Frakturat e vertebrave janë frakturat më të shpeshta te pacientët osteoporotikë dhe përbëjnë rreth gjysmën e të gjitha rasteve të frakturave osteoporotike. Ato mund të ndodhin pa traumë ose pas një traume të lehtë. Me ose pa dhimbje të fortë, frakturat kompresive osteoporotike të vertebrave mund të shkaktojnë probleme serioze në afat të gjatë. Te ata me një ose më shumë fraktura vertebrale të diagnostikuara radiologjikisht, rreziku për një frakturë të re vertebrale është 5-10 herë më i madh se te të tjerët. Frakturat kompresive të vertebrave janë një nga komplikimet e osteoporozës, dhe qëllimi i trajtimit është rivendosja e stabilitetit të mëparshëm biomekanik dhe fiziologjik të vertebrës.
Vertebroplastika perkutane (PV) është një metodë trajtimi minimalisht invazive, ku një biomaterial (zakonisht çimento kocke me bazë polimetil-metakrilati) injektohet përmes rrugës perkutane në zonën e frakturës, duke stabilizuar frakturën dhe duke larguar dhimbjen. PV u aplikua për herë të parë në vitin 1984 dhe sot është bërë një metodë e përhapur në mbarë botën për frakturat osteoporotike të shtyllës kurrizore, për sëmundjet neoplastike të shtyllës kurrizore dhe për metastazat në shtyllën kurrizore.
Kifoplastika me balon; PV dhe trajtimi i frakturave osteoporotike të shtyllës kurrizore kanë qenë udhërrëfyes për zhvillime të reja në periudhën e fundit. Teknika e kifoplastikës me balon, e zhvilluar për deformimin kifotik progresiv që vjen nga frakturat osteoporotike të shtyllës kurrizore, filloi të aplikohet për herë të parë në vitin 1998 dhe është një metodë me rezultate të suksesshme të hershme. Në këtë metodë, e aplikuar përmes rrugës perkutane si PV, në vijën e frakturës vendoset një balon që, duke u fryrë, redukton frakturën; pasi balloni hiqet, siç ndodh edhe te PV-ja, përmes injektimit të një biomateriali ndërhyhet edhe në deformimin kifotik dhe fraktura stabilizohet. Me këtë metodë, që synon rivendosjen e lartësisë së vertebrës së shembur dhe korrigjimin e balancës sagitale, arrihen rezultate të mira.
Fushat e zbatimit:
Frakturat e dhimbshme osteoporotike dhe osteolitike të vertebrave torakolumbare
Pacientë me fraktura osteoporotike të vertebrave, dhimbja e të cilëve nuk kalon pas 3 javësh trajtimi jokirurgjik
Pacientë me pneumoni, trombozë të venave të thella dhe intolerancë ndaj analgjezikëve, të cilët nuk mund të mobilizohen herët
Tumore primare osteolitike të vertebrave (në diagnozë dhe trajtim)
Tumore metastatike të vertebrave (në diagnozë dhe trajtim)
Pacientët që ankohen për dhimbje të fortë dhe që ndryshojnë stilin e jetës për shkak të dhimbjes nga fraktura janë kandidatë të përshtatshëm për vertebroplastikë. Rezultatet më të mira arrihen zakonisht te rastet me dhimbje dhe ndjeshmëri me palpim në zonën që përputhet me gjetjet radiologjike. Rekomandohet që PV të kryhet brenda disa javësh pas shfaqjes së frakturës. Për të arritur uljen e dhimbjes me procedurën PV, preferohen rastet me dhimbje të lokalizueshme në nivelin e frakturës, me frakturë të shtyllës kurrizore që mund të tregohet me MR se është shfaqur në kohë të afërt, dhe me dhimbje të fortë.
Pacientët me osteoporozë të avancuar përfitojnë nga cimentimi profilaktik me vertebroplastikë jo vetëm i nivelit të frakturës, por edhe i segmenteve fqinje. Kështu parandalohen rifrakturat që mund të ndodhin në të ardhmen dhe përmirësohet cilësia e jetës së pacientëve.
Gjatë zbatimit të metodës, pasi frakturë është diagnostikuar me MR ose TK, pacienti shtrihet me fytyrë poshtë dhe sedohet. Me metodën e imazherisë e quajtur “ C-arm skopi”, identifikohet vertebra e frakturuar; pasi aplikohet anestezi lokale, përmes një kanule hyhet brenda shtyllës kurrizore dhe në këtë zonë aplikohet çimento kockore. Çimento ngurtësohet brenda 15-20 minutash dhe, pas disa orësh vëzhgimi, pacienti mund të dërgohet në shtëpi po atë natë ose ditën e nesërme.
Çfarë është vertebroplastika perkutane?
Vertebroplastika perkutane (PV) është një metodë trajtimi minimalisht invazive, ku një biomaterial (zakonisht çimento kocke me bazë polimetil-metakrilati) injektohet përmes rrugës perkutane në zonën e frakturës, duke bërë të mundur stabilizimin e frakturës dhe largimin e dhimbjes. PV u aplikua për herë të parë në vitin 1984 dhe sot është bërë një metodë e përhapur në mbarë botën për frakturat osteoporotike të shtyllës kurrizore, për sëmundjet neoplastike të shtyllës kurrizore dhe për metastazat në shtyllën kurrizore.
Si kryhet vertebroplastika?
Pasi frakturë është diagnostikuar me MR ose TK, pacienti shtrihet me fytyrë poshtë dhe sedohet. Me metodën e imazherisë e quajtur “ C-arm skopi”, identifikohet vertebra e frakturuar; pasi aplikohet anestezi lokale, përmes një kanule hyhet brenda shtyllës kurrizore dhe në këtë zonë aplikohet çimento kockore. Çimento ngurtësohet brenda 15-20 minutash dhe, pas disa orësh vëzhgimi, pacienti mund të dërgohet në shtëpi po atë natë ose ditën e nesërme.
Cilat janë fushat e zbatimit të vertebroplastikës?
A është e dhimbshme procedura e vertebroplastikës?
Gjatë zbatimit të vertebroplastikës, si rezultat i ngrohjes së çimentos kockore (çimento)
shfaqet një masë e caktuar dhimbjeje. Kjo dhimbje mund të kontrollohet me analgjezikë.
Pas procedurës, dhimbja zhduket pothuajse plotësisht.
Çfarë përfitimi kam nga zbatimi i vertebroplastikës?
Te frakturat e shtyllës kurrizore, vertebroplastika është një metodë shumë efikase nëse zbatohet saktë. Te frakturat e vertebrave ku nuk zbatohet vertebroplastika, shërimi i pacientit me korse dhe metoda të ngjashme zgjat javë, ndërsa pas vertebroplastikës shfaqet përmirësim në kohë të shkurtër.
Çfarë është kifoplastika me balon?
Kifoplastika me balon; PV dhe trajtimi i frakturave osteoporotike të shtyllës kurrizore kanë qenë udhërrëfyes për zhvillime të reja në periudhën e fundit. Teknika e kifoplastikës me balon, e zhvilluar për deformimin kifotik progresiv që vjen nga frakturat osteoporotike të shtyllës kurrizore, filloi të aplikohet për herë të parë në vitin 1998 dhe është një metodë me rezultate të suksesshme të hershme. Në këtë metodë, e aplikuar përmes rrugës perkutane si PV, në vijën e frakturës vendoset një balon që, duke u fryrë, redukton frakturën; pasi balloni hiqet, siç ndodh edhe te PV-ja, përmes injektimit të një biomateriali ndërhyhet edhe në deformimin kifotik dhe fraktura stabilizohet. Me metodën që synon restaurimin e lartësisë së vertebrës së shembur dhe korrigjimin e balancës sagitale dhe trajtimin e frakturave osteoporotike të shtyllës kurrizore, arrihen rezultate të mira.
Cilët pacientë përfitojnë më shumë nga vertebroplastika?
Një frakturë që nuk është shembur shumë,
Një frakturë e shfaqur para më pak se 3 muajsh
Një frakturë më e vjetër se 3 muaj, por që në skanimin e kockave shfaqet ende si “e nxehtë”, ose kur shembja e vertebrës së frakturuar ka ndodhur në kohë shumë të afërt
Pacientët me disa fraktura, frakturat e shembura rëndë dhe frakturat e vjetra gjithashtu mund të përfitojnë nga metoda, por përfitojnë më pak se pacientët me kushtet e përshkruara më lart. Pacientët që ankohen për dhimbje të fortë dhe që ndryshojnë stilin e jetës për shkak të dhimbjes nga fraktura janë kandidatë të përshtatshëm për vertebroplastikë.
Cilat janë rastet kur vertebroplastika nuk duhet bërë?
Shtatzënia
Diateza hemorragjike
Ata me shembje mbi 50% në nivelin torakal dhe mbi 75% në nivelin lumbar
Frakturat burst me energji të lartë dhe prania e frakturës në murin posterior
Osteomielit
Apsesi epidural
Gjendje alergjike ndaj substancave të përdorura
Kur kalon dhimbja pas vertebroplastikës?
Te shumica e pacientëve, brenda 24 orëve të para pas procedurës së vertebroplastikës dhe kifoplastikës, dhimbja zvogëlohet shumë ose zhduket plotësisht.
Si e zvogëlon vertebroplastika dhimbjen?
Mekanizmi se si ulet dhimbja me PV ende nuk dihet plotësisht. Ulja e dhimbjes mund të vijë nga stabilizimi mekanik i arritur me injektimin e çimentos kockore. Njëkohësisht, besohet se nxehtësia që lind gjatë fazës së polimerizimit të çimentos shkakton vdekjen e qelizave nervore të lokalizuara brenda kockës dhe/ose te skajet nervore, duke ndikuar përmes receptorëve që transmetojnë dhimbjen brenda kockës.
Cilat janë avantazhet e vertebroplastikës?
Veçanërisht te pacientët osteoporotikë në moshë të avancuar, ka avantazhe të rëndësishme, si kursimi i pacientit nga pushimi i shtratit që zgjat javë ose muaj, vështirësitë e aplikimit të korsesë dhe probleme të tjera shëndetësore që ajo sjell, si dhe vështirësia në kontrollin e dhimbjes që vazhdon për një kohë të gjatë. Shumica e pacientëve të trajtuar me metodat e vertebroplastikës dhe kifoplastikës deklarojnë se dhimbja është zhdukur pas procedurës.
Cilat janë rreziqet e zbatimit të vertebroplastikës?
Si në të gjitha operacionet kirurgjike, edhe ndërhyrjet e vertebroplastikës ose kifoplastikës mbartin disa rreziqe. Edhe pse në duar me përvojë këto rreziqe mund të zvogëlohen, ato nuk mund të eliminohen kurrë plotësisht. Për këtë arsye, duhet t'i përmendet pacientit se mund të shfaqen komplikime si infeksioni, gjakderdhja, reaksioni ndaj substancës kontrastuese, embolia pulmonare (ngushtim në enët e gjakut të mushkërive), dhimbja kronike e poshtme e kurrizit për shkak të depërtimit të çimentos në hapësirën e diskut, thyerja e brinjës ose e pedikulit, përkeqësimi i dhimbjes, paraliza e pjesshme ose e plotë (si pasojë e depërtimit të PMMA-së në enët epidurale ose foraminale). Për të parandaluar situatat e padëshirueshme, përpara dhe gjatë operacionit merren masa të ndryshme. Falë këtyre masave, mundësia e shfaqjes së situatave të padëshirueshme mund të zvogëlohet shumë, por nuk mund të eliminohet kurrë plotësisht. Mos harroni se; për mundësinë e një aksidenti trafiku, asnjëri prej nesh nuk heq dorë nga udhëtimi me makinë.
Kjo është tërësisht zgjedhja juaj…
