Kirurgjia e kolonës vertebrale përfshin operacionet dhe intervenimet e ndryshme të kryera mbi kolonën vertebrale, si dhe mbi medulën spinale, rrënjët nervore dhe këtë indh nervor delikat që i mbron/rrethon. Sëmundjet e ndryshme të kolonës vertebrale dhe medulës spinale shkaktojnë sëmundje klinike, duke çuar në çrregullime strukturore, funksionale dhe/ose mekanike në këto formacione kritike. Kolona vertebrale, medulla spinale dhe rrënjët nervore, të prekura nga shumë grupe sëmundjesh, shfaqin simptoma dhe shenja klinike, kryesisht dhimbje, por edhe humbje funksioni të sistemit nervor si paraliza dhe humbje ndjeshmërie, kufizim i lëvizjeve të kolonës dhe çrregullime formash. Grupet e sëmundjeve që hasen më shpesh në praktikën klinike mund të renditen si më poshtë:
Sëmundjet e diskut ndërvertebror (hernia e mesit dhe e qafës…)
Shfaqet nga ngarkesa mekanike e diskeve ndërvertebrale ose nga efektet degjenerative me kalimin e viteve; në varësi të shkallës, mënyrës së formimit, vendndodhjes dhe pamjes klinike, nevojiten trajtime të ndryshme kirurgjikale ose jo-kirurgjikale.
Çrregullime degjenerative të shfaqura në kolonën vertebrale të plakur
Çrregullimet strukturore që zhvillohen në kockat, kyçet dhe indet e buta të kolonës vertebrale, duke shtypur medulën spinale dhe rrënjët nervore, mund të çojnë në ngushtim të kanalit vertebral që shfaqet me çrregullime të ecjes, dhimbje/mpirje në krahë dhe këmbë, vështirësi lëvizjeje dhe humbje funksioni, ose në pamje të ngjashme klinike.
Tumoret e kolonës vertebrale, medulës spinale dhe rrënjëve nervore
Këto tumore mund të jenë tumore primare ose metastaza që përhapen këtu nga pjesë të tjera të trupit. Te disa pacientë, vetëm trajtimi kirurgjik mund të jetë i mjaftueshëm dhe mund të arrihet shërim i plotë; te disa tumore, përveç trajtimit kirurgjik, mund të aplikohen edhe radioterapia, kemoterapia dhe trajtime të tjera.
Sëmundjet vaskulare
Hemorragjitë spinale, sëmundjet vaskulare të medulës spinale (malformacione vaskulare, fistula,…) janë sëmundje që zhvillohen befas dhe zakonisht kërkojnë diagnostikim dhe trajtim urgjent.
Traumat (aksidentet e trafikut, rënia nga lartësia,.. etj. shkaqe)
Për shkak të këtyre shkaqeve, thyerjet/ndarjet dhe këputjet e kolonës vertebrale,… shkaktojnë lëndime të medulës spinale dhe rrënjëve nervore (paraliza të rënda, dhimbje të forta,…); prishja e qëndrueshmërisë së kolonës dhe e aftësisë për të mbajtur peshë dhe për të lëvizur (instabiliteti spinal) janë gjendje urgjente që hasen shpesh në jetë. Diagnostikimi dhe trajtimi urgjent mund të jenë ndonjëherë shpëtimtarë për jetën ose të parandalojnë një paaftësi të rëndë.
Sëmundjet spinale pediatrike
Anomalitë e lindura të kolonës vertebrale dhe medulës spinale, deformitetet (kanali vertebral i hapur, mbështjellësit e medulës dhe nervave që formojnë qese/hapen nga jashtë,.. sëmundje/kiste brenda medulës spinale,…) janë gjithashtu sëmundje që kërkojnë qasje të shumanshme dhe të kujdesshme diagnostikuese dhe trajtim.
Infeksionet dhe absceset
Zakonisht përfshihen mes sëmundjeve kritike që kërkojnë urgjencë dhe trajtim kirurgjik dhe/ose me ilaçe.
Sëmundje të përhapura në trup ose që i takojnë një organi tjetër
Për shembull, kur sëmundjet reumatologjike dhe metabolike prekin edhe kolonën vertebrale, duke shkaktuar deformim dhe çrregullime formash/instabilitet spinal, dhe si pasojë prishin funksionin e medulës spinale dhe rrënjëve nervore, hasen sindroma klinike të rënda dhe progresive. Sëmundjet komplekse, që kërkojnë metoda të avancuara diagnostikuese dhe trajtuese të shumanshme, janë gjithashtu në fushën e interesit të qendrës sonë të avancuar spinale. Këto sëmundje mund të zhvillohen në kohë shumë të shkurtër (me fillim të papritur/akut, p.sh. hemorragji,…), ashtu si mund të shtrihen edhe në një periudhë shumë të gjatë që arrin vite/dekada (me rrjedhë të zgjatur/kronike, p.sh. sëmundjet degjenerative të kolonës vertebrale…). Prandaj shenjat dhe simptomat mund të shfaqen në një spektër shumë të gjerë: dhimbje, çrregullime të ecjes, kufizim lëvizjeje, çrregullime formash, humbje force, humbje ndjeshmërie, atrofi muskujsh, hollim i krahëve dhe këmbëve, çrregullime të kontrollit të urinës dhe feçeve. Për diagnozën e hershme dhe trajtimin efektiv të këtij grupi të gjerë sëmundjesh, nevojiten një ekzaminim i detajuar neurologjik dhe metoda të avancuara imazherie (Rezonancë Magnetike e gjeneratës së re = MRG dhe Tomografi e Kompjuterizuar = BT…), ekzaminime elektrofiziologjike (EMG, EPS…). Në këto sëmundje të ndryshme që prekin kolonën vertebrale, medulën spinale/nervat, kur nevojitet, mund të aplikohet trajtim kirurgjik dhe të arrihen rezultate jashtëzakonisht të mira, shpresëdhënëse. Edhe në këtë fushë, duke shfrytëzuar avantazhet e mikroneurokirurgjisë dhe duke zbatuar konceptet e reja kirurgjike dhe qasjet teknike të zhvilluara sidomos gjatë disa dekadave të fundit, është e mundur trajtimi në shkallën më të lartë të sëmundjes ekzistuese me ndikimin më të vogël te pacienti dhe me kohëzgjatjen e qëndrimit në spital, ndërkohë që çlirimi i medulës spinale dhe rrënjëve nervore, rindërtimi dhe stabilizimi i kolonës vertebrale arrihen në mënyrë efektive.
