Çfarë është Sindroma Horner (Claude Bernard)? 7 Simptomat dhe Shkaqet Kryesore

Sindroma Horner (Claude Bernard)

Sindroma Horner është një gjendje e rrallë, por e dukshme, e lidhur me sistemin nervor, e cila u përshkrua për herë të parë nga studimet e fiziologut francez Claude Bernard. Kjo sindromë, e cila shkakton asimetri në fytyrë dhe rreth syve, shfaqet si pasojë e dëmtimit të një pjese të rrugëve nervore simpatike. Meqenëse zakonisht shfaqet si shenjë e një sëmundjeje tjetër, diagnostikimi dhe trajtimi i saj janë mjaft të rëndësishëm.

Çfarë është Sindroma Horner (Claude Bernard)?

Sindroma Horner shfaqet për shkak të dëmtimit që ndodh në një pjesë të sistemit nervor autonom, të quajtur sistemi nervor simpatik. Është një sindromë neurologjike që shoqërohet me simptoma karakteristike, veçanërisht në rajonin e syrit dhe të fytyrës. Kjo gjendje, e cila u përshkrua nga Claude Bernard në shekullin e 19-të, ndonjëherë quhet edhe "Sindroma Claude Bernard-Horner".

Sindroma Horner zakonisht ndodh në mënyrë të njëanshme, pra shihet vetëm në njërën anë të fytyrës. Në bazë të kësaj sindrome qëndron dëmtimi ose presioni që ndodh në çdo pikë të nervave simpatikë që fillojnë nga truri i vogël (trungu i trurit), kalojnë nëpër palcën kurrizore dhe arrijnë në rajonin e fytyrës. Si rezultat i këtij dëmtimi, sistemi nervor simpatik bëhet i paaftë të funksionojë siç duhet në njërën anë të fytyrës dhe shfaqen simptomat e mëposhtme. Kjo sindromë nuk është një sëmundje më vete, por shfaqet si simptomë e një sëmundjeje tjetër ose e një trauma. Për këtë arsye, pas diagnostikimit, është jetësore që të hetohet shkaqi themelor.

Cilat janë Simptomat e Sindromës Horner?

Aspekti më i spikatur i Sindromës Horner është se ajo shkakton ndryshime të dukshme fizike në sy dhe rreth tij. Këto simptoma zakonisht fillojnë papritur dhe shihen vetëm në njërën anë të fytyrës. Simptomat e sindromës Horner janë si më poshtë:

Ptosis (Rënia e Qepallës së Syrit): Ndër shenjat e syrit në sindromën Horner, vërehet një rënie e lehtë në qepallën e sipërme të syrit në anën e prekur. Kjo rënie është zakonisht rreth 1-2 milimetra dhe krijon një asimetri të dukshme. Ajo ndodh për shkak të humbjes së inervimit simpatik të muskulit të Müller dhe pacientët mund ta përshkruajnë këtë gjendje si një "ndjesi peshe në syrin tim".

Mioza (Ngushtimi i Bebes së Syrit): Në syrin e prekur, pupila (bebeja e syrit) duket më e vogël se normalja. Ky ngushtim bëhet edhe më i dukshëm, veçanërisht në mjedise të errëta, sepse ndërsa pupila në syrin normal zgjerohet në errësirë, në syrin e prekur kjo zgjerim nuk ndodh mjaftueshëm. Reagimi ndaj dritës vazhdon në mënyrë normale, por madhësia e pupilës është asimetrike. Simptomat e sindromës Horner në sy janë zakonisht të njëanshme dhe mund të jenë ndryshimi i parë që pacienti vëren në pasqyrë.

Anhidroza (Mungesa e Djersitjes): Djersitja zvogëlohet ose zhduket plotësisht në anën e prekur të fytyrës. Kjo gjendje vërehet veçanërisht gj panahon e motit të nxehtë ose gjatë aktivitetit fizik. Mungesa e djersitjes mund të shihet në të gjithë fytyrën ose vetëm në rajone të caktuara, në varësi të vendndodhjes së lezioneve.

Tek disa pacientë mund të vërehen edhe simptoma shtesë. Ndër këto mund të përmenden skuqja e fytyrës për shkak të vazodilatacionit, injeksioni konjunktival (skuqja e të bardhës së syrit) në anën e prekur dhe, në raste të rralla, ndryshimi i ngjyrës së irisit. Simptomat e sindromës Horner tek foshnjat mund të jenë të ndryshme dhe hipopigmentimi i irisit (zbardhja e ngjyrës) mund të zhvillohet në anën e prekur. Ashpërsia e simptomave ndryshon në varësi të nivelit të dëmtimit në rrugën e nervit simpatik.

Si Shfaqet Sindroma Horner?

Formimi i sindromës Horner lidhet me ndodhjen e një ndërprerjeje në rrugën nervore tre-fazore të sistemit nervor simpatik. Kjo rrugë shtrihet duke filluar nga truri në palcën kurrizore, pastaj në rajonin e gjoksit dhe në fund rreth syrit. Çdo dëmtim gjatë rrugës mund të parandalojë funksionimin e duhur të të gjithë sistemit. Shkaqet e sindromës Horner mund të renditen si më poshtë:

Lezionet e Shkallës së Parë (Qendrore): Këto lloj lezionesh ndodhin në nivelin e hipotalamusit, trungut të trurit ose palcës kurrizore cervikale. Shkaqet e tyre më të shpeshta përfshijnë goditjen në tru (atakun e ndërmjetësuar), tumoret, sklerozën e shumëfishtë, siringomielinë dhe dëmtimet traumatike të palcës kurrizore. Infarktet e trungut të trurit, të tilla si sindroma Wallenberg, mund të shkaktojnë gjithashtu sindromën Horner qendrore.

Lezionet e Shkallës së Dytë (Preganglionare): Këto janë rastet ku preken fibrat nervore midis palcës kurrizore dhe ganglionit cervikal superior. Shkaqet e lezioneve në këtë nivel përfshijnë tumoret e mushkërive të sindromës Horner (tumori Pancoast), kancerin e tiroidit, limfomën, aneurizmën e aortës, traumën dhe ndërlikimet kirurgjikale.

Lidhja midis tumorit Pancoast dhe sindromës Horner është mjaft e rëndësishme sepse këto tumore që vendosen në pjesën e sipërme të mushkërive shkaktojnë sindromën duke bërë presion mbi rrugët nervore simpatike. Ndër tumoret ku shihet sindroma Horner mund të përmenden neuroblastoma, kanceri i tiroidit, limfoma dhe tumore të ndryshme të qafës. Ndërhyrjet kirurgjikale në rajonin e qafës, veçanërisht tiroidektomia dhe endarterektomia e karotidës, mund të shkaktojnë dëmtime në këtë nivel.

Lezionet e Shkallës së Tretë (Postganglionare): Këto janë rastet kur preket rruga nervore midis ganglionit cervikal superior dhe syrit. Diseksioni i arteries karotide të brendshme, tromboza e sinusit kavernoz, migrena, dhimbja e kokës e llojit cluster dhe tumoret orbitale janë shkaqet kryesore në këtë kategori. Infeksionet e veshit të mesëm dhe kirurgjia e veshit të mesëm gjithashtu mund të çojnë rrallë në dëmtime në këtë nivel.

Faktori i moshës është gjithashtu i rëndësishëm. Tek foshnjat, sindroma Horner zakonisht lidhet me traumën e lindjes, neuroblastomën ose anomalitë vaskulare kongenitale. Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm janë veçanërisht të rëndësishme në rastet e sindromës Horner te foshnjat. Ndërsa te të rriturit, malinjiteti, sëmundjet vaskulare dhe traumat janë shkaqe më të shpeshta. Spektri i sëmundjeve të sindromës Horner është mjaft i gjerë dhe mund të jetë paralajmërues i sëmundjeve të rënda sistemike.

Si Diagnostikohet Sindroma Horner?

Diagnostikimi i sindromës Horner vendoset fillimisht me vëzhgim klinik dhe ekzaminim fizik, të cilat më pas mbështeten nga testet farmakologjike dhe metodat e imazherisë. Procesi i diagnostikimit formësohet për të konfirmuar praninë e sindromës dhe për të përcaktuar shkakun themelor. Diagnostikimi i sindromës Horner bëhet me këto metoda:

Vlerësimi Klinik: Hapi i parë është marrja e historisë mjekësore të pacientit dhe kryerja e një ekzaminimi të detajuar fizik. Mjeku vlerëson pozicionin e qepallës së syrit, madhësinë e pupilës dhe refleksin e dritës, si dhe modelin e djersitjes në fytyrë. Dokumentimi me fotografi është i dobishëm për të ndjekur ndryshimet gjatë gjithë procesit.

Testi i Kokainës: Testi më i besueshëm për të konfirmuar diagnozën e sindromës Horner është testi i pikave të kokainës. Pikat e kokainës 10% hidhen në të dy sytë dhe madhësitë e pupilave maten pas 45 minutash. Ndërsa kokaina zgjeron pupilën në syrin normal, nuk ka zgjerim ose ka zgjerim minimal në syrin me sindromën Horner. Nëse ka një ndryshim më të madh se 0.8 mm midis pupilave, testi konsiderohet pozitiv.

Testi i Apraklonidinës: Në rastet kur nuk ka kokainë, mund të përdoren pikat e apraklonidinës 0.5-1% si alternativë. Ky test funksionon gjithashtu me një parim të ngjashëm dhe është efektiv në diagnostikimin e sindromës Horner.

Testet e Lokalizimit: Pasi të konfirmohet sindroma Horner, kryhet testi i hidroksiamfetaminës për të përcaktuar vendndodhjen e lezionit. Kur hidhen pikat e hidroksiamfetaminës 1%, pupila zgjerohet në lezionet preganglionare, ndërsa nuk ka zgjerim në lezionet postganglionare.

Metodat e Imazherisë: Në varësi të vendndodhjes së lezionit, preferohen metodat e duhura të imazherisë. Trungu i trurit, palca kurrizore dhe rrugët nervore ekaminohen me rezonancë magnetike (MRI), ndërsa rajoni i sipërm i mushkërive dhe tumoret e qafës vlerësohen me tomografi të kompjuterizuar (CT). Ultratingulli ose angiografia mund të përdoren për të zbuluar diseksionin e arteries karotide.

Testet e Laboratorit: Për shkak të shkakut themelor, mund të kërkohet numërimi i plotë i gjakut, shpejtësia e sedimentimit, shënuesit e tumorit dhe paneli i sëmundjeve autoimune.

Si Trajtohet Sindroma Horner?

Qëllimi kryesor në trajtimin e sindromës Horner është gjetja dhe eliminimi i shkakut themelor, sepse sindroma Horner shfaqet kryesisht si simptomë e një sëmundjeje tjetër. Për këtë arsye, trajtimi ndryshon nga personi në person dhe kërkon një qasje shumëdimensionale. Për trajtimin e sindromës Horner zbatohen metodat e mëposhtme:

Trajtimi i Sëmundjes Themelore: Në trajtimin e sindromës Horner, zbatohen metoda të ndryshme në varësi të shkakut themelor. Në prani të tumorit, preferohen trajtime onkologjike si kirurgjia, kimioterapia ose radioterapia. Në rast të diseksionit të arteries karotide, çarja e enës së gjakut kontrollohet me ilaçe antikoagulante. Nëse bëhet fjalë për infeksion ose inflamacion, zbatohen trajtime me antibiotikë ose anti-inflamatore. Në sklerozën e shumëfishtë ose sëmundje të tjera neurologjike, përdoren barna që elidojnë sistemin imunitar ose metoda mbështetëse të trajtimit.

Menaxhimi i Simptomave të Syrit dhe Fytyrës: Nëse rënia e qepallës ose simptoma të tjera vizuale shkaktojnë shqetësim, mund të bëhen ndërhyrje estetike ose funksionale nga kirurgu plastik ose mjeku i syrit, por në shumicën e rasteve këto simptoma nuk shkaktojnë dëm të përhershëm.

Rehabilitimi dhe Ndjekja: Meqenëse sindroma Horner mund të jetë shpesh tregues i një sëmundjeje të rëndë sistemike, kontrollet e rregullta mjekësore dhe ndjekja me imazheri janë të rëndësishme. Simptomat mund të përmirësohen me kalimin e kohës ose të mbeten konstante. Shërimi i plotë varet nga ecuria e sëmundjes themelore.

Sindroma Horner është veçanërisht e rëndësishme në fushën e pediatrisë. Sindroma Horner e lindur (prfshirë raste të veçanta si sindroma Horner te foshnjat me fytyrë të plotë), duhet të ndiqet nga neurologët pediatrikë. Procesi i trajtimit mund të jetë afatgjatë, por në shumicën e rasteve simptomat mund të zbuten ose të kontrollohen me kalimin e kohës.

Pyetjet e Bëra Më Shpesh

Sindroma Horner nuk është drejtpërdrejt një çrregullim i nervave kranialë; ajo shfaqet me dëmtimin e zinxhirit nervor simpatik. Ky zinxhir del nga trungu i trurit dhe arrin deri rreth syrit. Struktura e prekur është sistemi nervor autonom (simpatik) dhe jo nervat kranialë. Lezioni që çon në sindromën Horner mund të jetë në një nga tre nivelet e rrugës nervore simpatike: qendrore (trungu i trurit, hipotalamusi), preganglionare (palca kurrizore dhe rajoni i gjoksit) ose postganglionare (rreth arteries karotide dhe rreth syrit). Vendndodhja e lezionit ndryshon në varësi të llojit të sëmundjes themelore. Sindroma Horner mund të jetë e përkohshme në disa raste. Veçanërisht në dëmtimet e lehta të nervave që zhvillohen pas traumave, simptomat mund të zvogëlohen me kalimin e kohës me trajtimin, por nëse ka shkaqe të rënda si tumore, çarje enësh gjaku ose sëmundje të sistemit nervor qendror, simptomat mund të jenë të përhershme. Trajtimi varet nga shkaqet themelore. Sindroma Horner kongenitale shfaqet si rezultat i dëmtimit të nervave në rajonin e qafës ose shpatullave gjatë lindjes tek foshnjat. Në këtë rast, zakonisht vërehet ndryshim i ngjyrës së syrit (heterokromi), pitozë dhe zvogëlim i bebes së syrit. Diagnoza e hershme mund të zvogëlojë efektet afatgjata të dëmtimit të nervit. Anizokoria (diferenca në madhësi midis dy bebeve të syrit) zakonisht shihet në sindromën Horner. Për shkak se pupila zvogëlohet në syrin e prekur, krijohet një diferencë më e dukshme në krahasim me syrin tjetër. Kjo diferencë është më e theksuar në mjedise të errëta sepse zgjerimi zvogëlohet në syrin e prekur. Në disa raste, sindroma Horner shfaqet si sindromë paraneoplastike, pra si efekt indirekt i një tumori. Veçanërisht disa kancere të vendosura në pjesën e sipërme të mushkërive si tumori Pancoast mund të çojnë në sindromën Horner duke bërë presion mbi nervat simpatikë. Kjo gjendje duhet të hetohet patjetër. Vetë sindroma Horner zakonisht nuk përbën rrezik për jetën. Shkaku thelbësor i saj mund të jetë i rëndësishëm, si p.sh. goditja në tru, tumori, diseksioni i enëve të gjakut ose sëmundja e palcës kurrizore. Për këtë arsye, sindroma Horner duhet të merret seriozisht dhe shkaku duhet të përcaktohet me ekzaminime të detajuara.

Nëse po përjetoni simptoma të sindromës Horner, diagnostikimi i hershëm ka një rëndësi të madhe.

Specialistët e Shëndetit dhe Sëmundjeve të Syrit të Hisar Hospital ofrojnë vlerësim gjithëpërfshirës dhe metoda të avancuara imazherike për të përcaktuar shkakun themelor.

Na kontaktoni tani për të caktuar një takim ose për të marrë informacione të detajuara.