Leuçemia, e njohur në popull si kancer i gjakut, është një lloj kanceri që shfaqet për shkak të prodhimit anormal dhe shumëzimit të pakontrolluar të prekursorëve të qelizave të gjakut që gjenden në palcën e kockave, dhe për rrjedhojë prek gjakun dhe të gjitha organet. Edhe pse shkaku i saj nuk dihet plotësisht, te leuçemia, sëmundje që përfundon me shërim, diagnoza e hershme ka rëndësi jetike.
Specialistët e Departamentit të Hematologjisë të Hisar Hospital Intercontinental kanë dhënë informacion mbi metodat e diagnostikimit dhe trajtimit të leuçemisë.
Kujdes ndaj simptomave!
Simptomat e leuçemisë ndryshojnë në varësi nga ecuria e sëmundjes, e cila mund të jetë e ngadaltë (leuçemitë kronike) ose e shpejtë (leuçemitë akute). Leuçemitë kronike zakonisht nuk japin simptoma dhe mund të zbulohen në analizat e rutinës së gjakut. Më rrallë, për shkak të zmadhimit të shpretkës, mund të shfaqen dhimbje në anën e majtë të barkut, ngopje e shpejtë, djersitje gjatë natës, humbje peshe, fryrje në zonat e sqetullave, ingujnjve dhe qafës. Ecuria e leuçemive kronike përcaktohet nga vitet, madje nga dekadat. Te leuçemitë akute, meqenëse prodhimi i qelizave normale të gjakut preket, shpesh mund të ketë lodhje, lodhje e shpejtë, gjakderdhje nga gingivat dhe hunda, mavijosje në trup, ethe që nuk ulen, dhimbje kockash dhe kyçesh, dhe pacientët i drejtohen mjekut për shkak të një ose disa prej këtyre ankesave. Te leuçemitë akute ecuria është shumë e shpejtë dhe këto ankesa shfaqen dhe rriten brenda ditëve. Për këtë arsye, te leuçemitë kronike nuk është gjithmonë e nevojshme trajtimi, por për leuçemitë akute kjo nuk vlen, dhe trajtimi duhet filluar sa më shpejt, përndryshe përfundon me vdekje.
Te leuçemitë, me metodat e avancuara të diagnostikimit mund të përcaktohet lloji i sëmundjes
Për vendosjen e diagnozës së leuçemisë, duhet të merren parasysh historiku i ankesave dhe muayenimi fizik, si dhe të bëhen analiza gjaku dhe patjetër të vlerësohet palca e kockave. Me metodat e avancuara të diagnostikimit mund të përcaktohet nga cila qelizë gjaku dhe nga cila fazë zhvillimi buron leuçemia, si dhe mund të identifikohen edhe anomali kromozomike në qelizat leuçemike, të cilat përdoren për parashikimin e ecurisë së sëmundjes. Trajtimi fillon pas këtyre ekzaminimeve.
Faktorët mjedisorë mund ta nxisin leuçemisë!
Shkaqet që shkaktojnë leuçemi nuk njihen, por ekzistojnë shumë faktorë që mund të rrisin rrezikun e zhvillimit të leuçemisë. Ndër këta faktorë, kryesorët janë:
Ekspozimi ndaj rrezatimit në nivel të lartë,
Kimikatet e përdorura në industri si benzeni dhe formaldehidi,
Të jesh marrë më parë kimioterapi ose radioterapi për shkak të një kanceri tjetër,
Pirja e duhanit,
Prania e disa sëmundjeve gjenetike,
Prania e leuçemisë ose e një sëmundjeje tjetër kanceroze në familje,
Personat të cilëve u është vendosur diagnoza e disa sëmundjeve të gjakut, si sindromi mielodisplastik, sëmundjet mieloproliferative (përfshirë disa leuçemi kronike) dhe anemia aplastike, mund të jenë në rrezik leuçemie.
Te leuçemia, me një program të disiplinuar trajtimi, shkalla e shërimit është e lartë!
Qëllimi i trajtimit të leuçemisë është që sëmundja të eliminohet plotësisht dhe personi të rikthehet në shëndet. Mënyra e trajtimit dhe rezultatet që do të merren nga trajtimi varen nga lloji i leuçemisë dhe gjendja e pacientit. Leuçemia, falë metodave të avancuara të trajtimit që mjekësia ka zhvilluar, është bërë një lloj kanceri që mund të trajtohet. Ilaçet e përdorura në trajtimin e sëmundjes quhen kimioterapi. Në disa lloje leuçemie, metodat kryesore janë ilaçet e quajtura molekula inteligjente dhe transplantimi i palcës së kockave. Veçanërisht transplantimi i palcës së kockave është pothuajse i vetmi rrugë për arritjen e shërimit në leuçemi.
Procedura e quajtur transplantim i palcës së kockave është në fakt transplantim qelizash staminale, dhe sot qelizat staminale nuk merren nga palca e kockave, por nga gjaku që qarkullon. Te leuçemitë, me transplantim qelizash staminale nga një person tjetër mund të arrihet shërim i plotë. Për të kryer transplantimin e qelizave staminale, grupet e indeve të pacientit dhe donatorit duhet të jenë të përputhshme. Ky përputhje është më e lartë mes vëllezërve dhe motrave me të njëjtin atë e nënë, dhe është 25-30%. Kur nuk gjendet donator i përputhshëm brenda familjes, së pari kryhet skanim në bankat e qelizave staminale në vendin tonë, pastaj jashtë vendit. Dhurimi i qelizave staminale nuk ka asnjë dëm për donatorin. Për këtë arsye çdo individ i shëndetshëm i moshës 18-50 vjeç mund të bëhet donator qelizash staminale.
Çdo gjak i dhuruar në sëmundjen e leuçemisë ka rëndësi jetike
Gjatë procesit të trajtimit, pacientët e leuçemisë mund të kenë nevojë për shumë produkte gjaku, si gjak të kuq (suspension eritrocitesh), gjak të bardhë (trombocite) dhe plazmë. Mosmarrja e gjakut të mjaftueshëm mund të shkaktojë humbjen e pacientit. Për këtë arsye, dhurimi i gjakut ka po aq rëndësi sa ilaçet dhe e bën procesin të ecë më shëndetshëm.
Gjatë sëmundjes duhet kujdes ndaj higjienës dhe duhet treguar kujdes ndaj ushqyerjes
Shkaku më i rëndësishëm i vdekjes nga leuçemia janë infeksionet dhe gjakderdhjet. Infeksionet mund të vijnë nga bakteret që ndodhen në vetë trupin e pacientit, por edhe nga mjedisi ku ndodhet, nga ushqimet. Për këtë arsye duhet t'i kushtohet kujdes i madh pastërtisë së trupit, pastërtisë së objekteve të përdorura, ushqimeve dhe mjedisit ku ndodhet pacienti.
