Përgjigjja e pyetjes “Çfarë do të thotë mjekësia nukleare?” mund të jepet si “një degë shkencore që përfshin përdorimin e substancave radioaktive për qëllime diagnostikimi dhe trajtimi të sëmundjeve”. Substancat radioaktive mund të përdoren duke i shënuar jashtë trupit mostra si gjaku i marrë nga personi, ose duke i dhënë drejtpërdrejt trupit të pacientit përmes gojës, enëve të gjakut, rrugëve të frymëmarrjes dhe të ngjashme. Në këtë mënyrë merren imazhe fiziologjike të organeve dhe sistemeve dhe vlerësohen funksionet e tyre. Teknikat e përdorura në diagnostikim dhe trajtim janë procedura pa dhimbje, të besueshme dhe që, krahasuar me shumë metoda të tjera, lejojnë vëzhgimin e sëmundjeve para kohe. Ato preferohen shpesh veçanërisht në diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve të tiroides, sëmundjeve të zemrës dhe të veshkave, sëmundjeve inflamatore dhe kancerit.
Çfarë është mjekësia nukleare?
Baza e mjekësisë nukleare mbështetet në “parimin e gjurmuesve”, i cili u pranua për herë të parë në fillim të viteve 1920. Mjekësia nukleare mund të përcaktohet si “studimi dhe përdorimi i përbërjeve radioaktive me qëllim shfaqjen e imazheve, diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve te njerëzit”. Është një degë mjekësore që mund të punojë me parim multidisiplinar së bashku me shkenca si mjekësia, farmacia, fizika, biologjia, fizika bërthamore, radiologjia, radiofarmacia dhe radioterapia. Trajtimet bërthamore të aplikuara në klinika kryhen nga mjekë me arsim mjekësor dhe të specializuar në fushën e Mjekësisë Nukleare.
Radiofarmaceutikët janë ilaçe radioaktive që përmbajnë në përbërjen e tyre radionuklid (bërthamë atomi që emeton rrezatim radioaktiv), mund të përdoren për qëllime diagnostikimi dhe trajtimi dhe që, kur administrohen, nuk shkaktojnë ndryshim fiziologjik te personi. Këto ilaçe përdoren në procedurat e quajtura sintigrafi, që i përkasin metodave të imazherisë në tërësi, si dhe në mostrat e gjakut dhe të urinës, ose drejtpërdrejt në trupin e gjallë. Përdorimi i radiofarmaceutikëve bën të mundur marrjen e të dhënave që nuk mund të sigurohen me metoda anatomike, dhe për rrjedhojë mundëson trajtimin më lehtë të shumë sëmundjeve.
Për çfarë përdoren skanimet e mjekësisë nukleare?
Skanimet e mjekësisë nukleare janë një metodë mjekësore imazherie e përdorur për të vlerësuar funksionet e organeve dhe indeve në trup. Imazhi merret përmes rrezatimit që lëshojnë substancat radioaktive brenda trupit. Këto skanime janë procedura jo-invazive, pa dhimbje dhe të besueshme, të drejtuara ndaj zemrës, mushkërive, onkologjikes, neurologjikes, ortopedikes dhe veshkave. Këto skanime:
ndjekja e proliferimit të ADN-së (procesi që përfshin rritjen, ndarjen, riparimin dhe shumëzimin e qelizave),
vlerësimi i funksionit të organeve dhe sigurimi i rrjedhës së gjakut,
identifikimi i gjendjeve fiziologjike jonormale,
diagnoza e hershme e harresës dhe e demencës,
diagnoza e hershme e sëmundjes së Alzheimerit,
vendosja e diagnozës në sëmundjet e goditjes cerebrale,
vlerësimi i operacioneve të enëve të trurit dhe të qafës,
vendosja e diagnozës së vdekjes së trurit,
vlerësimi pas goditjeve dhe traumave në kokë,
planifikimi i operacioneve për epilepsisë (sarasë),
identifikimi i thyerjeve të fshehura të kockave dhe i infeksioneve të kockave,
identifikimi i vendeve të tumoreve,
përcaktimi i stadeve të tumoreve,
identifikimi nëse tumoret po përhapen,
lehtësimi i dhimbjeve të kockave me kancer,
përcaktimi i obstruksionit në rrugët urinare,
hetimi nëse ka infeksion dhe rrjedhje urine në veshka,
diagnoza e mpiksjes së gjakut në mushkëri (embolia pulmonare),
vlerësimi i kirurgjisë by-pass,
hetimi i shkakut të sëmundjes te pacientët me hipertension,
identifikimi i sëmundjeve të arteriesve koronare,
sëmundjet e gushës (goitrit) dhe trajtimi i gushës toksike,
diagnoza e sëmundjeve të ezofagut dhe stomakut,
për problemet e lidhura me fshikëzën e tëmthit,
dyshimi për infeksion të fshehur,
vlerësimi i rrjedhës së gjakut dhe i funksionit të veshkave të transplantuara,
identifikimi i bllokimit të sistemit limfatik,
gjakderdhjet e zorrëve,
diagnoza e kardiomiopatisë dhe e sëmundjeve të arteriesve koronare,
ndjekja e kancerit metastatik,
ekzaminimi i kanaleve lakrimale,
vlerësimi i funksioneve të gjëndrave të pështymës,
skanimi për kancerin e prostatës,
imazherimi i tumoreve neuroendokrine (pankreasi, mëlçia),
dallimi midis tumoreve të mirë dhe të keqe,
vlerësimi i përgjigjeve të trajtimit të kancerit,
Në neurologji mund të përdoret për shumë qëllime, si vendosja dhe dallimi i diagnozave të demencës dhe të Alzheimerit.
Këto aplikime, që sjellin shumë dobi për shëndetin e njeriut, preferohen shpesh për qëllime diagnostikimi dhe trajtimi të sëmundjeve. Këto aplikime kryhen nga mjekë specialistë në këtë fushë. Personat që dëshirojnë të marrin informacion më të detajuar dhe të bëjnë ekzaminim mund të kërkojnë këshillën e specialistit duke caktuar takim.
Pse kemi nevojë për departamentin e mjekësisë nukleare?
Mjekësia nukleare është një degë kryesore me parime të punës multidisiplinare. Është një mjet i rëndësishëm i përdorur në diagnostikimin dhe trajtimin e shumë sëmundjeve. Veçanërisht është një metodë e përdorur në raste ku diagnoza dhe trajtimi kanë rëndësi të madhe, si kanceri, sëmundjet e zemrës, të veshkave, të trurit, të tiroides dhe të kockave. Teknikat e imazherisë anatomike, si ultrasonografia dhe radiografia, mund të mos jenë të mjaftueshme për imazherimin në fazat e para të sëmundjeve, pasi mbështeten në ndryshime morfologjike. Metodat e imazherisë sintigrafike, nga ana tjetër, mundësojnë diagnozën shumë më të hershme të sëmundjeve, pasi mbështeten në identifikimin e ndryshimeve fiziologjike. Imazhet sintigrafike të marra japin informacion për funksionet dhe anatominë e sistemeve në trup. Ato mundësojnë diagnozën e hershme të indeve të sëmura ose të çdo anomalie fiziologjike. Këto metoda u ofrojnë pacientëve një mundësi trajtimi të besueshme, të lehtë për t'u aplikuar dhe pa dhimbje. Prandaj janë metoda të nevojshme dhe të përdorura gjerësisht në mbarë botën.
Cili është ndryshimi i imazherisë së mjekësisë nukleare nga testet e tjera radiologjike?
Metodat e imazherisë së mjekësisë nukleare realizohen duke injektuar ilaçe radiofarmaceutike në trup. Në testet e tjera radiologjike, nga ana tjetër, zbatohen përgjithësisht duke përdorur teknika si rrezet X dhe imazherimet me rezonancë magnetike, të aplikuara nga jashtë. Imazherimi i mjekësisë nukleare mundëson vlerësimin e funksioneve të organeve në trup përmes rrezeve radioaktive, ndërsa testet radiologjike përdoren shumicën e herëve për ekzaminime anatomike.
Cilat janë rreziqet dhe përfitimet e imazherisë së mjekësisë nukleare?
Përdorimi i substancave radioaktive në procedurat e diagnostikimit dhe trajtimit bën që njerëzit shpesh të jenë kureshtarë për përgjigjet e pyetjeve si “A është e dëmshme mjekësia nukleare?” “Cilat janë efektet anësore të mjekësisë nukleare?”. Megjithatë, doza e substancave radioaktive të përdorura për trajtim përcaktohet me kujdes nga specialistët. Nuk ka prova që radiofarmaceutikët në këto doza të shkaktojnë shqetësim të rëndësishëm te njerëzit ose dëmtim serioz të lidhur me rrezatimin. Sasia e rrezatimit të ekspozuar nga pacienti në këto metoda diagnostikimi dhe trajtimi është e barabartë ose më e vogël se ajo e filmave të tjerë radiologjikë (rentgen).
Substancat radioaktive largohen nga trupi përmes urinës dhe zorrëve. Shpejtësia e humbjes nga trupi ndryshon në përpjesëtim të drejtë me gjysmëjetën e tyre. Gratë shtatzëna, foshnjat dhe fëmijët kanë probabilitet më të lartë të preken nga rrezatimi. Për këtë arsye, individët e kësaj grupi duhet të qëndrojnë larg pacientëve të cilëve u zbatohen këto procedura trajtimi për një periudhë të caktuar kohe, për t'u mbrojtur nga efektet e mundshme anësore të substancave radioaktive. Gjithashtu duhet kujdes që substancat radioaktive të mos transmetohen përmes urinës. Ndër rreziqet e imazherisë përfshihen edhe komplikimet alergjike. Megjithatë, efektet anësore alergjike janë pothuajse aq të pakta sa mund të konsiderohen inekzistente.
Mjekësia nukleare përdoret në fazën e diagnostikimit të sëmundjeve të zemrës, kancerit, sëmundjeve cerebrovaskulare, sëmundjeve të tiroides dhe të shumë sëmundjeve të tjera. Gjithashtu, në disa raste mundëson diagnozë të hershme të sëmundjeve, duke rritur shanset e trajtimit. Ajo mund të përdoret drejtpërdrejt në trajtimin e sëmundjeve, si dhe për të ndjekur procesin e trajtimit, duke vlerësuar efektivitetin e tij dhe duke vëzhguar rrjedhën e sëmundjes. Këto metoda imazherie janë të besueshme, ekonomike dhe efektive. Prandaj, aplikimet e kryera saktë nga specialistët sigurojnë minimizimin e rreziqeve të imazherisë së mjekësisë nukleare.
Cilat janë procedurat e përdorura për diagnozë në departamentin e mjekësisë nukleare?
Mjekësia nukleare përdor radiofarmaceutikët për diagnozën dhe identifikimin e sëmundjeve, dhe mundëson marrjen e të dhënave që nuk sigurohen me metodat e imazherisë anatomike. Metodat diagnostikuese të përdorura për vlerësimin e funksioneve të indeve dhe organeve të caktuara ndahen në dy grupe:
Diagnostikim pa imazh: Ilaçe radiofarmaceutike specifike për indet dhe organet e caktuara administrohen në trup. Këto ilaçe arrijnë zonën e synuar, pastaj kryhet numërimi i radioaktivitetit. Si shembull i metodave diagnostikuese pa imazh mund të përmendet administrimi i jodit, i përdorur në diagnostikimin e sëmundjeve të tiroides. Jodi radioaktiv grumbullohet në gjëndrën tiroide; nga matjet e radioaktivitetit të bëra në zonën e gjëndrës tiroide mund të merren të dhëna numerike për metabolizmin dhe funksionin e gjëndrës. Një metodë tjetër diagnostikuese pa imazh është administrimi i radiofarmaceutikëve për të përcaktuar vendndodhjen e indeve tumorale.
Diagnostikim me imazh: Në këtë metodë, një radiofarmaceutik specifik për një ind ose organ të caktuar administrohet në trup dhe, pasi arrin zonën e synuar, merret imazhi duke përdorur pajisje të ndryshme imazherie. Sipas karakteristikave të radiofarmaceutikut të aplikuar, pajisjet e përdorura në metodat diagnostikuese me imazh mund të renditen si: kamera gama, SPECT, PET, SPECT/BT dhe PET/BT.
PET/BT është një pajisje mjekësore imazherie që kombinon tomografinë me emision pozitronik dhe tomografinë kompjuterike. Pajisja PET/BT e përdorur në Hisar Hospital Intercontinental ka kapacitetin të marrë imazhe të detajuara në 40 prerje të ndryshme njëkohësisht. Kjo tregon që pajisja ka aftësinë të marrë imazhe me rezolucion të lartë dhe të detajuara. Këto pajisje përdoren shpesh veçanërisht në aplikimet për diagnozën e kancerit, sëmundjeve të zemrës dhe sëmundjeve neurologjike. Me skanimin PET/BT merret imazh tredimensional. Ilaçet e shënuara radioaktivisht administrohen në trup dhe pritet rreth 1 orë që ilaçi t'u lidhet qelizave. Koha e skanimit mund të zgjasë rreth 10-20 minuta.
Çfarë është trajtimi radioaktiv?
Substancat radioaktive janë ilaçe radiofarmaceutike, të prodhuara në laborator posaçërisht për t'u dhënë trupit të njeriut, me rrezatim të ulët, jetëgjatësi të shkurtër dhe që nuk grumbullohen në trup; përdoren kryesisht në mjekësinë nukleare. Këto ilaçe mund të përdoren për diagnozën dhe trajtimin e sëmundjeve. Metodat e trajtimit radioaktiv mund të përdoren në sëmundjet e kockave, kancerin, veshkat, trurin, sëmundjet e tiroides dhe shumë gjendje të tjera mjekësore. Ilaçet radioaktive zvogëlohen natyrshëm duke u gjysmëzbërthyer fizikisht, dhe gjithashtu mund të largohen nga trupi përmes urinës, djersës dhe zorrëve. Efektet anësore dhe alergjike të këtyre ilaçeve janë pothuajse aq të pakta sa mund të konsiderohen inekzistente.
Në cilat sëmundje përdoret trajtimi radioaktiv?
Trajtimi radioaktiv është kryesisht një metodë trajtimi e përdorur për sëmundjet e kancerit. Për të shkatërruar qelizat kancerogjene sistemikisht ose lokalisht, mund të aplikohen trajtime me agjentë që japin një dozë shumë të lartë rrezatimi specifikisht në zonën e sëmundjes, duke përdorur substanca radioaktive si Lu-177, Ac-225, Y-90, I-131. Gjithashtu, mund të aplikohet trajtimi me jod radioaktiv për kontrollimin e shqetësimeve që zhvillohen si pasojë e punës së tepërt të gjëndrës tiroide. Mund të përdoret për trajtimin e çrregullimeve të palcës së kockave dhe sëmundjeve si artriti reumatoid. Aplikimet e trajtimit radioaktiv përcaktohen sipas llojit të sëmundjes dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit, pasi specialistët mjekë kanë bërë një vlerësim të detajuar.
Si zbatohet trajtimi radioaktiv?
Pacientët dhe shoqëruesit e tyre, të cilëve u aplikohet trajtimi radioaktiv, duhet të informohen në mënyrë të detajuar për sigurinë ndaj rrezatimit para se të bëhen ekzaminimet. Në departamentet e mjekësisë nukleare duhet të shpërndahet formular informimi për pacientët dhe shoqëruesit e tyre. Hyrja e grave shtatzëna dhe e fëmijëve në zonat e rrezatimit dhe në zonat me rrezik kontaminimi duhet të pengohet. Si shembuj të metodave të përdorura në aplikimet e trajtimit radioaktiv mund të përmenden këto:
Sintigrafia e kockave: Në këtë metodë trajtimi, një ilaç radioaktiv injektohet përmes venës. Pas 2-6 orësh nga dhënia e ilaçit, fillon ekzaminimi me kamerat gama dhe zgjat rreth 20-30 minuta. Gjatë procedurës, për të zvogëluar dozën e rrezatimit të marrë, këshillohet konsumimi i shpeshtë i lëngjeve.
Sintigrafia dinamike e veshkës: Para fillimit të kësaj metode, fshikëza e urinës së pacientit zbrazet plotësisht. Për të kryer ekzaminimin, jepet ilaç radioaktiv përmes venës dhe imazherimi fillon menjëherë. Ky proces mund të zgjasë rreth 30-40 minuta.
Sintigrafia e tiroides: Pas 20-60 minutash nga aplikimi i ilaçit radioaktiv, fillojnë ekzaminimet me imazhe me pajisjen kamerë gama dhe zgjasin rreth 10 minuta. Para se të kryhet ky aplikim, duhet të bisedoni me mjekun tuaj, duke dhënë informacion për gjendjen tuaj të përgjithshme shëndetësore dhe për ilaçet që përdorni. Nëse mjeku juaj e sheh të përshtatshme, mund t'ju kërkojë të ndërprisni për një farë kohe ilaçet që përdorni.
Sintigrafia kortikale renale: Pas 2-6 orësh nga aplikimi i ilaçit radioaktiv të dhënë përmes venës, fillon ekzaminimi me imazhe që do të zgjasë 10-15 minuta. Gjatë imazherimit, nuk duhet të lëvizni në asnjë mënyrë.
Sintigrafia e perfuzionit miokardial: Për këtë ekzaminim duhet të jeni të agjëruar të paktën 4 orë dhe të ndërpriten disa ilaçe. Mjeku juaj do t'ju japë informacione të përgjithshme për atë që duhet të bëni para aplikimit. Kjo metodë njihet edhe si test efori. Ju kërkohet të ecni në tapet lëvizës derisa të arrini të paktën 85% të frekuencës së zemrës. Aplikimi i ilaçit radioaktiv bëhet në pikën më të lartë të ushtrimit dhe pas 30-60 minutash fillon ekzaminimi me pajisjen kamerë gama. Të gjitha këto procedura mund të zgjasin 4-5 orë.
Çfarë është PET/BT? Në diagnostikimin dhe trajtimin e cilave sëmundjeve përdoret?
Përdorimi i kombinuar i tomografisë me emision pozitronik dhe i tomografisë kompjuterike, një nga mënyrat më të avancuara dhe të fuqishme për të imazhuar fiziologjinë normale dhe të ndryshuar të trupit, realizohet me PET/BT. Pajisja PET/BT, duke bashkuar imazherinë funksionale dhe atë anatomike, është një teknikë imazherie që luan rol në përgjigjen dhe ndjekjen e trajtimit. PET/BT përdoret në diagnostikimin dhe trajtimin e shumë sëmundjeve. Këto sëmundje mund të renditen si më poshtë:
Kancere të kokës dhe qafës,
Kanceri i mushkërive,
Limfoma,
Kancere të lëkurës,
Kancere ginekologjike,
Kancere gastrointestinale,
Kancere gjenitourinare.
Një tjetër pyetje që shpesh kureshtohet është “Cili është ndryshimi midis PET/CT dhe PET/BT?”. Megjithatë, këto dy terma përdoren për të përshkruar të njëjtën pajisje. PET/CT është shkurtesa angleze, ndërsa PET/BT është shkurtesa turke. Raportet PET/BT shkruhen nga mjekë specialistë dhe, duke marrë një kopje të rezultatit PET/BT, mund të bisedoni me mjekun tuaj.
Edhe ju mund të përfitoni nga shërbimet e mjekësisë nukleare, një metodë e besueshme, pa dhimbje dhe ekonomike, në planin tuaj të diagnostikimit dhe trajtimit. Me sintigrafinë, PET/BT dhe teknikat e tjera të imazherisë së mjekësisë nukleare mund të merrni informacion për proceset biologjike të trupit tuaj. Raportet tona të mjekësisë nukleare shkruhen nga mjekë docentë specialistë në fushën e tyre, dhe për më tepër, kemi një marrëveshje me SGK për aplikimet e mjekësisë nukleare. Për të marrë informacion më të detajuar, mund të kontaktoni dhe të caktoni takim.
