Kujdes ndaj marramendjes së papritur që ndodh gjatë ditës!

“Gjithçka po rrotullohet”, “Toka po më rrëshqet nën këmbë”, “Po lëviz anash”, “Mendja më bëhet bosh”, “Sytë më errësohen” — nëse keni ankesa të tilla, këto simptoma mund të jenë paralajmëruese të sëmundjes vertigo. Kryesisht me lodhje, dobësi dhe të fikët, vertigo, nëse nuk merren masa, mund ta prishë ndjeshëm cilësinë e jetës. Prof. Dr. Tayfun Apuhan, specialist i Sëmundjeve të Veshit, Hundës dhe Fytit në Hisar Hospital Intercontinental, dha informacion mbi simptomat, diagnozën dhe trajtimin e vertigos.

Vertigo mund të ketë shkak veshin ose nevrologjik

Vertigo është, më së shpeshti, një ndjesi e rreme zhvendosjeje që shfaqet me marramendje. Është një lloj iluzioni lëvizjeje, që ndodh kur personi ndjen se gjërat përreth rrotullohen, edhe pse në realitet ato nuk lëvizin, ose kur, duke mbyllur sytë, ndjen se vetë ai rrotullohet rreth gjërave. Zakonisht është e shkaktuar nga sëmundjet e veshit të brendshëm, pra nga zhvendosja e kristaleve të veshit të brendshëm. Nga të gjitha vertigot e vërteta, 70% kanë shkak veshin, megjithatë marramendjet neurologjike gjithashtu mund të shkaktojnë vertigo.

Marramendja e fortë që zgjat për ditë të tëra është shenja më e rëndësishme!

Diagnoza e vertigos vendoset zakonisht me anë të ekzaminimit. Sipas gjendjes së pacientit, mënyra si kanë filluar ankesat, sa kohë kanë zgjatur, simptomat shtesë që i shoqërojnë dhe nëse ekziston një sëmundje kronike, si dhe historiku i përdorimit të barnave, analizat që kërkohen më pas ndihmojnë në masë të madhe diagnozën.

Kur zgjatja e marramendjes detajohet: marramendja që kalon brenda disa sekondash ose minutash shpesh shihet te vertigo pozicionale (benigne paroksizmale pozicionale). Te paraqitja më e rëndë, ku marramendja zgjat për ditë të tëra dhe shoqërohet edhe me nauze dhe të vjella, mendohet për inflamacion të nervit të ekuilibrit (vestibular). Te sersemosja, errësimi i syve dhe sulmet e të fikëtit, mund të dyshohet për sëmundje neurologjike dhe kardiologjike.

Vertigo mund të shfaqet edhe si pasojë e problemeve të trurit ose të veshit

Vertigot e lidhura me problemet e veshit quhen “periferike”, ndërsa ato të lidhura me sëmundjet e trurit quhen “vertigo qendrore”. Marramendja e lidhur me sëmundjet e veshit shoqërohet me zhurmë në vesh (tinnitus), humbje dëgjimi, ndjesi presioni në vesh, nauze, të vjella, rrjedhje nga veshi dhe lëvizje të pazakonta të syve. Te marramendjet e lidhura me sëmundje neurologjike mund të ketë dhimbje koke, vështirësi në gëlltitje, mpirje në trup, paraliza, anomali në lëvizjet e syve. Marramendja mund të shoqërohet me ankesa të tjera, të cilat mund të ndryshojnë shumë, por te shumë pacientë ekziston vetëm marramendja. Ndryshime në gjendjen e vetëdijes shihen në çrregullimet që lidhen me qendrën e ekuilibrit në tru ose me origjinë psikogjene. Te gjakderdhjet e trurit dhe të trungut cerebral shpesh vërehet humbje e vetëdijes.

Diagnoza e vertigos pozicionale vihet lehtësisht me disa teste

Ndër shkaqet kryesore të vertigos pozicionale është se, te sëmundja, kristalet në kanalet e veshit të brendshëm, të mbushura me lëng, zhvendosen si pasojë e lëvizjeve të kokës. Kjo gjendje karakterizohet nga marramendje që zgjat disa sekonda ose minuta dhe shfaqet me lëvizje të papritura të kokës. Tipikisht, zhvillohet kur pacienti kthehet në shtrat ose ngrihet, ose kur e kthen kokën papritmas në një drejtim. Ngritja e kokës lart dhe përkulja përpara për të marrë diçka nga toka janë lëvizjet shkaktare më të shpeshta. Në diagnozë, sëmundja përpiqemi ta vendosim me testin Dix-Hallpike (DH), testet e shtrirjes anash dhe të rrotullimit. Te testi Dix-Hallpike (DH), pacienti, i ulur, shtrihet befas, dhe në këtë kohë kryhet një pozicionim i caktuar i kokës. Pas afërsisht 20 sekondash pritjeje, pacienti ulet përsëri. Nëse nuk shfaqen lëvizjet tipike të syve, testi përsëritet për anën tjetër. Në këtë test, vëzhgimi i lëvizjes tipike të syve është i rëndësishëm për diagnozën. Meqenëse diagnoza mund të vendoset lehtësisht me manovra, mund të mos nevojitet ndonjë test shtesë.

Përdorimi i barnave nuk rekomandohet në trajtimin e vertigos

Te vertigoja, problemi themelor zakonisht nuk jep simptoma të plota, prandaj trajtimi me ilaçe nuk preferohet. Meqenëse efektet anësore të barnave mund të shkaktojnë përgjumje dhe sersemosje, duke pasur parasysh rrjedhën e sëmundjes, rekomandohet që barnat të mos përdoren aq sa është e mundur. Si pozicion gjumi, pacientët duhet patjetër të flenë me kokën lart. Duhet të shmangen lëvizjet e papritura të kokës dhe duhet ndjekur programi i ushtrimeve që jepet nën kontrollin e mjekut.