këtë mënyrë, mund të zbulohen rrjedhjet e mundshme në rajonin e makulës.

Tomografia e Koherencës Optike (OCT): Lejon skanimin e retinës dhe imazherinë e detajuar të makulës. Nuk është një aplikim i dhimbshëm dhe invaziv.

Angiografia me Tomografi të Koherencës Optike (OCTA): Shërben për të imazhuar enët e gjakut dhe qarkullimin e gjakut brenda dhe nën retinë. Ky aplikacion është i ngjashëm me angiografinë me fluoresceinë, por në vend të saj përdor reflektimin e rrezeve lazer.

Për më tepër, historia mjekësore, historia familjare, kushtet mjedisore dhe përdorimi i ilaçeve, sëmundjet e tjera ekzistuese (diabeti, hipertensioni etj.) vlerësohen së bashku me testin e sëmundjes së syrit të njollës së verdhë.

Si Trajtohet Sëmundja e Njollës së Verdhë?

Trajtimi i sëmundjes së njollës së verdhë mund të ndryshojë sipas formave të thata dhe të lagështa. Metodat e trajtimit të zbatuara për të dy format janë kryesisht si më poshtë:

Edhe pse ende nuk ka një opsion përfundimtar për trajtimin e tipit të thatë të sëmundjes së njollës së verdhë, përparimi i sëmundjes mund të ngadalësohet. Në këtë kuadër, ushqyerja e pasur me vitamina dhe minerale dhe përdorimi i shtesave janë efektivë në ngadalësimin e zhvillimit të tipit të thatë të sëmundjes së njollës së verdhë. Vitaminat E dhe C, luteina, zeaksantina, bakri, zinku dhe acidet yndyrore omega-3 janë lëndë ushqyese që rekomandohet të jenë në skemën e ushqyerjes. Këto lëndë ushqyese mund të merren edhe si shtesa në disa raste.

Trajtimi i tipit të lagësht të sëmundjes së njollës së verdhë zakonisht përfshin barna anti-VEGF dhe kirurgjinë me lazer. Ilaçi anti-VEGF i aplikohet syrit me një gjilpërë shumë të hollë. Ky trajtim ndihmon në ndalimin e zhvillimit të enëve të reja anormale të gjakut në retinë. Gjithashtu, mund të parandalojë rrjedhjen e gjakut dhe lëngjeve nga enët anormale. Injeksioni i ilaçit mund të vazhdojë nga disa muaj deri në disa vjet. Zakonisht është një aplikim pa dhimbje dhe ndihmon në uljen e humbjes së shikimit. Një tjetër opsion trajtimi, kirurgjia me lazer, aplikohet më rrallë. Mund të preferohet në raste të tilla si kur enët anormale të gjakut që rrjedhin janë shumë të vogla, ndodhen larg makulës dhe në raste si glaucoma e avancuar ku nuk mund t'i bëhet injeksion syrit. Trajtimi me lazer ndihmon në ngadalësimin e zhvillimit të degjenerimit por nuk mund ta kthejë mbrapsht dëmtimin. Operacioni i sëmundjes së njollës së verdhë mund të kryhet në dy mënyra të ndryshme: Terapia fotodinamike dhe fotokoagulimi me lazer.

Pyetjet e Bëra Shpesh

Sëmundja e njollës së verdhë në sy mund të çojë në humbje të lehtë ose të rëndë të shikimit në imazhin qendror. Megjithatë, zakonisht shëndeti i retinës mund të mos ndikohet negativisht. Vështirësia gjatë kryerjes së aktiviteteve sociale dhe të përditshme, si dhe ndërprerja e punëve që kërkojnë përqendrim janë ndër faktorët kryesorë negativë. Gjithashtu, situata të tilla si përplasja me objekte, rrëzimi etj. mund të jenë të rrezikshme. Nuk mund të thuhet se sëmundja e njollës së verdhë zakonisht çon në verbëri të plotë. Në rast se ndërhyrjet e nevojshme mjekësore nuk bëhen dhe simptomat bëhen më të rënda, rrallë mund të ndodhë humbje e plotë e shikimit. Megjithatë, në shumicën e rasteve simptomat mund të mbahen nën kontroll me metoda të ndryshme dhe zhvillimi i sëmundjes mund të ngadalësohet. Çështjet e rëndësishme për t'u kujdesur para dhe pas diagnostikimit të sëmundjes së njollës së verdhë janë:

Kufizimi ose lënia e duhanit dhe produkteve të duhanit,

Respektimi i një skeme ushqyerjeje të pasur me përmbajtje antioksidante,

Arritja dhe ruajtja e peshës ideale,

Mbajtja nën kontroll e problemeve shëndetësore si hipertensioni, sëmundjet kardiovaskulare etj.

Për më tepër, është e rëndësishme të bëni kontrolle të rregullta të syve. Nuk ka një trajtim përfundimtar të sëmundjes së njollës së verdhë. Megjithatë, përparimi i degjerimeve të diagnostikuara në periudhën e hershme mund të ngadalësohet dhe simptomat mund të lehtësohen. Degjenerimet makulare të moshës dhe të thata mundësojnë përjetimin e simptomave më rrallë me metoda të ndryshme trajtimi. Kryesisht, ushqyerja e mjaftueshme dhe e ekuilibruar, shtesat ushqimore, trajtimi mjekësor dhe kirurgjia me lazer janë opsionet e trajtimit që zbatohen sipas llojit të sëmundjes. Sipas të dhënave, kontrolli i gjeneve që luajnë rol në zhvillimin e stresit oksidativ, inflamacionit dhe angiogenezës që ndodhin në trup mund të sigurohet me vitaminën D. Vitamina D mund të ndihmojë në mbrojtjen e aktiviteteve të qelizave dhe epitelit pigmentar në indin makular. Fakti që mungesa e vitaminës D është në përpjesëtim të drejtë me rrezikun e degjenerimit makular mbështet këto të dhëna. Problemi shëndetësor i njohur si verbëria e natës quhet "verbëri nate" në mjekësi. Verbëria e natës përcaktohet si përjetimi i problemeve të shikimit në mjedise me dritë të pakët ose të zbehtë. Këto janë simptoma që shfaqen kur sytë kanë probleme në perceptimin e dritës ose reagojnë ngadalë ndaj ndryshimeve të dritës. Sëmundja e njollës së verdhë të retinës është gjendja e përkeqësimit të shikimit të mprehtë të shkaktuar nga dëmtimet ose rrjedhjet në retinë. Sëmundja e njollës së verdhë dhe verbëria e natës nuk janë i njëjti problem shëndetësor. Para se të merret një vendim kirurgjik, duhet të përcaktohet nëse humbja e shikimit vjen nga sëmundja e njollës së verdhë apo nga katarakti. Nëse humbja e shikimit buron nga degjenerimi makular, meqenëse retina është e dëmtuar, operacioni i kataraktit mund të mos sigurojë përmirësim të plotë në shikim. Ndërsa operacioni i kataraktit ndihmon në rritjen e dritës që hyn në sy, sëmundja e njollës së verdhë mund të vazhdojë të jetë pengesë për shikimin qendror. Sigurisht që duhet të konsultoheni me mjekun tuaj për opsionet e trajtimit më të përshtatshme për ju. Faktorët kryesorë që shkaktojnë degjenerimin makular janë:

Plakja,

Kushtet e gabuara të ushqyerjes,

Obeziteti, hipertensioni, sëmundjet kardiovaskulare,

Historia e sëmundjes së njollës së verdhë në familje.

Nëse degjenerimi makular nuk trajtohet, shkalla e dëmtimit të shikimit mund të rritet dhe simptomat mund të bëhen më të rënda. Në rastet e rënda që nuk trajtohen, është e mundur të ndodhë verbëri. Përveç kësaj, mund të ketë vështirësi në kryerjen e aktiviteteve të përditshme si leximi, shkrimi, puna në kuzhinë dhe riparimet, dhe drejtimi i mjetit. Tek disa individë mund të vërehet zhvillimi i ankthit, stresit dhe depresionit. Syri me sëmundje të njollës së verdhë mund të ketë probleme në aspektin e shikimit qendror. Karakteristikat e shikimit mund të shfaqen në formën e të parët të qendrës së fushës së shikimit të syrit të turbullt, të valëzuar dhe të lakuar, interpretimit të gabuar të ngjyrave, humbjes së aftësisë për të parë në dritë të zbehtë, dhe shtrembërimit në format e objekteve.

Nëse keni ankesa lidhur me shëndetin e shikimit tuaj, mund të konsultoheni pa vonesë me një specialist të sëmundjeve të syrit. Kur sëmundja e njollës së verdhë diagnostikohet herët, shpejtësia e përparimit të saj mund të ngadalësohet ndjeshëm. Bëni hapin e parë për një vlerësim profesional duke caktuar një takim nga Departamenti i Shëndetit dhe Sëmundjeve të Syrit në Hisar Hospital.