Alergjia e pranverës dhe trajtimet e saj

Çfarë është alergjia e pranverës?

Alergjia e pranverës është një diagnozë e përgjithshme e sëmundjes alergjike, që i referohet disa simptomave alergjike të shfaqura kryesisht në hundë, por edhe në sy, fytyrë dhe lëkurë, si rezultat i rritjes së sasisë dhe llojit të polenit në ajër gjatë muajve të pranverës.

Përse shkaktohet alergjia e pranverës?

Alergjia e pranverës shfaqet si rezultat i faktit se sistemi imunitar i trupit i percepton polenet si të dëmshme dhe prodhon antitrupa kundër tyre. Kështu, polenet ose alergjenet e tjera regjistrohen si të dëmshme në memorien e sistemit imunitar. Pasi antitrupi të prodhohet një herë në sistemin imunitar, sa herë që trupi ndeshet me të njëjtin polen ose grupe polenesh, substanca e quajtur „histaminë“ prodhohet automatikisht dhe shfaqen simptomat e sëmundjes alergjike. Sa më shumë të ndeshet një person i ndjeshëm me alergjenet, aq më i madh është reagimi i trupit ndaj tyre, pra sasia e histaminës së sekretuar, dhe simptomat e alergjisë së pranverës janë më të rënda dhe zgjasin më gjatë.

Cilat janë llojet e alergjisë së pranverës?

Gjatë sezonit të pranverës, në atmosferë dhe në ajrin që marrim frymë ka shumë lloje polenesh. Sipas zonës dhe organit që prek, vërehen lloje të ndryshme të alergjisë së pranverës. Kryesoret janë: ethet e kashtës (rinit alergjik), astma alergjike, dermatiti alergjik (alergjitë e lëkurës), konjuktiviti alergjik dhe alergjitë ndaj ushqimeve.

Simptomat e alergjisë së pranverës shfaqen kryesisht gjatë stinës së pranverës dhe të vjeshtës, por disa alergjenë që lëshojnë polen gjatë gjithë vitit, si dhe alergjenët jo-polen si akarët e pluhurit të shtëpisë dhe epiteli i kafshëve shtëpiake, mund të shkaktojnë rinit alergjik gjatë gjithë vitit. Për këtë arsye, në përgjithësi ndahet në dy grupe.

1. Rinit alergjik sezonal (RAS): Te pacienti, teshtitja, mbyllja e hundës, kruajtja e hundës dhe rrjedhja e hundës shfaqen veçanërisht gjatë sezonit të poleneve. Këtë lloj alergjie e shkaktojnë alergjenët e ambientit të jashtëm, si polenet e barit, pemëve dhe luleve, si dhe kërpudhat e mykut.

2. Rinit alergjik perenial (RAP): Te pacienti, simptomat alergjike vazhdojnë gjatë gjithë vitit. Akarët e pluhurit të shtëpisë, kacabuj dhe qimet e kafshëve shtëpiake, si dhe disa spore kërpudhash që përfshihen në grupin e poleneve, konsiderohen si faktorë shkaktarë.

Cilat janë simptomat e alergjisë së pranverës?

Simptomat e alergjisë së pranverës shfaqen më shpesh në hundë. Simptomat alergjike të shfaqura në hundë përgjithësisht quhen „ethet e kashtës“ ose „rinit alergjik, domethënë ftohje“. Ankesat kryesore të personave me ethet e kashtës janë: rrjedhje hundësh me ngjyrë transparente, mbyllje e hundës, teshtitje të shpeshta dhe njëra pas tjetrës, rrjedhje nga pjesa e pasme e hundës (rrjedhje postnazale), kollë, dhimbje koke që ngjan me sinusit herë pas here, lotim dhe skuqje të syve, si dhe kruajtje e përhapur e lëkurës që mund të shfaqet te disa persona të ndjeshëm.

Alergjia prek rreth %10 - %25 të shoqërisë. Me alergjinë, rrjedhja e bollshme e hundës dhe mbyllja e hundës, duke qenë se merr frymë me vështirësi nga hunda gjatë natës, shkakton rënie të cilësisë së gjumit. Mbyllja e hundës shkakton gjithashtu njollosje të errëta nën sy. Personat alergjikë kanë më shpesh sinusit, infeksione të veshit të mesëm dhe astmë në krahasim me personat normalë.

Si bëhet testi i alergjisë? Cilat alergji mund të identifikohen?

Mbi të gjithë pacientët që shfaqin simptoma të alergjisë së pranverës rekomandohet bërja e testit të alergjisë. Pas kryerjes së testit të alergjisë me prick (test lëkure) të këtyre personave, mund të kuptohet lehtësisht në masën më të madhe nëse ka alergji dhe ndaj çfarë. Te disa pacientë, për të cilët nuk mund të bëhet testi i lëkurës me prick, diagnoza e alergjisë mund të vendoset lehtësisht edhe me „Testin specifik IgE të alergjisë“ të bërë në gjak.

Testet prick të bëra në lëkurë kryhen për të konfirmuar gjetjet klinike të shkaktuara nga alergjenët e marrë përmes rrugës së frymëmarrjes (polene, akarë, kërpudha myku, alergjenë të kafshëve shtëpiake etj.), ushqimet, ilaçet dhe helmi i bletës. Ajo konsiderohet metoda kryesore diagnostikuese për përcaktimin e alergjenëve që shkaktojnë reaksione alergjike të ndërmjetësuara nga IgE. Testet e lëkurës vlerësohen 15 minuta pas kryerjes së tyre. Në reaksionet pozitive, shfaqet ënjtje mbi 3 mm. Rezultatet pozitive në testet e lëkurës tregojnë ndjeshmëri ndaj alergjenit.

Cilat masa mund të merren kundër alergjisë së pranverës?

Polenet janë në ajër në sasi të ndryshme gjatë orëve të ndryshme të ditës. Përqendrimi i poleneve është më i vogël kur moti është me shi, dhe më i madh kur është me erë dhe me diell. Gjatë orëve të mëngjesit, përqendrimi i poleneve është mjaft i lartë. Për këto arsye, personat alergjikë nuk duhet të qëndrojnë jashtë shumë gjatë ditëve me erë dhe me diell; gjatë kësaj kohe duhet të mbrohen sytë duke veshur syze dhe, nëse është e mundur, të udhëtojnë duke mbuluar gojën dhe hundën. Personat e ndjeshëm ndaj poleneve, kur hyjnë në shtëpi, duhet të heqin rrobat në një dhomë tjetër dhe, meqë flokët mbledhin shumë polen, preferohet të lahen flokët dhe, nëse është e mundur, të bëjnë dush për të minimizuar poleneve në të gjithë trupin. Veçanërisht pas çdo hyrjeje nga jashtë në një ambient të mbyllur, rekomandohet pastrimi i gojës, hundës dhe fytyrës me ujë sa më shpejt. Megjithëse polenet shihen shumë jashtë, ato mund të gjenden edhe brenda shtëpisë. Rekomandohet që masat ndaj poleneve të merren edhe brenda shtëpisë. Rrobat dhe peshqirët duhet të thahen brenda shtëpisë, jo jashtë.

A ka trajtim për alergjinë e pranverës?

Si në të gjitha alergjitë, edhe në alergjinë ndaj poleneve, trajtimi dhe mbrojtja më e saktë është shmangia e alergjenit, por kjo nuk mund të arrihet gjithmonë dhe nuk është e mjaftueshme. Në kohët kur shmangia e alergjenit nuk mjafton, nevojitet trajtim me ilaçe, sipas intensitetit dhe kohëzgjatjes së simptomave alergjike. Meqë reagimi i secilit pacient ndaj alergjenit është i ndryshëm dhe intensiteti i alergjenit mund të ndryshojë nga dita në ditë, te secili pacient zbatohen trajtime të ndryshme. Te pacienti me rrjedhje dhe mbyllje të theksuar hunde, është më e përshtatshme t'i jepen ilaçe që pengojnë lirimin e histaminës, të quajtura antihistaminikë. Pavarësisht të gjitha këtyre trajtimeve, nëse te pacienti vazhdojnë simptoma të rënda alergjike, mund të përdoren edhe disa ilaçe me kortizon. Ideale është të konsultohet një Specialist i Alergjisë dhe Imunologjisë ose i Veshit, Hundës dhe Fytit (ORL), dhe të përdoren ilaçet në formën dhe për periudhën që ata rekomandojnë.

Përveç masave mbrojtëse nga polenet dhe ilaçeve kundër alergjisë, te disa pacientë vërehet mbyllje e tepërt e hundës dhe konkat e hundës rriten shumë, duke e bërë frymëmarrjen nga hunda të pamundur. Në këtë rast mund të mendohet për operacione për zvogëlimin e mishrave brenda hundës, të quajtur konka. Gjithashtu, mund të zbatohet edhe zvogëlimi i konkave me trajtim me radiofrekuencë.

Një tjetër metodë trajtimi në alergji është „Trajtimi me vaksinë“, domethënë „Imunoterapia“. Trajtimi me vaksinë ka veti si shëruese ashtu edhe parandaluese. Kohëzgjatja mesatare e trajtimit me vaksinë është 3–5 vjet. Trajtimi me vaksinë zbatohet kryesisht te pacientët me rinit alergjik (rinit), astmë alergjike dhe alergji ndaj bletëve. Trajtimi me vaksinë mund të zbatohet te ata të cilëve substanca alergjene e treguar me test lëkure dhe test gjaku u shkakton ankesa, te ata që nuk kanë marrë përfitim të mjaftueshëm nga shmangia e alergjenit dhe trajtimi me ilaçe, te personat që nuk duan të përdorin ilaçe për periudha të gjata dhe te ata që vërejnë shumë efekte anësore të ilaçeve. Trajtimi me vaksinë nuk rekomandohet te pacientët që nuk përshtaten me trajtimin, te fëmijët nën 5 vjeç, te pacientët me astmë të rëndë, në prani të kancerit, sëmundjeve të sistemit imunitar, çrregullimeve psikologjike, hipertensionit të rëndë dhe sëmundjes së zemrës.

A ekziston metodë alternative trajtimi me bimë?

Qasja e parë trajtuese dhe rregulli në sëmundjen alergjike është shmangia absolute nga alergjenët, domethënë nga faktorët që shkaktojnë sëmundjen alergjike. Edhe pas masave mbrojtëse, trajtimet me ilaçe rekomandohen për ata që shfaqin simptoma të sëmundjes alergjike. Për alergjinë e pranverës, metodat trajtuese me bimë nuk janë plotësisht të provuara si shëruese, por mund të përdoren disa produkte mbështetëse me bimë, sidomos për lehtësimin e ankesave të kollës alergjike dhe për zvogëlimin e ankesave të hundës te pacientët me rinit alergjik. Mes tyre mund të rekomandohen: çaj me ftua, çaj me ekinaceja, çaj me portokall, çaj me trëndafil të egër, qumësht me mjaltë, pekmez, tiljo, xhenxhefil, sherebelë (adaçayı) dhe disa pastilja për fyt me përzierje bimore. Gjithashtu, konsumimi i agrumeve, frutave dhe perimeve, si dhe ushqyerja e rregullt dhe gjumi, do të luajnë rol në rregullimin e sistemit imunitar të trupit.

Çfarë duhet të bëjnë gratë shtatzëna me alergji të pranverës?

Alergjitë e pranverës, që ndikojnë negativisht në jetën e përditshme, janë ndër problemet më të shpeshta gjatë shtatzënisë. Gratë shtatzëna duhet të marrin masa të ndryshme për t'u mbrojtur nga pluhuri dhe polenet në këtë periudhë. Faktori më i rëndësishëm në shfaqjen e simptomave është që nëna e ardhshme me predispozitë alergjike të ekspozohet për një kohë të gjatë ndaj substancës alergjene. Veçanërisht gjatë muajve të pranverës, pluhuri i luleve dhe polenet që fluturojnë mund të shkaktojnë rritje të sulmeve alergjike. Polenet, duke u përhapur në atmosferë, arrijnë deri te goja, hunda, sytë dhe mushkëritë. Veçanërisht në ditët me erë, polenet shpërndahen më shumë në ajër, prandaj edhe ankesat e nënave të ardhshme rriten.

Përqendrimi i poleneve është më i vogël kur moti është me shi, dhe më i madh kur është me erë dhe me diell. Gjatë orëve të mëngjesit, përqendrimi i poleneve është mjaft i lartë. Për këto arsye, gratë shtatzëna me alergji ndaj poleneve nuk duhet të qëndrojnë jashtë shumë gjatë ditëve me erë dhe me diell, si dhe gjatë orëve të mëngjesit; gjatë kësaj kohe duhet të mbrohen sytë duke veshur syze dhe, nëse është e mundur, të udhëtojnë duke mbuluar gojën dhe hundën. Këta persona të ndjeshëm ndaj poleneve, kur kthehen në shtëpi, duhet të heqin rrobat dhe, meqë flokët mbledhin shumë polen, preferohet të lahen flokët dhe, nëse është e mundur, të bëjnë dush për të minimizuar poleneve në të gjithë trupin. Veçanërisht pas çdo hyrjeje nga jashtë në një ambient të mbyllur, rekomandohet që të lahen goja, hunda dhe fytyra me ujë sa më shpejt. Është e natyrshme që brenda shtëpisë të ketë një sasi të caktuar polenesh. Për këtë arsye, rekomandohet përdorimi i pastruesve antialergjikë të ajrit brenda shtëpisë ose në ambiente të mbyllura. Rrobat dhe peshqirët duhet të thahen brenda shtëpisë, jo jashtë. Nëse filtrat e kondicionerëve të makinës dhe të shtëpisë pastrohen rregullisht, ankesat e grave shtatzëna do të jenë më të pakta.