Çfarë është apendiciti? Shkaqet, simptomat dhe metodat e trajtimit

Apendiksi, organ i sistemit limfoid dhe pjesë e rëndësishme e sistemit imunitar, mbështet rritjen e qelizave B (limfociteve) dhe prodhimin e antitrupave. Kur apendiksi inflamohet për arsye të ndryshme, shfaqet apendiciti. Neglizhimi i apendicitit mund të çojë në komplikacione të rënda, prandaj është e rëndësishme të kërkohet shpejt ndihmë mjekësore kur shfaqen simptomat.

Çfarë është apendiciti?

Apendiciti është inflamacioni i apendiksit, organit limfoid që në gjuhën e përditshme njihet si apendiks. Apendiksi, duke mbështetur pjekjen e limfociteve dhe prodhimin e antitrupave, ndihmon në rregullimin e reagimit imunitar të trupit. Apendiksi është një strukturë e vogël, në formë tubi, e vendosur aty ku mbaron zorra e hollë dhe fillon zorra e trashë. Inflamacioni i apendiksit, i njohur edhe si zorra e verbër, zakonisht ndodh si pasojë e bllokimit të apendiksit.

Cilat janë simptomat e apendicitit?

Simptomat e apendicitit mund të ndryshojnë nga një person në tjetrin dhe ndonjëherë mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera për shkak të dhimbjes së barkut, që është simptoma më e rëndësishme. Simptomat më të shpeshta kur shfaqet apendiciti janë këto:

Dhimbje barku: Apendiciti zakonisht shfaqet me një dhimbje të fortë që fillon nga zona e kërthizës dhe me kalimin e kohës zhvendoset drejt pjesës së djathtë të poshtme të barkut. Dhimbja në fillim është e lehtë, por me kohën intensifikohet dhe mund të bëhet e padurueshme.

Nauze dhe të vjella: Ndër simptomat e hershme të apendicitit përfshihen nauzeja dhe të vjellat.

Humbje oreksi: Personi me apendicit mund të ketë rënie të oreksit dhe të mos ketë dëshirë të hajë.

Temperaturë e lartë: Meqenëse apendiciti është një lloj infeksioni, me përparimin e sëmundjes mund të shfaqet rritje e temperaturës trupore.

Ndjeshmëri e barkut: Në fazat e para të apendicitit mund të shfaqet ndjeshmëri në zonën e djathtë të poshtme të barkut, si dhe dhimbje kur prekët ose kur ushtrohet presion.

Diarre ose kapsllëk: Apendiciti, duke ndikuar negativisht në lëvizjet e zorrëve, mund të shkaktojë probleme diarreje dhe kapsllëku te personi.

Nëse ekziston dyshim për apendicit ose nëse simptoma të ngjashme me apendicitin shfaqen në mënyrë të rëndë, është e rëndësishme të konsultoheni me një profesionist shëndetësor.

Cilat janë shkaqet e apendicitit?

Shkaku i apendicitit nuk dihet me saktësi, por zakonisht ai ndodh si pasojë e bllokimit të apendiksit. Bllokimi mund të shkaktohet nga grumbullimi i mukusit, feçeve ose trupave të huaj brenda apendiksit. Faktorë që mund të çojnë në bllokim të apendicitit mund të renditen si më poshtë:

Grumbullim i lëndës së fortë ose feçeve: Feçet ose lëndët e forta që grumbullohen brenda apendiksit mund të shkaktojnë bllokime.

Rritja e indit limfoid: Rritja e indit limfoid (qelizave të sistemit imunitar) që ndodhet brenda apendiksit mund të çojë në bllokim. Kjo gjendje zakonisht shfaqet si pasojë e infeksionit ose e reagimit të sistemit imunitar.

Infeksioni: Infeksioni i shkaktuar nga bakteret që arrijnë brenda apendiksit me mënyra të ndryshme mund të ndodhë. Infeksioni i formuar mund të përhapet në apendiks dhe të shkaktojë apendicit.

Faktorët gjenetikë: Disa studime tregojnë se apendiciti mund të ketë predispozitë familjare. Te personat që kanë në familje anëtarë me apendicit, rreziku i apendicitit është më i lartë.

Si diagnostikohet apendiciti?

Për diagnostikimin e apendicitit, së pari kryhet një ekzaminim fizik nga një mjek specialist në fushën përkatëse dhe vlerësohen simptomat. Në disa raste diagnoza mund të mos jetë e qartë dhe mjeku mund të sugjerojë teste të tjera ose ekzaminime ndjekëse. Për të konfirmuar diagnozën, ndërhyrja kirurgjikale është gjithashtu ndër opsionet. Sidomos kur simptomat janë të rënda dhe diagnoza është e paqartë, apendiksi hiqet gjatë operacionit kirurgjik dhe inflamacioni konfirmohet. Metodat e përdorura në procesin e diagnostikimit të apendicitit mund të renditen si më poshtë:

Ekzaminim fizik: Mjeku ekzaminon zonën e barkut të pacientit dhe kërkon shenjat e apendicitit. Nëse ekziston ndjeshmëri ose ndjeshmëri ndaj dhimbjes në zonën e djathtë të poshtme të barkut, kjo rrit gjasat e apendicitit.

Analiza të gjakut: Analizat e gjakut mund të përdoren për të kontrolluar shenjuesit specifikë biokimikë që tregojnë inflamacionin (për shembull, numri i qelizave të bardha të gjakut). Këto analiza, duke zbuluar praninë e infeksionit, shërbejnë si tregues i gjasës së apendicitit.

Analiza të urinës: Për të kontrolluar shenjat e infeksionit në urinë mund të bëhet analiza e urinës. Kështu kuptohet nëse ankesat vijnë nga apendiciti apo nga infeksioni i rrugëve urinare.

Metoda imazherike: Për diagnostikimin e apendicitit përdoren gjerësisht metoda imazherike si ultrasonografia ose skanimi me tomografi të kompjuterizuar (TK). Metodat imazherike mund të tregojnë fryrjen, inflamacionin ose bllokimin e apendiksit.

Si bëhet trajtimi i apendicitit?

Trajtimi i apendicitit kërkon një operacion urgjent apendektomie, që kryhet me qëllim heqjen e apendiksit të inflamuar. Apendektomia, e njohur si operacion i apendicitit, kryhet me metoda laparoskopike (të mbyllura) ose kirurgjie të hapur. Pacientët që vijnë në spital me dyshim për apendicit, pasi t'u vendoset diagnoza e apendicitit nga mjeku, informohen për procesin e trajtimit. Pacientët përgatiten për operacion pasi të kryhen kontrollet dhe analizat e nevojshme para operacionit. Operacioni i apendektomisë, qoftë laparoskopik qoftë i hapur, kryhet nën anestezi të përgjithshme. Kur preferohet metoda laparoskopike, bëhet një prerje më e vogël, ndërsa në kirurgjinë e hapur hyrja bëhet përmes një prerjeje më të madhe dhe apendiksi hiqet. Nëse apendiksi është çarë dhe ka përhapje në indet përreth, infeksioni atje gjithashtu pastrohet.

Ndryshimi i kohës së qëndrimit në spital varet nga fakti nëse operacioni është i hapur apo i mbyllur, por zakonisht pacientët lëshohen nga spitali pas disa ditësh qëndrimi. Sidomos pas operacioneve të apendektomisë me metodën laparoskopike, procesi i shërimit është shumë i shpejtë. Gjatë procesit të shërimit, për të kontrolluar dhimbjen dhe për të parandaluar rrezikun e infeksionit, mund të përdoren analgjezikë dhe antibiotikë.

Si kryhet operacioni i apendicitit?

Operacioni i apendicitit është një ndërhyrje që mund të kryhet me metodë laparoskopike (të mbyllur) ose kirurgjie të hapur. Në të dy operacionet ka pjesë të ngjashme, por ka edhe dallime. Mënyra se si kryhen operacionet mund të përshkruhet si më poshtë:

Operacioni laparoskopik (i mbyllur) i apendicitit

Në fillim të operacionit, anestezisti jep një sasi të përshtatshme anestezie të përgjithshme.

Në zonën e barkut bëhen 3-4 prerje në pjesë të ndryshme të barkut, një prej të cilave afër umbilikusit (kërthizës).

Përmes prerjeve futen tuba të holla të quajtur trokarë; përmes njërit futet laparoskopi (kamera), ndërsa përmes të tjerëve vendosen instrumentet kirurgjikale.

Ndërsa laparoskopi transferon imazhet e brendshme të barkut në një ekran, me instrumentet kirurgjikale apendiksi ndahet nga zorrët dhe hiqet.

Nëse apendiksi është çarë dhe ka pjesë të infektuara përreth, ato pastrohen dhe më pas prerjet e hapura mbyllen me qepje ose me shirita ngjitës shëruese.

Pas operacionit, zona ku është kryer ndërhyrja duhet të mbahet e sterilizuar dhe duhet bërë trajtimi me pansmane sipas këshillës së mjekut.

Operacioni i hapur i apendicitit

Si në operacionin laparoskopik, edhe në operacionin e hapur të apendicitit fillimisht aplikohet anestezi e përgjithshme.

Për operacionin, bëhet një prerje rreth 5-10 cm e gjatë në pjesën e poshtme të djathtë të barkut.

Përmes prerjes së bërë hiqet apendiksi, dhe nëse është e nevojshme pastrohen indet përreth.

Pasi hiqet apendiksi, prerja e bërë mbyllet me qepje ose me kllapa dhe bëhet pansimi.

Pyetje të shpeshta rreth apendicitit

Meqenëse apendiciti, nëse nuk trajtohet, mund të çarë dhe të shkaktojë probleme të rënda shëndetësore, është shumë e rëndësishme diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm. Në këtë kontekst lindin pyetje si: si kuptohet apendiciti? Apendiciti kuptohet fillimisht nga ndjeshmëria dhe dhimbja në zonën e djathtë të poshtme të barkut. Meqenëse dhimbja e barkut është shenjë e shumë sëmundjeve, apendiciti mund të ngatërrohet me sëmundje të tjera. Kur kjo dhimbje intensifikohet dhe zgjat për një kohë të gjatë, apendiciti manifestohet dhe duhet të drejtoheni te një institucion shëndetësor pa vonesë. Në trajtimin e apendicitit, ndërhyrja e hershme është shumë e rëndësishme, sepse nëse trajtimi vonohet, apendiksi mund të fryhet dhe të çahet, dhe infeksioni mund të përhapet. Infeksioni mund të përhapet në indet përreth, si peritoneumi (mbulesa e barkut) dhe zorrët, ose mund të transportohet përmes gjakut në vende të tjera. Për këtë arsye, nëse apendiciti nuk trajtohet, mund të shfaqen probleme të rënda shëndetësore që prekin gjithë trupin. Nëse infeksioni rritet dhe apendiciti fryhet dhe çahet, infeksioni fillimisht përhapet në indet përreth. Infeksioni i përhapur nga apendiksi i çarë mund të grumbullohet në indet përreth dhe të formojë absces. Mund të shfaqen infeksion i peritoneumit, infeksion i zorrëve dhe bllokime. Infeksioni mund të përhapet jo vetëm në indet përreth, por edhe përmes gjakut, duke arritur organe të ndryshme si mëlçia, veshkat dhe mushkëritë. Apendiciti shfaqet më shpesh te foshnjat dhe fëmijët për dy arsye. Arsyeja e parë është se, meqenëse organet janë më të vegjël, janë më të prirur ndaj bllokimit. Arsyeja e dytë është se, meqenëse kapsllëku shfaqet më shpesh, grumbullimi i feçeve mund të shkaktojë bllokim në apendiks. Ekzistojnë shumë sëmundje që kanë simptoma të ngjashme me apendicitin dhe ngatërrohen me të. Gastroenteriti, infeksionet e fshikëzës, infeksionet e zorrëve, cistet e vezoreve dhe infeksionet e sistemit urinar janë ndër sëmundjet që mund të ngatërrohen me apendicitin. Operacioni i apendicitit gjatë shtatzënisë mund të kryhet kur është e nevojshme, duke marrë parasysh zakonisht simptomat dhe komplikacionet e apendicitit. Apendiciti mund të shfaqet edhe gjatë shtatzënisë dhe, nëse nuk trajtohet, mund të shkaktojë komplikacione më të rënda. Nëse shfaqen simptoma të apendicitit te një grua shtatzënë, mjekët zakonisht rekomandojnë operacionin e apendicitit (apendektominë). Pas shërimit nga apendiciti, lindja normale është zakonisht e mundshme. Operacioni i apendicitit nuk është një gjendje që pengon procesin e lindjes normale. Por kjo gjendje mund të ndryshojë nga personi në person dhe sipas operacionit të kryer. Një komplikacion që zhvillohet gjatë ose pas operacionit mund të ndikojë në lindjen normale. Për këtë arsye, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun për të marrë vendimin e saktë mbi mënyrën se si do të kryhet lindja. Për të marrë më shumë informacion rreth apendicitit, mund të kontaktoni Hisar Hospital dhe të merrni takim me specialistin e kirurgjisë së përgjithshme.