Shkaqet dhe trajtimi i lëvizjeve të pavullntarshme te fëmijët?

Lëvizjet e pabalancuara dhe të pakontrolluara që zhvillohen gjatë fëmijërisë, veçanërisht në krahë dhe këmbë, si në ekstremitetet e poshtme ashtu edhe në ato të sipërme, quhen lëvizje të pavullntarshme te fëmijët. Ky çrregullim i lëvizjes dhe kontrollit mund të ndodhë në një anë të trupit, por mund të ndodhë edhe në të dyja anët. Përveç ekstremiteteve të trupit, lëvizje të pavullntarshme mund të shfaqen edhe gjatë mbajtjes së fytyrës dhe qafës në ekuilibër.

Çfarë janë lëvizjet e pavullntarshme?

Lëvizjet që nuk kryhen me vetëdije dhe të kontrolluar, me një qëllim të caktuar, mund të përshkruhen si lëvizje të pavullntarshme. Lëvizjet e pavullntarshme zakonisht shfaqen si pasojë e ndonjë shqetësimi ose anomalie në trup. Përveç pamundësisë për të kontrolluar krahun dhe këmbën, te lëvizjet e pavullntarshme përfshihen edhe përtypja, qeshja, mbyllja e shpejtë e syve ose shtrëngimi i fytyrës, të cilat ndodhin pa dashje. Humbja e ekuilibrit të trupit është gjithashtu pjesë e këtyre çrregullimeve të lëvizjes. Të ecurit ose të qëndruarit në këmbë me lëkundje gjithashtu mund të përcaktohet si problem lëvizjeje. Traumat dhe stresi, si dhe sidomos problemet neurologjike, janë ndër shkaqet më të shpeshta të vëzhguara të këtyre çrregullimeve të lëvizjes. Me qasjen dhe trajtimin e duhur mund të ndodhë përmirësim. Disa lëvizje të pavullntarshme të përcaktuara posaçërisht mund të shpjegohen si më poshtë:

Tundje e kokës: Mund të vërehet përpara-prapa ose djathtas-majtas.

Mioklonusi i gjumit: Veçanërisht gjatë orëve të para pasi fillon gjumi, mund të përshkruhet si lëvizje të papritura, si kërcim ose tronditje.

Jitteriness: Janë dridhje që vërehen në foshnjëri, te dora, këmba, nofulla dhe gishti. Pritet që ato të ndalen kur foshnja mbahet në krahë.

Masturbimi në fëmijëri: Mund të shfaqet si skuqje e lehtë, djersitje, heshtje, fërkim.

Paroksizmal tonik shikim lart: Është gjendja në foshnjëri kur bullbat e syve dhe shikimi ngecin për pak kohë në një pikë poshtë.

Sindromi i Sandifer-it: Është lëvizja e tërheqjes së qafës prapa dhe kthimit të kokës anash, që mund të vërehet te foshnjat dhe fëmijët me refluks.

Tortikolisi beninj paroksizmal: Është gjendja kur qafa fiksohet në një anë ose lëviz e përqendruar drejt asaj ane; ndodh herë pas here.

Çrregullime të vazhdueshme të lëvizjes (jo kalimtare): Janë çrregullime të lëvizjes që kryhen dhe përsëriten vazhdimisht. Mund të përcaktohen si çrregullime tikesh, sindromi i Tourette-it, çrregullime hiperkinetike (të tepruara) ose hipokinetike (të ngadalta) të lëvizjes.

Çfarë shkakton lëvizje të pavullntarshme te fëmijët?

Lëvizja e pavullntarshme e fëmijëve mund të ketë shumë shkaqe të ndryshme. Këto shkaqe, që mund të zhvillohen nga faktorë truporë ose mjedisorë, renditen më poshtë si vijon:

Disa ilaçe: Veçanërisht ilaçet që ndikojnë në sistemin nervor dhe stimulojnë lidhjen nervo-muskulare mund të shkaktojnë lëvizje të pavullntarshme. Në këtë gjendje, që vërehet periodikisht, duhet të konsultohet mjeku dhe të bëhen rregullimet e dozës dhe të kohës së ilaçit.

Infeksionet: Infeksionet që zhvillohen gjatë çdo shqetësimi, ose vetëm nga bakteret, mund të shkaktojnë lëvizje të pavullntarshme si pasojë e simptomave si temperatura e lartë.

Disa sëmundje: Lëvizjet e pavullntarshme mund të zhvillohen si pasojë e sëmundjeve të lindura, gjenetike ose të fituara më vonë. Shqetësimet që prekin sistemin nervor, si paraliza cerebrale dhe autizmi, mund ta vështirësojnë kontrollin nervo-muskular. Në varësi të zonës së prekur të trurit, këto sëmundje dhe çrregullime të lëvizjes mund të shfaqen në lloje dhe intensitete të ndryshme.

Stresi: Te fëmijët, disa lëvizje të pavullntarshme që zhvillohen periodikisht mund të lindin si pasojë e stresit. Sidomos ndryshimi i lëvizjes që zhvillohet befas dhe me intensitet që vërehet nga jashtë, zakonisht lind si pasojë e stresit. Kur fëmija është në moshë shkollore, në këtë pikë duhet të merret informacion nga mësuesi dhe këshilltari psikologjik, ndërsa kur fëmija është afër moshës së adoleshencës, nuk duhet injoruar alternativa e marrjes së mbështetjes psikologjike.

Çfarë nxit lëvizjet e pavullntarshme?

Lëvizjet e kryera pa dashje mund të kenë shkaqe të ndryshme nxitëse. Qasja dhe trajtimi sipas shkakut sigurojnë një gjendje të qëndrueshme shërimi. Ndryshimet e lëvizjes me kohëzgjatje të shkurtër dhe që nuk përsëriten, edhe pse nuk shkaktojnë probleme të mëdha, lëvizja e pakontrolluar me kohëzgjatje të gjatë mund të sjellë pasoja negative. Për shembull, te rritja e temperaturës nga infeksioni, lëvizjet si kërcimi dhe tronditja gjatë gjumit mbeten pas me përmirësimin e infeksionit. Por nëse ekziston një sëmundje që prek muskujt dhe sistemin nervor, si paraliza cerebrale, me kalimin e kohës, kontrolli dhe koordinimi i lëvizjeve mund të arrihet me një program ushtrimesh të përshtatur me nivelin e fëmijës. Në këtë mënyrë mund të parandalohen dobësimi i sistemit neuromuskular dhe rritja e lëvizjeve të pavullntarshme. Përveç kësaj, shumë faktorë të tjerë, si çrregullimet hormonale, ushqyerja e pashëndetshme dhe mungesat e vitaminave dhe mineraleve, mund të jenë nxitës.Gjatë lëvizjeve të pavullntarshme që zhvillohen si pasojë e stresit dhe traumës, punimi me një ekip të specializuar në fushë është shumë i rëndësishëm. Specialistë të fushës, si psikologu i fëmijëve dhe pedagogu, mund të mbështesin kalimin e çrregullimeve të lëvizjes me qasjen e duhur.

Si bëhet trajtimi i lëvizjeve të pavullntarshme?

Së pari, diagnoza e mjekut që ndjek fëmijën dhe ekipit shëndetësor është e rëndësishme. Shkaku i shfaqjes së lëvizjeve të pavullntarshme duhet të përcaktohet dhe, në varësi të faktorëve, duhet të hartohet një plan trajtimi. Teknikat e trajtimit sipas shkakut të shfaqjes së çrregullimeve të lëvizjes mund të renditen si vijon:

Çrregullim i lëvizjes i lidhur me infeksionin: Së pari, trajtimi për rregullimin e florës bakteriale dhe mikroorganizmave që janë burim i infeksionit planifikohet nga pediatri. Kështu, ndryshimi i lëvizjes së fëmijës vëzhgohet edhe nga mjeku specialist. Në këtë pikë, duhet shmangur dhënia e antibiotikëve në mënyrë të rastësishme dhe duhet vëzhguar saktë cila lëvizje ka ndryshim, mungesë koordinimi ose ekzagjerim. Nëse këto çrregullime të lëvizjes, që shfaqen gjatë sëmundjes dhe duhet të jenë me kohëzgjatje të shkurtër, nuk përmirësohen, duhet patjetër t'i raportohen mjekut.

Lëvizje të pavullntarshme të lidhura me stresin: Ndonjëherë nga problemet që ndodhin brenda familjes, e ndonjëherë nga pamundësia për të menaxhuar stresin e moshës shkollore, te fëmijët mund të zhvillohet stres i fortë. Tiket, fjalimet gjatë gjumit ose lëvizjet e ndryshme që shfaqen në këtë periudhë duhet të kërkojnë mbështetje nga pediatri sapo vërehen. Fëmija duhet patjetër të ekzaminohet dhe historia e të gjitha lëvizjeve dhe, nëse ka, e sëmundjeve të tjera, duhet t'i përcillet pediatrit përkatës. Më pas, kur nevojitet, duhet marrë mbështetje psikologjike. Nëse pediatri e konsideron të nevojshme, nuk duhet neglizhuar as mbështetja e psikiatrit. Gjatë këtij procesi duhet vazhduar me ndjekjen e duhur, vëzhgimin dhe kontrollet.

Lëvizje të pavullntarshme të lidhura me paralizën cerebrale: Paraliza cerebrale është një sëmundje që mund të zhvillohet para lindjes, gjatë lindjes ose pas lindjes, dhe mund të prekë shumë pjesë të trurit. Veçanërisht kur prekët zona e kontrollit motor, individët mund të kenë nevojë për rehabilitim në shumë fusha, si të folurit, kontrolli i ekstremiteteve të poshtme dhe të sipërme dhe mospërputhja e lëvizjeve. Edhe te çrregullimet e lëvizjes të lidhura me paralizën cerebrale, si në çdo trajtim, diagnoza e hershme është e rëndësishme. Sidomos në fazën e foshnjërisë, duhet ndjekur zhvillimi i foshnjës dhe lëvizjet që ajo ka vështirësi t'i kryejë ose i kryen shumë vonë duhet t'i raportohen pediatrit në kontrollet rutinë. Pasi të vendoset diagnoza, me një proces intensiv dhe të rregullt fizioterapie dhe rehabilitimi, duhet të përpiqemi që çrregullimet e lëvizjes dhe të zhvillimit të minimizohen.

Trajtimi me ilaçe: Te problemet e lëvizjeve të pavullntarshme që lindin me origjinë psikologjike ose zhvillohen si pasojë e një sëmundjeje, ilaçet mund të përdoren nën mbikëqyrjen dhe kontrollin e mjekut. Në lidhje me trajtimin me ilaçe, nuk duhet dalë jashtë rekomandimeve të mjekut.

Lëvizjet e pavullntarshme te fëmijët dhe pyetjet e shpeshta

Nga pyetjet që i vijnë në mendje si familjes ashtu edhe rrethit të individëve që kryejnë lëvizje të pavullntarshme dhe të ndryshme gjatë fëmijërisë, e para është sëmundja e trurit. Meqenëse truri kontrollon të gjithë muskujt dhe sistemet e trupit, është normale që mundësia e një anomalie të jetë e para që të vjen ndërmend. Shumë lëvizje të pavullntarshme mund të ndodhin gjithashtu si pasojë e sëmundjeve të sistemit nervor, si paraliza cerebrale, epilepsia dhe autizmi. Por çdo çrregullim i lëvizjes nuk është shenjë e sëmundjes së trurit; mund të shfaqet si pasojë e faktorëve të ndryshëm nxitës. Te fëmijët nuk ka një moshë kufi ose një pikë fillimi për lëvizjet e pavullntarshme. Lëvizjet e pavullntarshme dhe çrregullimet e lëvizjes mund të shihen në çdo moshë, që nga foshnjëria. Në këtë pikë, e rëndësishme është frekuenca e lëvizjeve, vazhdimësia e tyre dhe ndikimi në shëndetin dhe cilësinë e jetës së fëmijës. Me qasjen e duhur, veçanërisht lëvizjet e pavullntarshme me kohëzgjatje të përkohshme mund të përmirësohen përgjithmonë. Kështu, mund të rritet cilësia e jetës si e fëmijës ashtu edhe e prindërve ose kujdestarit. Për një shëndet që zhvillohet në formën ideale dhe për që jeta e përditshme të vazhdojë pa u penguar, kontrolli trupor i lëvizjes është i domosdoshëm. Për të jetuar si individ i pavarur, për të shprehur veten qartë dhe për shumë procese të tjera të rëndësishme zhvillimi, duhet të jemi trupërisht të fortë dhe të shëndetshëm. Lëvizjet e pavullntarshme, nga ana tjetër, mund të sjellin pasoja negative pasi ndryshojnë rrjedhën e përditshme të jetës. Për shembull, një fëmijë gjumi i të cilit ndërpritet çdo ditë nga lëvizje si kërcimi dhe tronditja gjatë gjumit mund të përjetojë vonesë zhvillimore krahasuar me moshatarët e tij. Ose një fëmijë me paralizë cerebrale që nuk mund ta lëvizë drejt krahun e tij nuk mund të hajë vetëm dhe ka nevojë për kujdesin e dikujt tjetër. Për të larguar probleme të tilla, është e nevojshme të kërkohet diagnoza dhe trajtimi i hershëm. Kështu, ndërprerja e aktiviteteve jetësore mund të minimizohet. Kur vërehet lëvizje e pavullntarshme te fëmija, ndjekja nga familja dhe pediatri është shumë e rëndësishme. Veçanërisht kur udhëzimi dhe trajtimi i mjekut specialist që ndjek zhvillimin e fëmijës, procesi shkon në mënyrën më të shëndetshme. Kështu, ndërkohë që lëvizjet e fëmijës përmirësohen, rritet edhe rehatia e familjes dhe zvogëlohet barra psikologjike e fëmijës. Edhe ju, mos e shtyni fillimin e kontaktit me mjekun për të marrë informacion dhe takim lidhur me lëvizjet e pavullntarshme dhe sëmundjet e tjera që vërehen te fëmija juaj, dhe për të bërë hapin drejt ditëve të shëndetshme.