Mos i injoroni simptomet e leucemisë!

Jetuar me leucemi…*

Mos i injoroni simptomet e leucemisë!

Me rastin e Javës së Fëmijëve me Leucemi (02-08 Nëntor), u përgjigjëm për ju pyetjeve të shumta rreth leucemisë, një nga llojet kryesore të kancerit të shfaqur në fëmijëri…

Si zhvillohet leucemia?

Qelizat normale staminale të palcës së kockave prodhojnë 3 lloje kryesore qelizash gjaku. Eritrocitet (qelizat e kuqe) transportojnë oksigjen te të gjitha indet e trupit, si zemra, mushkëritë dhe truri; trombocitet (pllakat) formojnë “tapat” që ndihmojnë ndalimin e gjakderdhjes pas lëndimeve, dhe leukocitet (qelizat e bardha) luftojnë infeksionet në trup. Qelizat e leucemisë rriten më shpejt se qelizat normale, jetojnë më gjatë dhe me kalimin e kohës bëhen më të shumta se qelizat normale.

Cilat janë llojet e leucemisë?

Shpejtësia e përparimit të leucemisë dhe mënyra se si qelizat zëvendësojnë gjakun normal dhe qelizat e palcës së kockave ndryshojnë në çdo lloj leucemie.

Leucemia akute limfoide (ALL): Përbën 80% të leucemive të shfaqura te fëmijët nën 15 vjeç. Ndonjëherë mund të shfaqet edhe te të rriturit, por mbi moshën 50 vjeç ALL është jashtëzakonisht e rrallë. Është lloji i leucemisë që shfaqet me rritjen e qelizave të papjekura të gjakut të quajtura limfoblaste, të cilat duhet të shndërrohen në një lloj të pjekur qelize gjaku të quajtur limfocit. Karakterizohet nga ënjtje të nyjeve limfatike.

Leucemia akute mieloide (AML): Përbën 50% të leucemive të diagnostikuara në adoleshencë dhe në moshën 20-vjeçare, si dhe 20% të leucemive te të rriturit. Shfaqet me infeksione të shpeshta, së bashku me rënie të qelizave të kuqe dhe të bardha të gjakut, për shkak të mieloblasteve, të cilat duhet të shndërrohen në qeliza normale gjaku.

Leucemia kronike limfoide (KLL): KLL, që përbën 30% të të gjitha leucemive, shfaqet rrallë nën moshën 30 vjeç. Megjithatë, shpeshtësia e shfaqjes rritet me moshën dhe më së shpeshti vërehet midis moshës 60-70 vjeç. Qeliza leucemike që e fillon sëmundjen prodhon qeliza gjaku që kanë funksion pothuajse të ngjashëm me atë të qelizave normale. Numri i qelizave të kuqe zakonisht është nën normalen dhe shkakton anemi. Edhe pse funksionet e qelizave të bardha janë afër normales, numri i tyre është i lartë dhe vazhdon të rritet. Nëse pacienti nuk trajtohet, kjo gjendje mund të shkaktojë probleme të rënda. Numri i qelizave të bardha mund të rritet aq sa të ngadalësojë rrjedhjen e gjakut dhe zhvillohet anemi e rëndë. Te KLL, qelizat kanceroze gjenden në palcën e kockave, në gjak dhe në nyjet limfatike, dhe ndodhin ënjtje të nyjeve limfatike.

Leucemia kronike mieloide (KML): KML, që përbën 20-30% të leucemive te të rriturit dhe vërehet midis moshës 25-60 vjeç, manifestohet me prodhim të tepërt të qelizave mieloide me pamje të pjekur, por me humbje funksioni (si qelizat e bardha të gjakut). Ky prodhim vazhdon derisa të mos mbetet asnjë qelizë normale.

Cilat janë simptomat dhe shenjat?

Leucemia mund të shfaqë simptoma të ngjashme me ato të sëmundjeve të tjera. Për të vendosur diagnozën nevojiten teste të veçanta gjaku dhe të palcës së kockave. Simptomat dhe shenjat ndryshojnë sipas llojit të leucemisë. Simptomat dhe shenjat e leucemisë akute, që shfaqen më shpesh te fëmijët, janë:

Lodhje ose dobësi,

Mungesë frymëmarrjeje gjatë aktivitetit fizik,

Lëkurë e zbehtë,

Ethe e lehtë ose djersitje gjatë natës,

Plagët shërohen ngadalë dhe gjakderdhje e tepërt,

Njolla të zeza dhe blu pa shkak të qartë (ekimoza),

Pika të kuqe me madhësi koke gjilpëre nën lëkurë,

Dhimbje në nyje si gjuri, ana e ijës ose supi,

Ulje e qelizave të bardha, veçanërisht e numrit të monociteve dhe neutrofileve

Si vendoset diagnoza?

Testet e palcës së kockave (aspirim dhe biopsi) kryhen zakonisht për të konfirmuar diagnozën dhe për të vëzhguar anomalitë kromozomale. Këto teste e përcaktojnë llojin e qelizës së leucemisë.

Si trajtohet?

Qëllimi i trajtimit të leucemisë është eliminimi i plotë i sëmundjes dhe arritja e shërimit të pacientit. Mënyra e trajtimit dhe rezultatet që do të arrihen varen nga lloji i leucemisë dhe gjendja e pacientit.

Cilat janë ndikimet sociale dhe emocionale të leucemisë?

Fjala “Ke leucemi” mund t'i japë individit përshtypjen se jeta e tij ndryshoi plotësisht brenda një çasti. Është e dobishme të dihet se shumë pacientë me leucemi mbijetojnë pas diagnozës dhe jetojnë vite cilësore e të bukura. Shumë persona me leucemi mësojnë se, me kalimin e kohës, mund të përballen me këtë gjendje, e cila në fillim duket shumë e vështirë për t'u pranuar. Në këtë periudhë, është e rëndësishme që pacienti të kërkojë ndihmë jo vetëm për shqetësimet e tij mjekësore, por edhe për çështjet emocionale që lidhen me sëmundjen dhe trajtimin e saj.

• Ky artikull është përgatitur duke u bazuar në tekstin me titull “Kuptimi i leucemisë”, i përgatitur nga Shoqata e Specialistëve të Hematologjisë.