Sëmundja E Arterieve Koronare

Arteriet koronare janë emri i dhënë enëve gjakore që furnizojnë vetë zemrën. Nëpër to kalon 3-5% e gjakut që qarkullon në të gjithë trupin. Sëmundja e arterieve koronare është emri i dhënë sëmundjes që shfaqet nga ngushtimet (obstruksionet) që ndodhin në vetë këto enë. Vetëm infarkti i miokardit i shkaktuar nga sëmundja e arterieve koronare është përgjegjës për 20-25% të vdekjeve në SHBA. Faktorët e rrezikut për sëmundjen e arterieve koronare janë: çrregullime në vlerat e yndyrave në gjak, hipertensioni arterial, duhanpirja, diabeti, ekzistenca e sëmundjes koronare te familja, mbipesha, mungesa e aktivitetit fizik, zakoni i ushqimit me yndyrna, mosha (te meshkujt ≥45, te femrat ≥55) janë faktorët e rrezikut për sëmundjen e arterieve koronare.

Ankesat dhe Simptomat

Sëmundja mund të përparojë për vite me radhë pa asnjë simptomë. Simptomat e shpeshta janë: lodhja e shpejtë e re, që më parë nuk ekzistonte; dhimbja në gjoks, shpinë apo krah, që shfaqet me përpjekje dhe e kufizon përpjekjen; si dhe mungesa e re e frymëmarrjes e lidhur me përpjekjen. Përveç kësaj, gjetja e parë e sëmundjes së arterieve koronare mund të jetë infarkti i papritur i zemrës ose, te pacientët më pak me fat, vdekja e papritur.

Dhimbja në gjoks është tipike për sëmundjen koronare të zemrës; kjo dhimbje mund të përhapet në krahun e majtë, në qafë ose në pjesën e sipërme të barkut. Ndonjëherë, pa dhimbje, mund të ketë vetëm ndjenjë shtypjeje, djegieje ose lodhjeje në gjoks. Te sëmundja e arterieve koronare, ashpërsia e sëmundjes nuk përputhet me shenjat e saj. Një pacient me sëmundje koronare shumë të rëndë mund të mos ketë asnjë ankesë.

Metodat e Diagnostikimit të Sëmundjes së Arterieve Koronare

Përdoren EKG, EKG me përpjekje, Sintigrafia, Ekokardiografia dhe Angiografia koronare.

Për sëmundjen e arterieve koronare zbatohen 3 metoda trajtimi.

• Trajtim me ilaçe
• Aplikimi i angioplastikës dhe i stentit (kafazit) në enët koronare
• By-pass graftimi i arterieve koronare

​Qëllimi në sëmundjen e arterieve koronare është që, ndërsa përmirësohen ankesat e pacientit, të zvogëlohet në minimum rreziku i vdekjes së lidhur me sëmundjen e arterieve koronare.

Ndërhyrja Kirurgjike

• Në sëmundjen e trungut kryesor koronar të majtë
• Në sëmundjen e tre enëve
• Në sëmundjen e dy enëve, me dëmtim të aftësisë së tkurrjes së zemrës
• Ngushtime të përsëritura në arterien e majtë zbritëse të përparme, pavarësisht nga angioplastikat dhe stentet (kafazët) e përsëritura
• Nëse pas një ndërhyrjeje të pasuksesshme me balonë dhe stent enët mbyllen plotësisht dhe fillon dhimbja në gjoks

Sot, shqetësimi më i madh që hasin pacientët me sëmundje të arterieve koronare është se, pasi u është bërë angiografia koronare, disa mjekë i sugjerojnë pacientit angioplastikë dhe stent, ndërsa mjekë të tjerë sugjerojnë operacion by-pass. Pacientët ngatërrohen dhe nuk dinë çfarë të bëjnë. Në raste të tilla, vendimi më i saktë merret në një qendër ku kardiologët dhe kirurgët kardiovaskularë bëjnë konsultim së bashku. Duhet pasur parasysh se ndërhyrja nuk bëhet vetëm për të zbutur ankesat e pacientit. E rëndësishme është që ndërhyrja të jetë e tillë që të mbajë rrezikun e vdekjes së lidhur me sëmundjen koronare të zemrës në nivelin më të ulët, edhe në afat të gjatë.

Kirurgjia e Arterieve Koronare

Në kirurgjinë e arterieve koronare ekzistojnë shumë lloje të ndryshme operacionesh.

• By-pass operacionet koronare të kryera duke përdorur makinën zemër-mushkëri
• By-pass operacionet e arterieve koronare të kryera në zemër që punon
• Operacioni by-pass koronar i kryer pa prekur fare aortën.

Metoda që do të zbatohet nga këto 3 metoda përcaktohet sipas gjendjes së pacientit. Këtu, si sëmundje shtesë, janë të rëndësishme për përcaktimin e metodës së përshtatshme dhe për zvogëlimin në minimum të rrezikut të operacionit sëmundja e mushkërive, goditja e kaluar (paraliza), ngushtimi i enëve në qafë dhe çrregullimet në funksionet e veshkave ose sisteme të tjera të sëmundjeve. Te by-pass operacioni i arterieve koronare, enët arteriale të marra nga pjesë të tjera të trupit të pacientit [arteria e murit të gjoksit (internal mamarian arter), arteria e krahut (radial arter), arteria e stomakut (gastroepiploik arter)] dhe enët venoze

vendosen në pjesët e poshtme të enëve koronare të bllokuara, në mënyrë që të sigurojnë qarkullim të mjaftueshëm gjaku.