Што е шант и зошто е толку важен за здравјето на мозокот? Како прво, шантот е животоспасувачки медицински уред кој се користи во случај на акумулација на цереброспинална течност (ЦСТ) во мозокот, позната како хидроцефалус. Кога оваа течност се акумулира, мозочните комори се прошируваат и вршат притисок врз мозочното ткиво, што може да доведе до сериозно оштетување.
Па, што значи шант и што е операција на шант? Едноставно кажано, шантот е систем за дренажа кој ја пренесува вишокот цереброспинална течност во друг дел од телото. Оваа операција е хируршка процедура која се изведува со систем кој се состои од три дела што се применува во третманот на хидроцефалус. Одговорот на прашањето зошто се става шант во мозокот е да се надмине нерамнотежата помеѓу производството и апсорпцијата на цереброспиналната течност. Дополнително, во одредени случаи може да биде потребна ревизиона операција на шант со цел да се поправи, замени или повторно да се постави постоечкиот систем на шант.
Во овој напис ќе споделиме со вас Дентални, односно подетални информации за поставувањето на шантот, функцијата на шантот и во кои случаи е потребна ревизиона хирургија.
Што е шант и зошто се поставува?
Шантот што се користи во третманот на хидроцефалус е медицински уред од витално значење за здравјето на мозокот. Со обезбедување на евакуација на вишокот течност акумулирана во мозокот, тој спречува трајни оштетувања што можат да настанат.
Што значи шант?
Шантот е хируршки метод на лекување што се користи кај болеста хидроцефалус. Технички кажано, тоа е тенок, флексибилен цевчест систем кој се поставува за да се испушти вишокот цереброспинална течност (ЦСТ) и да се израмни притисокот во мозокот. Овој систем обично се состои од три основни дела: крај што се поставува во комората во мозокот, вентил што работи во една насока и доллен крај што се поставува во друг регион од телото (обично абдоминалната празнина) за да ја пренесува течноста.
Системот на шант ја зема вишокот течност што континуирано се произведува во мозокот и ја пренесува во регион каде што телото лесно може да ја апсорбира. На овој начин се намалува притисокот врз мозокот и се зачувуваат нормалните мозочни функции. Шантот е систем што треба да се користи доживотно.
Зошто се става шант во мозокот?
Главната причина за поставување на шант во мозокот е да се поправи нерамнотежата на цереброспиналната течност во мозокот. Оваа течност нормално се произведува во ткивата што го опкружуваат мозокот, циркулира низ мозочните празнини и на крајот се апсорбира. Меѓутоа, понекогаш може да дојде до нерамнотежа помеѓу производството и апсорпцијата на оваа течност.
Оваа нерамнотежа може да произлезе од три основни причини:
Блокада во циркулацијата на цереброспиналната течност
Нарушување во апсорпцијата на течноста
Ретко, производство на прекумерна течност отколку што е потребно
Кога хидроцефалусот не се лекува, зголемениот интракранијален притисок може да предизвика нарушување на мозочната циркулација, неповратни мозочни оштетувања, па дури и смрт. Со поставувањето на шант, ризикот од смрт кај пациентот со хидроцефалус значително се намалува и животниот век се приближува кон просечниот животен век на нормален човек.
Во кои случаи е потребно поставување на шант?
Операцијата на шант може да биде неопходна во различни ситуации:
Конгенитален хидроцефалус: Различни генетски болести можат да предизвикаат конгенитален хидроцефалус (се јавува во стапка од 0,04-0,08% во популацијата)
Хидроцефалус по крварење: Особено кај доенчињата, се појавува како резултат на тоа што крварењето во коморите ја нарушува апсорпцијата на цереброспиналната течност
Спина бифида: Особено миеломенингоцеле е состојбата што најчесто предизвикува хидроцефалус (во 0,125% од популацијата)
Конгенитална стеноза на акведуктот: Генетска болест која предизвикува абнормалности во централниот нервен систем (во стапка од 0,003%)
Краниосиностоза: Состојба на предвремено затворање на коските на черепот (во стапка од 0,05%)
Хидроцефалус по менингитис: Воспалението и сраснувањата можат да ја спречат апсорпцијата на ЦСТ
Хидроцефалус со нормален притисок: Се појавува кај постарите лица со симптоми како што се нарушување во одењето, губење на меморијата и инконтиненција
По поставувањето на шантот, неопходни се редовни контроли на пациентите. Постои ризик од развој на дисфункција на шантот од 30-40% во првата година, 50% во втората година и 70% во рок од десет години. Во овој случај, може да биде потребно заменување или ревидирање на шантот.
Како се изведува операцијата на шант?
Операцијата на шант е животоспасувачка хируршка процедура која се изведува со цел да се регулира протокот на цереброспиналната течност (ЦСТ). Со оваа операција, интракранијалниот притисок се враќа во нормала кај пациентите кај кои е дијагностициран хидроцефалус.
Делови на системот на шант
Системот на шант во основа се состои од три главни дела:
Вентрикуларен катетер: Цевка која генерално се произведува од силикон, има радиопакна карактеристика (видлива на рендген) и е обложена со бариум. На врвот на катетерот има доволен број и ширина на отвори за да се обезбеди непречена дренажа на ЦСТ.
Систем со вентил: Главен контролен механизам кој го регулира притисокот и протокот на цереброспиналната течност. Го израмнува интрацеребралниот притисок со спречување на протокот на премногу или премалку течност.
Дистален катетер: Цевка која го пренесува вишокот течност во друг дел од телото. Обично се поставува во абдоминалната празнина (перитонеум), но доколку е потребно, може да се постави и во срцевите комори или околу плевралната празнина.
Процесот на операција чекор по чекор
Операцијата на шант се изведува под општа анестезија и се состои од следниве чекори:
Подготовка: Пациентот се внесува во операционата сала и се применува општа анестезија.
Правење отвор во черепот: Се прави мал отвор (бур-хол) во черепот за да се пристапи кон вентрикуларниот систем во мозокот.
Поставување на катетер: Вентрикуларниот катетер се поставува во празнината полна со течност во мозокот. Ова поставување може да се направи рачно (класично), ендоскопски или со помош на навигација.
Поставување на вентил: Врз катетерот се поставува вентил кој го регулира протокот на течноста. Овој вентил обично се позиционира под кожата во горниот дел од главата или зад увото.
Поставување на долниот крај: Дисталниот катетер се спроведува под кожата и се носе до абдоминалната празнина или друг дефиниран регион од телото.
Тестирање и затворање: Се проверува дали системот на шант работи правилно и местата на резот се затвораат со конци.
Колку време трае операцијата на шант?
Операцијата на шант обично трае 1-2 часа. Иако самата процедура може да се заврши за 15-30 минути, кога ќе се вклучи и процесот на анестезија, вкупното време изнесува околу 1 час. Времетраењето на операцијата може да варира во зависност од состојбата на пациентот, видот на хидроцефалусот и хируршката техника.
Дали операцијата на шант е тешка?
Тешкоста на операцијата на шант во голема мера зависи од искуството и знаењето на хирургот што ја изведува операцијата. Дополнително, сериозноста на хидроцефалусот и количината на акумулирана течност исто така влијаат врз степенот на тешкотија на процедурата.
Сепак, за време на операцијата може да се развијат одредени компликации. На пример, во случај на ненадејна блокада во вентрикуларниот систем, сликата на хидроцефалус може да се појави за неколку часа. Затоа, од големо значење е таа да биде изведена од страна на неврохирург специјализиран за операции на шант.
По операцијата, пациентите обично се држат под опсервација во болница 1-3 дена и доколку нема компликации, можат да се вратат на секојдневниот живот во рок од неколку недели.
Што е ревизиона хирургија и кога е потребна?
Со тек на време, во функционирањето на системите на шант може да се појават одредени проблеми и да биде потребна ревизиона хирургија. Ревизионата хирургија е хируршка процедура која се изведува со цел да се поправи, замени или повторно да се постави постоечкиот систем на шант. Оваа процедура може да биде почесто потребна особено во детската возраст.
Запушување на шантот
Системите на шант можат да се запушат со тек на време. Оваа блокада може да произлезе од густата протеинска структура во цереброспиналната течност (ЦСТ) или од акумулацијата на протеини на крајот од шантот во абдоминалната празнина. Во случај на блокада, симптомите на хидроцефалусот повторно се појавуваат:
Ненадејна главоболка
Мачнина и повраќање
Нарушувања на видот
Заматување на свеста
Оток или чувствителност во регионот на шантот
Бидејќи запушувањето на шантот може да доведе до сериозни здравствени проблеми, кога ќе ги забележите овие симптоми, веднаш треба да се обратите кај вашиот лекар. Во случај на запушување на шантот, се применува ревизиона хирургија за чистење или замена на запушениот дел.
Дополнително, шантот може да создаде проблем и со прекумерно празнење. Оваа состојба обично се јавува кога се користат шанти кои не се соодветни за пациентот и може да предизвика пропаѓање на мозокот, акумулација на вишок течност или крв околу него.
Инфекција на шант
Инфекцијата на шант е една од најчестите состојби меѓу компликациите од шант. Во различни студии е објавено дека стапката на инфекција варира помеѓу 5-41%, но генерално е околу 5-15%. Особено во првите 6 месеци се појавуваат околу 70% од инфекциите.
Симптомите на инфекција се следниве:
Треска
Црвенило, оток или чувствителност во регионот на шантот
Главоболка и мачнина
Рана и црвенило што можат да се забележат по должината на линијата на шантот
Факторите кои најчесто предизвикуваат инфекција се Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus и Candida albicans. Третманот на инфекцијата на шант обично се состои од отстранување на инфицираниот шант, привремено поставување на вентрикуларен систем за дренажа и третман со антибиотици. Со овие техники, стапките на успех во третманот на инфекцијата на шант се околу 95%.
Излегување на шантот од место
Преместувањето или поместувањето на шантот е можно, макар и ретко. Оваа состојба може да ја влијае функцијата на шантот и да бара хируршка интервенција. Излегувањето на крајот од системот на шант во абдоминалната празнина под кожата исто така може да предизвика блокада.
Знаците што можат да укажат на излегување на шантот од место се повторните симптоми на хидроцефалус: главоболка, мачнина, повраќање, проблеми со видот и заматување на свеста. Кога ќе ги доживеете овие симптоми, веднаш треба да се обратите кај вашиот лекар.
Кога се отстранува шантот поставен во мозокот?
Шантот е генерално систем кој треба да остане доживотно. Но, во некои посебни случаи може да се отстрани:
Во случај на инфекција: Кога шантот е инфициран, привремено се отстранува и се поставува надворешен вентрикуларен систем за дренажа. По третманот на инфекцијата, се поставува нов шант.
Доколку постои ендоскопска алтернатива: Кога шантот е запушен, може да се примени алтернативен метод како ендоскопска трета вентрикулостомија (E3V) и доколку е успешен, шантот може да се отстрани.
Кога зависноста од шант ќе заврши: Кај некои пациенти зависноста од шант може да исчезне со тек на време. Во овој случај, можно е отстранување на шантот со одлука на лекарот.
Системите на шант носат висок ризик од компликации, особено во првата година. Во детската возраст, стапката на појава на компликации поврзани со шантот во рок од првите 2 години по хирургијата на шант е околу 50%. Затоа, од големо значење е пациентите на кои им е поставен шант да одат на редовни контроли и да следат дали системот работи правилно.
Процесот по операцијата на шант и ревизија
Од големо значење е пациентот и неговите блиски да знаат како да го управуваат процесот на закрепнување по операцијата на шант. Успешното закрепнување директно влијае врз долгорочниот успех на операцијата и ги спречува можните компликации.
Процес на закрепнување
По операцијата на шант, пациентите обично се држат под опсервација во болница 24-48 часа. За време на овој период, медицинскиот персонал внимателно следи дали шантот работи правилно и можните знаци на инфекција. Иако варира во зависност од општата состојба на пациентот, повеќето пациенти се пуштаат дома во рок од 1-3 дена.
Првата недела по операцијата е од критична важност во поглед на одморот и закрепнувањето. Во овој процес, пациентот може да чувствува одредена болка и чувствителност во регионот на вратот и стомакот. Нормално е да се доживуваат благи главоболки во првите неколку недели. Лековите против болки препорачани од лекарот можат да помогнат во ублажување на овие тегоби.
Повеќето пациенти можат да се вратат на секојдневниот живот во рок од 2-4 недели, но целосното закрепнување може да потрае неколку месеци. Процесот на закрепнување варира во зависност од возраста на пациентот, општата здравствена состојба и сложеноста на операцијата.
Работи на кои треба да се обрне внимание по операцијата
По операцијата на шант, особено треба да се обрне внимание на следниве точки:
Чувајте ја оперираната област чиста и сува
Правете ги промените на преврската на начин препорачан од лекарот
Избегнувајте кревање тешко, интензивни вежби и контактни спортови во првите 4-6 недели
Внесувајте многу течности, ова помага да се одржи рамнотежата во вашето тело
Хранете се рамнотежно и здраво
Консултирајте се со вашиот лекар во врска со управувањето со автомобил
Обидете се да се движите на секои 2 часа при долготрајни патувања
Меѓутоа, кога ќе ги забележите одредени симптоми, веднаш треба да се обратите кај вашиот лекар: треска, црвенило или оток во регионот на шантот, силна главоболка, континуирано повраќање, дупли вид, промена на свеста или доживување напади. овие симптоми можат да покажат дека шантот не работи правилно или дека се развила инфекција.
Зошто е важно доживотното следење?
Шантот е траен уред и од големо значење е пациентот да се следи доживотно. Проблемите поврзани со шантот понекогаш можат да се развијат многу брзо, во рок од неколку часа. Затоа, редовните контроли се од витално значење.
Пациентите на кои им е поставен шант треба да одат на контролен преглед еднаш месечно во првите три месеци, а потоа на секои шест месеци. Благодарение на овие контроли, функцијата на шантот се оценува и можните проблеми можат да се откријат во рана фаза.
Кај многу пациенти потребата од шант продолжува доживотно и доколку нема проблем, не се препорачува отстранување на шантот. Благодарение на редовните следења се обезбедува шантот да работи на правилен начин и ризикот од компликации се сведува на минимум.
Доколку компликациите од шантот не се забележат навреме и не се коригираат, можат да се појават сериозни резултати кои можат да доведат до смрт. Затоа, од витално значење е пациентите со шант и нивните блиски да ги препознаат можните симптоми на компликации и да знаат кога да побараат медицинска помош.
Ризици од операциите на шант и ревизија
Како и секоја хируршка процедура, поставуването на шант и ревизионите операции исто така содржат одредени ризици. Познавањето на овие ризици од страна на пациентите и нивните блиски им овозможува да бидат подготвени против можните проблеми.
Ризик од инфекција
Инфекцијата на шант е една од најчестите компликации. Според различни извори, стапката на инфекција варира помеѓу 5-22%. Ризикот од инфекција е особено повисок кај пациентите во крајните возрасти. Кај предвремено родените бебиња овој ризик е на највисоко ниво.
Мнозинството од инфекциите на шант се појавуваат во првите два месеци. Бактериите што најчесто предизвикуваат инфекција се Staphylococcus epidermidis и Staphylococcus aureus кои се наоѓаат во кожата флора (околу 70% од сите инфекции).
Меѓу симптомите на инфекција се вклучени треска, црвенило, болка и оток во регионот на шантот. Во третманот на инфицираните шанти обично се применува пристапот на отстранување на шантот, третман со антибиотици и потоа поставување на нов шант.
Повторно запушување на шантот
Дури и по ревизионоста хирургија, постои ризик од повторно запушување на системот на шант. Запушувањето може да произлезе од високата количина на протеини во цереброспиналната течност или од механички проблеми.
Симптомите на запушување на шантот се слични на повторното појавување на хидроцефалусот: главоболка, мачнина, повраќање и промени во свеста. Во случај на запушување, може да биде потребно заменување на запушениот дел од шантот.
Пропуштање на цереброспинална течност
Пропуштањето на цереброспинална течност (ЦСТ) е можна компликација од операциите на шант. Пропуштањето на ЦСТ е истекување надвор на течноста што го опкружува мозокот и 'рбетниот мозок.
Оваа состојба може да предизвика главоболки поврзани со намалувањето на интракранијалниот притисок. Главоболката поврзана со пропуштањето на ЦСТ се влошува кога се седи или се стои и се подобрува кога се лежи. Во нејзиниот третман се применуваат лекови против болки, одмор во кревет и внесување многу течности.
Оштетувања на органи
За време на операцијата на шант, особено во случаи кога катетерот се поставува во абдоминалната празнина, постои ризик од оштетување на интраабдоминалните органи и крвните садови. Ваквите компликации се ретки, но можат да бидат сериозни.
Дополнително, појавата на оштетување на мозочното ткиво за време на операцијата исто така спаѓа меѓу ретките компликации. Ваквите оштетувања генерално можат да се сведат на минимум со внимателен пристап за време на хируршката процедура.
Меѓу другите ризици што можат да се забележат по операцијата на шант се бројат смалувањето на коморите како резултат на прекумерното работење на шантот, отворањето во хируршката област и продолжувањето на растењето околу главата.
Накратко, поставување на шант и ревизиона хирургија
Како резултат на тоа, поставувањето на шант е метод на лекување од витално значење кој го зголемува квалитетот на животот на пациентите со хидроцефалус и го штити здравјето на мозокот. Овој систем кој го израмнува интракранијалниот притисок со празнење на вишокот течност акумулирана во мозокот, се користи доживотно кај многу пациенти. Меѓутоа, системите на шант можат да се соочат со различни проблеми со тек на време.
Особено, во случаи на запушување на шантот, развој на инфекција или излегување од место, ревизионата хирургија станува неопходна. Бидејќи постои ризик од развој на дисфункција на шантот од 30-40% во првата година и 70% во рок од десет години, редовните контроли се од големо значење. Најважната точка на која треба да обрнат внимание пациентите на кои им е поставен шант е веднаш да се обратат кај нивниот лекар кога ќе ги забележат симптомите на запушување на шантот, како што се главоболка, мачнина, повраќање.
По поставувањето на шантот, пациентите обично можат да се вратат на нивниот нормален живот во рок од неколку недели. Но, се препорачува да избегнуваат кревање тешко и контактни спортови во првите 4-6 недели по операцијата. Дополнително, од големо значење е пациентите и нивните семејства да ги препознаат можните симптоми на компликации.
Системите на шант им овозможуваат на пациентите со хидроцефалус да водат нормален живот со правилно следење и нега. Затоа, свесноста за редовните контроли и негата на шантот е услов за долгорочен успех. Пациентите кај кои е дијагностициран хидроцефалус можат значително да го зголемат квалитетот на нивниот живот со соодветен третман и следење.
Детални информации за поставувањето на шант и ревизионата хирургија. Важноста на шантот во третманот на хидроцефалус, процесот на операција на шант и неопходноста од ревизиона хирургија.
