Pse ndodh kriza e zemërimit? Si kontrollohet?

Zemërimi përshkruhet si një reagim instinktiv që jepet natyrshëm kundrejt një kërcënimi. Zemërimi, si reagim vital, është një reagim i nevojshëm për mbijetesën e individit. Zemërimi bëhet problem në pikën ku kontrollimi i tij bëhet i vështirë ose ku ai arrin një nivel që përkthehet në krizë zemërimi. Kjo gjendje, që shkakton që personat të thonë fjali ose të kryejnë veprime për të cilat pendohen, mund të ndikojë rëndë negativisht në jetën e personit në afat të gjatë. Zemërimi i pakontrolluar është një gjendje që ndikon negativisht në shëndetin fizik dhe mendor. Meqenëse shndërrohet shpejt në dhunë verbale ose fizike, mund të dëmtojë kryesisht vetë personin dhe ata që e rrethojnë. Për këtë arsye është jashtëzakonisht e rëndësishme të gjenden shkaqet themelore që mund të shkaktojnë krizën e zemërimit, t'i analizohen këto shkaqe dhe të kryhen punë që synojnë menaxhimin e zemërimit.

Çfarë është kriza e zemërimit? Pse ndodh?

Kriza e zemërimit është një gjendje e fortë reagimi që mund të ndodhë në çdo periudhë të jetës së individit. Stresi, problemet familjare, problemet financiare, procesi i zisë dhe gjendja e tanishme psikologjike janë vetëm disa nga faktorët që mund ta nxisin zemërimin dhe personat mund të kalojnë krizë zemërimi. Gjatë krizës, personat fillojnë të reagojnë fort fizikisht, verbalisht ose në të dyja mënyrat. Te disa njerëz, kriza e zemërimit mund të zhvillohet edhe si pasojë e alkoolizmit dhe depresionit. Vetë zemërimi nuk konsiderohet si çrregullim. Megjithatë, meqenëse zemërimi është një reagim që del si rezultat i gjendjeve të ndryshme të shëndetit mendor, duhet identifikuar gjendjet që shkaktojnë zemërimin.

Krizat e zemërimit mund të shkaktohen nga gjendje të ndryshme psikologjike. Ndër to, e para është depresioni. Ndjenjat e vazhdueshme të trishtimit dhe humbja e interesit për jetën janë ndër simptomat e depresionit, dhe zemërimi është një nga këto simptoma. Intensiteti i zemërimit dhe mënyra si shprehet te personat me depresion ndryshojnë nga një person te tjetri. Te disa persona, krizat e zemërimit mund të shfaqen për shkak të depresionit.

Krizat e zemërimit mund të zhvillohen edhe te individët me çrregullim obsesiv-kompulsiv. Çrregullimi obsesiv-kompulsiv (OKB) është një çrregullim që mund të shkaktojë ankth. Te individët me OKB zhvillohen impulse të padëshiruara që i shqetësojnë personat vazhdimisht dhe i shtyjnë të bëjnë diçka kundrejt këtyre ngjarjeve. Kur personat nuk mund të veprojnë sipas impulseve të tyre, mund të shfaqet simptoma e zemërimit. Kur individi nuk arrin të pengojë mendimet obsesive ose sjelljet kompulsive, ose kur nuk mund të kryejë ritualet e caktuara, ai mund të zemërohet për shkak të zhgënjimit që përjeton.

Konsumi i tepërt i alkoolit mund të rrisë agresivitetin te individët. Keqpërdorimi i alkoolit dhe alkoolizmi ndikojnë negativisht në aftësinë për të menduar qartë dhe për të marrë vendime logjike. Në këtë gjendje, individët mund të humbasin kontrollin e impulseve, të kenë vështirësi në kontrollimin e emocioneve dhe të përjetojnë krizë zemërimi.

Te fëmijët, krizat e zemërimit mund të jenë zakonisht shkaku i çrregullimit të deficitit të vëmendjes me hiperaktivitet (ADHD). Ky çrregullim neuro-zhvillimor mund të rezultojë në krizat e zemërimit në fëmijërinë e hershme.

Përveç këtyre shkaqeve, krizat e zemërimit mund të zhvillohen edhe për shkak të çrregullimeve të tilla si çrregullimi opozicional-kundërshtues, çrregullimi bipolar dhe çrregullimi eksploziv intermitent.

Si trajtohet kriza e zemërimit?

Krizat e zemërimit mund të trajtohen duke mësuar të kontrollojmë zemërimin. Në këtë pikë, rekomandohet që personat të marrin terapi njohëso-sjelljesore dhe trajnim për menaxhimin e zemërimit. Me terapinë individuale të sjelljes vlerësohen modelet e mendimit dhe bindjet. Për të ndryshuar këto bindje dhe mendime, zbatohen qasje të ndryshme terapeutike. Gjatë këtyre terapive të kryera nga psikiatri, synohet që pacienti të përqafojë mendime më të shëndetshme dhe pozitive. Në trajnimin për menaxhimin e zemërimit, ofrohet udhëzim mbi temat si kontrolli i zemërimit, aftësitë e komunikimit, menaxhimi i stresit dhe vetëdijësimi emocional. Kështu, pacienti mund të mësojë të menaxhojë zemërimin e tij duke zhvilluar aftësi të shëndetshme komunikimi. Duke zbatuar teknikat e menaxhimit të stresit, mund të zvogëlohet frekuenca e krizave të zemërimit. Në këto teknika mund të përfshihen aktivitete si ushtrimet fizike, meditimi, joga dhe marrja me hobi. Në disa raste, pas kontrollimit të krizave të zemërimit, zbatohen trajtime me ilaçe. Pasi psikiatri vlerëson gjendjen e pacientit, mund t'i drejtohet trajtimeve me ilaçe së bashku me metodat e trajtimit të përmendura.

Cilët janë faktorët që nxisin krizën e zemërimit?

Faktorët që nxisin krizat e zemërimit ndryshojnë nga një person te tjetri. Megjithatë, faktorët nxitës zakonisht janë si më poshtë.

Stresi

Probleme komunikimi

Të pësosh padrejtësi

Të turpërohesh

Të lëndohesh

Frika

Ndjenja e humbjes së kontrollit

Traumat

Përdorimi i alkoolit dhe i drogës

Problemet e gjumit

Kur duhet të marrin mbështetje personat që përjetojnë krizë zemërimi?

Rekomandohet marrja e mbështetjes kur krizat e zemërimit që përjetohen ndikojnë negativisht në jetën e personit. Krizat e zemërimit që përsëriten shpesh dhe zgjasin për kohë të gjatë mund të ndikojnë rëndë në funksionimin e përditshëm të personit. Kur krizat e zemërimit shndërrohen në dhunë fizike, kur personi tregon prirje për të dëmtuar veten ose të tjerët, duhet marrë mbështetje pa vonesë.

Kur krizat e zemërimit të kaluara ndikojnë negativisht në marrëdhëniet shoqërore, kjo gjendje mund t'i shtyjë personat drejt vetmisë. Me vetminë, numri i krizave të zemërimit që do të kalojnë mund të rritet. Për të parandaluar rrjedhën negative, mund të merret mbështetje psikologjike.

Çfarë shkakton kriza e zemërimit kur nuk trajtohet?

Nëse krizat e zemërimit nuk trajtohen, individët mund të izolohen duke u përjashtuar nga rrethi i tyre, dhe kjo gjendje mund të shkaktojë që personi të kalojë më shumë kriza zemërimi. Te individët, nga zemërimi i grumbulluar që nuk shprehet jashtë, mund të shfaqen probleme serioze të shëndetit të zemrës. Gjatë zemërimit, rritja e frekuencës së zemrës dhe çrregullimi i ritmit të zemrës mund të shkaktojnë në periudha të mëvonshme sëmundje serioze të zemrës, duke e çuar personin drejt infarktit.

Krizat e zemërimit mund të shkaktojnë jo vetëm sëmundje fizike, por edhe sëmundje mendore. Nga sulmet e zemërimit, mund të vërehet zhvillimi i depresionit te individi.

Personi që kalon krizë zemërimi, nëse fillon të reagojë fizikisht, mund t'i dëmtojë veten ose ata që e rrethojnë. Meqenëse kjo gjendje mund të shkaktojë probleme serioze të padëshiruara, krizat e zemërimit duhet trajtuar patjetër.

A është zemërimi i individit një sëmundje gjenetike e trashëguar nga prindërit?

Zemërimi nuk është një sëmundje gjenetike e trashëguar nga prindërit. Megjithatë, për shkak të disa çrregullimeve psikologjike të trashëguara gjenetikisht, personat mund të shfaqin zemërim si simptomë. Zemërimi është një reagim emocional kompleks. Mund të nxitet nga bashkimi i më shumë se një faktori dhe te personat mund të zhvillohet krizë zemërimi. Ndër këta faktorë mund të përfshihen faktorët gjenetikë, ndikimet mjedisore dhe përvojat individuale.

Reagimet ndaj zemërimit janë sjellje të formuara nga ndikimet mjedisore dhe proceset e të mësuarit në fëmijëri. Në fëmijëri, nëpërmjet imitimit të modeleve të zemërimit, vështirësive në ndërveprimet brenda familjes dhe përvojave traumatike, individët mund të shfaqin reagime të ndryshme zemërimi. Edhe pse nuk mendohet se ka një lidhje gjenetike direkte midis zemërimit dhe prindërve, mënyra e rritjes së fëmijës dhe sjelljet me të cilat ai ka qenë në kontakt mund të ndikojnë në sjelljet që shfaq gjatë zemërimit dhe në frekuencën e zemërimit.

Hisar Hospital Intercontinental, si një institucion shëndetësor privat, ofron shërbim më butik krahasuar me spitalet e tjera psikiatrike. Ofron një qasje profesionale për pacientët e të gjitha grupmoshave, me qëllim që ata të mposhtin krizat e zemërimit dhe të përmirësojnë shëndetin e tyre psikologjik.

Pyetje të shpeshta:

Krizat e zemërimit janë një gjendje që shpesh vërehet te fëmijët 1 deri 4 vjeç. Kjo gjendje, që zakonisht zvogëlohet kur fëmija fillon shkollën, mund të zhvillohet për shkak të zhgënjimit të fëmijës, kërkimit të vëmendjes, dëshirës për diçka, uritjes ose lodhjes. Gjatë krizave të zemërimit, mund të ketë një element që shpërqendron. Mund të bëhen ushtrime frymëmarrjeje të thella dhe relaksimi. Mund të merret mbështetje emocionale nga një mik ose anëtar i familjes. Mund të bëhen ushtrime fizike për të zvogëluar stresin. Mund të punohet për të zhvilluar reagime alternative dhe strategji duke planifikuar më parë kundrejt krizave të zemërimit. Për të kaluar zemërimin, mund të zbatohet trajtim me ilaçe i planifikuar posaçërisht për personin. Megjithatë, trajtimi me ilaçe konsiderohet si opsion trajtimi i fundit. Për personat që kanë problem kronik me zemërimin, trajtimi me ilaçe mund të jetë i dobishëm. Por me trajtimin me ilaçe duhet marrë edhe mbështetje psikologjike. Retardimi mendor përshkruhet si një dëmtim i përhershëm i aftësive njohëse dhe mendore. Kriza e zemërimit është një gjendje ku emocionet e reagimit nuk mund të kontrollohen dhe nuk shkakton retardim mendor. Gjatë krizës së zemërimit, personat mund të kenë tendencë të shfaqin dëmtim fizik. Në raste të tilla, individët mund ta dëmtojnë veten. Është e mundur të çlirohesh plotësisht nga krizat e zemërimit. Me mbështetje psikologjike dhe, kur është e nevojshme, trajtime me ilaçe, krizat e zemërimit mund të përmirësohen. Personat mund të çlirohen nga krizat e zemërimit duke zhvilluar aftësitë e menaxhimit të zemërimit, duke marrë masa kundrejt faktorëve nxitës dhe duke siguruar menaxhimin e stresit. Stresi mund të nxisë krizat e zemërimit. Stresi mund të shkaktojë zhvillimin e reagimeve emocionale si zemërimi, nervozizmi dhe agresiviteti. Në krizat e zemërimit që zgjasin për kohë të gjatë, zakonisht nuk është e nevojshme shtrimi në spital. Krizat e zemërimit mund të përballohen në jetën e përditshme duke marrë mbështetjen psikologjike të nevojshme. Megjithatë, te individët që tregojnë prirje për të dëmtuar veten ose tjetrin, mund të jetë e nevojshme shtrimi në spital pas vlerësimeve individuale.