Zmadhimet e nyjeve limfatike në fëmijëri

Nyjet limfatike janë organe në formë nyjesh, të pasura me qeliza të sistemit imunitar. Detyra kryesore e nyjeve limfatike është pastrimi i mikroorganizmave nga qarkullimi, ndihmimi i sistemit imunitar për të kryer detyrën e vet, dhe parandalimi i përhapjes së lëndimeve lokale (rajonale) në të gjithë trupin, duke kontribuar në trajtimin e tyre në vetë zonën. Në trupin tonë ka përgjithësisht rreth 600 nyje limfatike, me përmasa 0,5-1 cm.

Që një nyje limfatike të konsiderohet e pazakontë, madhësia e saj ndryshon sipas vendit ku ndodhet:

Në zonën e kokës dhe qafës (cervikale) më e madhe se 1.5 cm (te fëmijët e vegjël më e madhe se 2 cm)

Në nyjen limfatike të bërrylit (epitrokleare) më e madhe se 0.5 cm

Në kraharorin (mediastin) dhe në zonën ingvinale (të ingut) duhet të jenë më të mëdha se 1.5 cm,

Në brendësi të barkut (abdomen) duhet të jenë më të mëdha se 2 cm.

Zmadhimet e nyjeve limfatike shkaktohen më shpesh nga infeksionet. Sipas zonave:

Më shpesh në zonën e kokës dhe qafës (55%),

Të përgjithësuara (25%),

Në ingë dhe brenda barkut (14%),

Nën sqetull (5%)

Mbi kockëzën (zona supraklavikulare) shfaqet në masën 1%.

Në sqarimin e shkakut të zmadhimit të nyjeve limfatike, treguesi më i rëndësishëm është anamneza e marrë nga pacienti. Në anamnezë;

Zgjatja e zmadhimit të nyjes limfatike,

Gjetjet dhe simptomat shoqëruese (ethe, dhimbje kyçesh/kockash, skuqje, humbje peshe, djersitje gjatë natës, kruajtje, vështirësi në frymëmarrje),

Infeksionet e kaluara në muajin e fundit,

Historiku i udhëtimeve,

Kontakti me kafshët,

Tuberkulozi

Përdorimi i barnave dhe vaksinimet patjetër duhet të pyeten

Treguesi më i rëndësishëm në sqarimin e shkakut të zmadhimeve të nyjeve limfatike është ekzaminimi. Janë shumë të rëndësishme madhësia dhe vendndodhja e nyjes limfatike, nëse është njanëse apo dyanëse, nëse është e fortë apo e butë; nëse me palpim manual jep fluktuacion (valëzim) apo jo, dhe nëse është e ngjitur me të tjera apo jo. LAP supraklavikulare ka probabilitetin më të lartë të jetë malinje (keqdashëse) dhe duhet pranuar gjithmonë si patologjike. Zmadhimet e nyjeve limfatike ndahen në tre grupe sipas kohëzgjatjes:

Akute (0-3 javë)

Subakute (3-6 javë)

Kronike (më shumë se 6 javë)

Zmadhime reaktive cervikale (të kokës dhe qafës) dytësore ndaj infeksioneve virale

Shkaku më i shpeshtë i zmadhimeve cervikale (të kokës dhe qafës) të nyjeve limfatike janë infeksionet virale. Ato quhen limfadenit. Trajtimi: Zmadhimet virale cervikale (të kokës dhe qafës) të nyjeve limfatike zakonisht kërkojnë vetëm kujdes mbështetës. Megjithatë, zmadhimet virale të nyjeve limfatike mund të kalojnë me kohën në zmadhime supurative ose bakteriale të nyjeve limfatike.

Limfadeniti akut bakterial / limfadeniti supurativ

Është shkaku i dytë më i shpeshtë i zmadhimeve cervikale të nyjeve limfatike në fëmijëri. Është e vështirë të dallohet nga limfadeniti viral. Nëse nuk fillon të zvogëlohet brenda një jave, mendohet për zmadhime bakteriale ose bakteriale dytësore të nyjeve limfatike. Mund të ketë kufizim në lëvizjet e qafës. Trajtimi i linjës së parë është amoksicilinë+acid klavulanik. Te rastet që nuk i përgjigjen trajtimit mund të përdoren antibiotikë me spektër më të gjerë (vankomicinë, seftriaksonë IV). Nëse temperatura nuk bie në orën 48-72 të trajtimit dhe gjatë ekzaminimit fizik ka fluktuacion (valëzim), duhet të mendohet për abscess. Për abscesët:

Nëse janë më të vegjël se 1x1 cm, nuk kërkohet drenazh kirurgjik, mjafton antibiotiku

Nëse janë më të vegjël se 1,5-2 cm, mund të kërkohet trajtim me antibiotik IV për të paktën 24-48 orë.

Ndërsa më të mëdhenjtë duhet të trajtohen me aspirim/drenazh (procedurë kirurgjikale).

Zmadhimet subakute/kronike të nyjeve limfatike

Nëse zmadhimi i nyjes limfatike zgjat 3-6 javë, flitet për infeksion subakut. Shkaqet më të shpeshta:

Sëmundja e gërvishtjes së maces (B. henselae)

Toksoplazmoza

Infeksione virale (CMV, HIV)

Sëmundja e gërvishtjes së maces shkaktohet nga agjenti Bartonella henselae. Pas gërvishtjes nga macja, menjëherë ose brenda javëve, nyjet limfatike mund të zmadhohen, veçanërisht nën sqetull. Mund të shërohet vetvetiu, por mund të kërkojë edhe përdorimin e antibiotikëve (azitromicinë, klaritromicinë, siprofloksacinë). Te rastet që nuk i përgjigjen, mund të bëhet rezeksion kirurgjik.

Në LAP cervikale mund të shfaqen edhe shkaqe jo infektive. Ato grupohen në tre kategori kryesore:

Masa qafore konnatale (të lindura) të mirëkualitetshme

Malinjitet (kancer)

Shkaqe të tjera jo infektive

Çdo zmadhim i nyjes limfatike nuk duhet të lidhet me infeksionin; veçanërisht te zmadhimet e zgjatura që shoqërohen me ankesa shtesë, patjetër duhet të merren parasysh shkaqet e malinjitetit (kancerit). Te fëmijët, shkalla e shfaqjes së kancerit te zmadhimet e nyjeve limfatike në zonën e kokës dhe qafës është rreth 2-5%. Te fëmijët, llojet e kancerit që shkaktojnë zmadhim të nyjeve limfatike ndryshojnë sipas grupmoshave:

Para moshës 6 vjeç, në radhën e parë:

Leuçemia akute limfoblastike/mieloide

Limfoma jo-Hodgkin

Neuroblastoma

Pas moshës 6 vjeç, në radhën e parë është limfoma Hodgkin

Te leuçemia akute limfoblastike dhe leuçemia akute mieloblastike:

Zmadhimi i përgjithësuar i nyjeve limfatike është i shpeshtë

Zmadhimet e nyjeve limfatike janë të shpejta dhe me konsistencë të fortë

Gjetjet shoqëruese zakonisht janë të pranishme

Ethe, zbehtësi, lodhje, lehtësi në shfaqjen e mavijosjeve, gjakderdhje nga hunda dhe mishrat e dhëmbëve, petekie (gjakderdhje të vogla nën lëkurë)

Te leuçemitë, diagnoza e saktë vendoset me aspirim/biopsi të palcës së eshtrave dhe me teste të veçanta të quajtura citometri rrjedhëse (flowcitometri)

Te limfomat mund të vërehen zmadhime të forta, me konsistencë gome, të padhimbshme, djersitje gjatë natës të quajtura simptoma B, ethe rezistente dhe humbje peshe.

Indikacionet për biopsi

Shumica e zmadhimeve të nyjeve limfatike mund të trajtohen shpejt. Megjithatë, te disa zmadhime të nyjeve limfatike mjeku juaj mund të vendosë për biopsi. Situatat që kërkojnë marrjen e biopsisë nga një fëmijë me limfadenopati janë këto:

Dyshim për malinjitet (nëse ka dyshim në dritën e anamnezës, ekzaminimit fizik dhe gjetjeve shoqëruese)

Zmadhime të nyjeve limfatike që nuk përmirësohen brenda 4-6 javësh

Zmadhime të nyjeve limfatike që vazhdojnë të rriten rregullisht brenda 2-3 javësh

Zmadhime të nyjeve limfatike më të mëdha se 2,0 cm' dhe që nuk i përgjigjen trajtimit

Prania e gjetjeve në ultrazë ose tomografi që bëjnë të dyshohet për kancer

Si përfundim, te fëmijët në fazën e hershme të jetës, të ekspozuar ndaj stimujve virale dhe bakteriale nga mjedisi, zmadhimet e nyjeve limfatike lidhen më së shumti me infeksionet. Trajtimi mund të bëhet lehtësisht me bashkëpunimin e mjekut të familjes. Shumë rrallë, mund të jenë të lidhura edhe me shkaqe jo infektive, dhe kjo duhet mbajtur mend. Prandaj, qetësia, vizita e hershme te mjeku dhe, kur është e nevojshme, diagnoza, trajtimi dhe ndjekja, edhe afatgjatë, janë jashtëzakonisht të rëndësishme.