Програма за вештачко оплодување

Програма за вештачко оплодување

• Проценка

• Развивање на јајце-клетките

• Постапка за земање јајце-клетки (OPU)

• Оплодување на јајце-клетките со сперма

• Трансфер на оплодените јајце-клетки

1. Проценка

Се прави детално интервју со цел да се одлучи кој метод на лекување е соодветен за двојката. Се прегледуваат претходно направените испитувања и записи за лекување. На жената ѝ се прави гинеколошки преглед и, ако е потребен ПАП-тест, се зема примерок за бактериолошки испитувања. Со ултрасонографски преглед се проценуваат матката и јајниците. Хормонските испитувања направени на 3-тиот ден од менструацијата исто така помагаат во планирањето на третманот. Ако е потребно, може да се побара и снимка на матката. Од мажот исто така се бара семинален тест. Врз основа на карактеристиките на двојката и резултатите од проценките, се одлучува за протоколот на третман и дозата на лековите што ќе се применуваат.

2. Стимулација на јајниците

Кај нормална жена секој месец се формираат 1 или 2 јајце-клетки. Кај третманот со вештачко оплодување целта е да се развијат многу јајце-клетки. Во оваа фаза се започнува со суплементација на фолна киселина со цел да се спречат аномалии што може да се развијат во нервниот систем на фетусот. Лекувањето се започнува според утврдениот протокол и дозата на лековите. Пациентката на која ѝ се закажуваат ултрасонографски прегледи во одредени интервали се проценува според бројот и дијаметарот на развиените фоликули. Целта е да се развијат 10-12 фоликули со големина од 16-20 mm. За време на следењето може да се побараат и хормонски испитувања за прилагодување на дозата на лековите. При контролите се проценува и ендометриумот, слојот што ја обложува внатрешноста на матката, со ултразвучен преглед. Развојот на јајце-клетките трае 10-12 дена. Кон крајот на третманот се потребни контроли секој втор ден/секој ден. Кога фоликулите ќе достигнат доволна големина, се дава hCG инјекција за да се обезбеди последното созревање. Околу 36 часа по примената на hCG се изведува постапката за земање јајце-клетки.

3. Земање на јајце-клетките (OPU)

Двојките мора да бидат во центарот за вештачко оплодување во точното време што им е кажано. Вечерта пред постапката пациентката не смее да јаде или пие ништо по 24:00 часот. Земањето јајце-клетки е постапка што се изведува во операциона сала, обично под општа анестезија, и трае приближно 15-20 минути. Пациентката се поставува на гинеколошка маса и, со помош на вагинална ултрасонографија, се пристапува до јајниците со специјална игла. Во секој фоликул се влегува и фоликуларната течност се празни со помош на аспиратор. Земената течност веднаш се доставува во ембриолошката лабораторија и ембриолозите ја испитуваат под микроскоп. Јајце-клетките се издвојуваат од пристигнатата течност, се собираат во друг сад што содржи културна течност и, откако ќе се утврди нивниот број, се чуваат во специјални инкубатори што обезбедуваат средина слична на мајчината утроба до моментот на оплодување. На овој начин сите фоликули се аспирираат и постапката завршува. Бројот на собрани јајце-клетки може да биде различен од бројот на фоликулите видени на ултразвук при следењата; важно е колку јајце-клетки имаме на располагање. По постапката пациентката се буди и се носи во собата. По интервенцијата, по одмор, ако сите контроли се нормални и пациентката се чувствува добро, ѝ се објаснуваат терапиите и се информира за бројот на собраните јајце-клетки, по што може да биде пуштена дома. 2-3 дена може да се чувствува болка во препоните слична на менструална болка. Таа може да се контролира со аналгетици. Неколку дена може да има лесно крвавење во вид на истекување или капки.

4. Оплодување (фертилизација)

За ова се применуваат два метода:

Класичен метод на вештачко оплодување (In Vitro Fertilization = IVF)

Најчесто се применува кај помлади пациентки, кај оние со голем број јајце-клетки и добри сперматозоидни карактеристики. Фоликуларната течност што пристигнува во ембриолошката лабораторија во стерилни цевки, ембриологот ја испитува под микроскоп во специјален кабинет и јајце-клетките ги пренесува во специјален хранлив медиум. Во специјално подготвени садови за постапката, јајце-клетките и сперматозоидите се ставаат заедно (до секоја јајце-клетка се ставаат приближно 100.000 до 200.000 подвижни сперматозоиди) и се оставаат 16-18 часа за сперматозоидот сам да ја оплоди јајце-клетката. По истекот на овој период се врши контрола на оплодувањето. Меѓутоа, и кога е донесена одлука за IVF, за да се исклучи можен неуспех во оплодувањето, дел од јајце-клетките може да се подложат на микроинјекција.

Микроинјекција (Intra Cytoplasmic Sperm Injection = ICSI)

Микроинјекцијата се претпочита во случаи кога бројот и подвижноста на сперматозоидите се намалени, кога има голем број морфолошки аномалии; кога сперматозоиди се добиваат хируршки (TESA, TESE); кога бројот на јајце-клетки земени од жената е мал, квалитетот е низок, или ѕидот на јајце-клетката е дебел; кај случаи на необјаснета неплодност; и кај двојки кои претходно имале неуспех со IVF. Собраните јајце-клетки се подложуваат на селекција, се чистат од остатоците на клетките околу нив (кумулус-клетки) и се избираат зрелите. Оплодувањето се врши приближно 2-6 часа по земањето на јајце-клетките. Со помош на специјален уред наречен микроманипулатор, ембриологот под микроскоп инјектира сперматозоид во јајце-клетката со тенка игла. Потоа се остава во инкубатор и по 16-18 часа се врши контрола на оплодувањето. Денес, во третманите со вештачко оплодување, наместо IVF, почесто се применува методот на микроинјекција (ICSI), кој ја зголемува стапката на оплодување. Бидејќи за нормално оплодување на една јајце-клетка може да биде доволен само еден сперматозоид, методот на микроинјекција им овозможува и на мажи со многу низок број сперматозоиди да имаат деца. Во просек, околу 70% од собраните јајце-клетки се зрели и подготвени за оплодување. Од нив, приближно 70% ќе бидат оплодени. На пример, кај жена со 10 јајце-клетки, во просек 7-8 ќе бидат зрели, а 4-5 ембриони ќе се развијат. Ова е просек и бројот може да биде под или над ова.