Мозочната аневризма е сериозна состојба позната како проширување (балонирање) на крвен сад во мозокот, која почесто се јавува кај лица на возраст меѓу 40 и 60 години.
Овој проблем, исто така наречен „балонче во мозокот“, може да биде од различен тип во зависност од локацијата, обликот и големината. Операцијата на мозочна аневризма може да се изведе со два различни методи: отворен или затворен. При отворената хируршка интервенција, со користење на метални штипки се заштитува крвниот сад во мозокот, додека при затворениот третман се интервенира во внатрешноста на крвниот сад без отворање на черепот.
Во овој текст ќе разберете што е мозочна аневризма, во кои ситуации е потребна операција и како тече процесот на операцијата. Исто така, ќе добиете информации за процесот на закрепнување и ќе ги најдете одговорите на често поставуваните прашања.
Што е мозочна аневризма и како настанува?
Мозочната аневризма, позната како слабеење и балонирање на крвен сад во мозокот, може да доведе до животозагрозувачки последици доколку не се лекува. Па, што точно е оваа состојба и зошто настанува?
Што значи „балонче“ (аневризма) во мозокот?
Мозочната аневризма е проширување или испакнување што настанува како резултат на слабеење на ѕидот на артеријата во мозокот. Ова балонирање се шири кон надвор, различно од нормалната структура на крвниот сад, и создава еден вид ќесичка. Овие „балончиња“, кои обично се појавуваат на местата каде што крвните садови се разгрануваат, се многу потенки од нормалниот ѕид на крвниот сад.
Аневризмата, во медицинската терминологија, се дефинира како абнормално испакнување што се јавува на ѕидот на крвниот сад. Дијагнозата аневризма се поставува кога ќе се забележи проширување или балонирање на повеќе од 50% од крвниот сад. Оваа состојба, која се јавува кај околу 3,2% од населението, почесто се среќава кај жените отколку кај мажите.
Голем дел од аневризмите можат долго време да постојат без да бидат забележани. Сепак, нивната најопасна страна е ризикот од пукање поради слабата структура на ѕидот. Кога балончето ќе пукне, доаѓа до крварење во просторот помеѓу мозокот и тенкото ткиво што го обвива мозокот. Оваа состојба се нарекува „субарахноидално крварење“ и бара итна интервенција.
Основни причини за појава на аневризма
Иако точната причина за појава на мозочна аневризма не е целосно позната, разни фактори ја подготвуваат почвата за оваа состојба. Најосновниот фактор е губењето на цврстината и еластичноста на ѕидовите на крвните садови. Притисокот што се создава при пумпањето на крвта од срцето доведува до балонирање на слабата точка на ѕидот на крвниот сад.
Најчести фактори на ризик се:
Висок крвен притисок: Постојано вршење висок притисок врз ѕидовите на крвните садови
Пушење: Слабеење на структурата на крвните садови, што го олеснува создавањето и пукањето на аневризмите
Прекумерна консумација на алкохол: Зголемување на ризикот преку покачување на крвниот притисок
Употреба на супстанци: Особено наркотичните средства кои ја оштетуваат структурата на крвните садови
Исто така, во некои случаи, аневризма може да се развие и по повреди на главата или инфекции. Во некои случаи, улога играат и вродени дефекти во структурата на крвните садови.
Кој е изложен на ризик?
Иако мозочната аневризма може да се појави на која било возраст, таа почесто се среќава кај возрасни лица на возраст меѓу 30 и 60 години. Жените се изложени на поголем ризик од мажите. Учесталоста на појавување се зголемува особено кај лицата над 40-годишна возраст.
Генетските фактори исто така играат важна улога. Веројатноста за појава е поголема кај лица кои имаат блиски роднини од прво колено со мозочна аневризма. Доколку во семејството има историја на аневризма кај двајца или повеќе блиски роднини, се препорачува правење скрининг.
Исто така, ризикот може да се зголеми кај лица со одредени здравствени состојби. Пациентите со нарушувања на сврзното ткиво, како што е Елерс-Данлосов синдром, полицистична болест на бубрезите и артериовенска малформација (АВМ), се изложени на поголем ризик. Овие болести ја зголемуваат можноста за аневризма со слабеење на ѕидовите на крвните садови или со покачување на крвниот притисок.
Факторите на начинот на живот исто така можат да влијаат на ризикот. Стресот, ненадејниот гнев и активностите што прекумерно го оптоваруваат телото можат да го зголемат ризикот од пукање на постоечка аневризма. Поради ова, од голема важност е лицата од ризичната група да не ги занемаруваат редовните здравствени контроли.
Кога е потребна операција на мозочна аневризма?
Можеби нема да биде потребна операција за сите овие опасни балончиња што се создаваат во мозочните крвни садови. Па, кога е неопходна хируршка интервенција? Во кои ситуации аневризмата во мозокот бара итен третман? Ајде заедно да ги погледнеме одговорите на овие прашања.
Ризик од пукање на аневризмата
Најголемата опасност од мозочните аневризми е нивното пукање, што доведува до мозочно крварење. Не секоја аневризма мора да пукне, но кога ќе пукне, последиците можат да бидат фатални. Се проценува дека во Турција околу 1 милион и 600 илјади луѓе имаат аневризма во мозокот и дека повеќето од нив не се свесни за тоа. Секоја година пукаат балончињата во мозокот на околу 7 илјади луѓе, а како резултат на тоа, половина од пациентите веднаш го губат животот.
Ризикот од пукање на аневризмата зависи од следниве фактори:
Големина: Аневризмите над 25 mm имаат 70% веројатност за крварење во рок од две години
Облик: Аневризмите со неправилен облик се поризични
Локација: Аневризмите што се создаваат во артериите во задниот дел на мозокот се поопасни
Возраст: Ризикот е поголем кај лица над 70-годишна возраст
Одлуката за хируршка интервенција се носи со проценка на локацијата на аневризмата, возраста на пациентот, општата здравствена состојба и семејната историја. Годишниот ризик од крварење на аневризма пресметан за целото население е 1:10.000, што грубо кажано изнесува околу 1-3% кај поединци кои имаат аневризма.
Проценка заедно со симптомите
Мозочните аневризми обично не даваат симптоми сè додека не пукнат и не предизвикаат крварење. Сепак, во некои случаи, големите аневризми или оние што вршат притисок врз нервното ткиво можат да дадат некои знаци на предупредување.
Непукнатите аневризми можат да предизвикаат следниве симптоми:
Болка во окото или непријатност околу окото
Паѓање на очниот капак
Двојно или заматено гледање
Вкочанетост на едната страна од лицето
Кај пациенти со ризик од пукање, фактори како што се неконтролиран висок крвен притисок, прекумерен стрес, ненадеен гнев или извршување на работи што прекумерно го оптоваруваат телото можат да ја зголемат опасноста. Поради ова, важно е лицата кои доживуваат вакви симптоми без одлагање да се обратат кај специјалист по неврологија или неврохирургија.
Доколку постојат симптоми како ненадејна силна главоболка „како експлозија на бомба“, гадење, повраќање, вкочанет врат, прекумерна чувствителност на светлина, оваа состојба може да укажува на крварење од аневризма и бара итна медицинска интервенција.
Дијагноза со методи на снимање
При дијагностицирање на мозочна аневризма се користат неколку различни методи на снимање. Основните методи што се користат за дијагноза се следниве:
Магнетна резонанца (МР) и МР ангиографија, кои обично се првите скрининг тестови што се користат. Ова испитување трае околу 15-20 минути без да му се инјектира никаков лек на пациентот.
Компјутеризирана томографија (КТ) и КТ ангиографија, кои се претпочитаат особено поради брзите резултати во итни случаи. При сомневање за субарахноидално крварење, прво се прави КТ за да се истражи присуството на крв во мозокот.
Катетер ангиографија (ДСА) се прифаќа како „златен стандард“ за дијагноза и планирање на третманот на мозочните аневризми. Со овој метод, со помош на тенок катетер се стигнува до мозокот преку артеријата во препоните и се добиваат детални снимки на крвните садови со внесување на контрастно средство во крвниот сад.
Резултатите од снимањето се оценуваат заедно со големината, локацијата, обликот на аневризмата и факторите на пациентот. Ако аневризмата е со мала големина и носи низок ризик, наместо хируршка интервенција може да се претпочита редовно следење. Меѓутоа, ако големината, локацијата на аневризмата или историјата на пациентот се сметаат за ризични, операцијата на мозочна аневризма станува неизбежна.
Како се изведува операцијата на мозочна аневризма?
Кога ќе се постави дијагноза на мозочна аневризма, меѓу опциите за лекување постојат два основни хируршки методи. Не се применува истиот метод кај секој пациент; начинот на операција се одредува специјално според карактеристиките на аневризмата и факторите на пациентот. Сега, ајде подетално да ги разгледаме овие методи на операција.
Метод на отворена хирургија (клипинг)
Методот на отворена хирургија е класична опција за лекување што се користи и за пукнати и за непукнати аневризми. Оваа постапка се изведува под општа анестезија. Хирургот доаѓа до мозочните крвни садови со создавање на мал отвор во коската на черепот.
За време на постапката се следат следниве чекори:
Од черепот се вади парче со доволен дијаметар за да се стигне до аневризмата
Се сече мозочната обвивка што го обвива мозокот за да се стигне до мозочното ткиво
Со помош на микроскоп се пристапува до аневризмата и околните крвни садови
Мала штипка (клип) направена од титаниум се поставува на вратот на аневризмата за да се спречи влегувањето на крвниот проток во ќесичката
Штипката се поставува на вратот каде што ќесичката на аневризмата излегува од крвниот сад, со што се спречува влегувањето на крвниот проток во аневризмата. На овој начин се запира влегувањето на крв во аневризмата, но нормалниот крвен проток во главниот крвен сад продолжува.
Затворен метод (ендоваскуларна апликација на коил)
Затворениот метод е начин на лекување што се применува од внатрешноста на крвниот сад без отворање на черепот. Оваа постапка, наречена и ендоваскуларна коил емболизација, се изведува под општа анестезија и сите фази се следат со уред за ангиографија.
Постапката се одвива на следниов начин:
Во артеријата во препоните се поставува влезен катетер со дијаметар од околу 2 mm
Преку овој катетер се стигнува до мозочните крвни садови и аневризмата
Многу тенок микрокатетер (со дијаметар од 0,5 mm) се насочува во внатрешноста на аневризмата
Меки спирални жици направени од платина, наречени „коил“, ја исполнуваат внатрешноста на аневризмата
Коиловите создаваат клопче во внатрешноста на аневризмата, го спречуваат крвниот проток и овозможуваат згрутчување. На овој начин, аневризмата во која не влегува крв не носи ризик од пукање. Кога постапката ќе заврши, микрокатетерот се повлекува.
Кој метод кога се претпочита?
Изборот на методот на лекување зависи од многу фактори. Пред сè, се земаат предвид обликот, вратот, големината и локацијата на аневризмата. Исто така, улога во проценката играат и возраста на пациентот, општата здравствена состојба и семејната историја.
Денес, затворениот третман на аневризма (ендоваскуларен метод) стана прв избор во лекувањето на мозочните аневризми. Особено се претпочита кај постари пациенти и кај оние со критична општа состојба бидејќи е помалку трауматичен. Пациентите лекувани со овој метод можат да се вратат на својот нормален живот во рок од 2-3 дена.
Од друга страна, отворената хирургија е генерално поефикасна во ситуации со сложена структура на крвните садови или кај аневризми со широк врат. Исто така, отворената хирургија може да се претпочита во случаи кога е тешко да се стигне до аневризмата од внатрешноста на крвниот сад.
Процес на подготовка пред операција
Подготовката за операција на мозочна аневризма е од критична важност за хируршкиот успех. Пред сè, аневризмата се проценува со детални радиолошки испитувања (МР, КТ, ангиографија) и се прави планирање на операцијата.
Во процесот на подготовка на пациентите им се даваат следниве препораки:
Да не се паничи: Аневризмата е болест што има лек и е процедура со низок ризик во стручни раце
Откажување од пушење: Пушењето го зголемува ризикот од несакани ефекти на анестезијата врз белите дробови
Контрола на крвниот притисок: Важно е пациентите со хипертензија редовно да ги користат своите лекови
Ограничување на внесот на алкохол: Алкохолот ја отежнува контролата на крвниот притисок и го зголемува ризикот од анестезија
Кај пациенти кај кои се планира користење на стент, неколку дена пред постапката може да се започне со лекови за разредување на крвта. 8 часа пред операцијата започнува процесот на гладување, а лековите за разредување на крвта се прекинуваат под лекарска контрола.
И по отворената и по затворената операција, пациентот се држи под надзор одредено време. Додека пациентите кои имале отворена операција обично остануваат во болница 5-6 дена, оние кои се лекувани со затворен метод можат да бидат отпуштени за пократко време.
Процес на закрепнување по операција
Успешното завршување на операцијата на мозочна аневризма е само дел од процесот. Потоа, пациентот го очекува период на закрепнување. Овој процес варира во зависност од типот на операцијата и состојбата на пациентот. Сега, ајде детално да го разгледаме процесот на закрепнување по операцијата.
Времетраење на престојот во болница
Првата фаза од процесот на закрепнување се поминува во болница, а времетраењето на престојот во болница се разликува според применетиот метод на операција. Пациентите лекувани со затворен (ендоваскуларен) метод можат да бидат отпуштени во рок од 2-3 дена по постапката. Бидејќи закрепнувањето кај овие пациенти е побрзо, тие можат за кратко време да се вратат на секојдневниот живот.
Од друга страна, пациентите кај кои е применета отворена хирургија (клипинг) обично остануваат во болница 5-7 дена. Овој период е неопходен за лекарите да го проценат успехот на операцијата и редовно да го следат пациентот.
Кај пациентите чија аневризма пукнала и крварела, времетраењето на престојот во болница е многу подолго. Овие пациенти можат да останат во болница до 4-5 недели поради компликациите што може да ги предизвика мозочното крварење. Овој период може да варира во зависност од сериозноста на крварењето и состојбата на пациентот.
Работи на кои треба да се внимава во процесот на закрепнување
Во процесот на закрепнување по операција на мозочна аневризма, пациентите треба да се придржуваат до одредени правила. Пред сè, по отпуштањето од болница треба да пиете многу вода. Ова му помага на вашето тело да закрепне.
Важни точки на кои треба да внимавате во процесот на закрепнување:
Редовно користете ги лековите препишани од вашиот лекар
Избегнувајте ненадејни движења што ќе го оптоварат телото
Во првите недели воздржете се од возење автомобил
Најмалку три месеци избегнувајте кревање тешки предмети и напорни активности
Доколку при ендоваскуларниот третман е користен стент, користете ги лековите за разредување на крвта во согласност со препораката на лекарот
Кај пациенти лекувани со затворен метод, првите 6 часа треба да лежите во лежечка положба на грб. Во следниот процес треба да се движите според советите на вашиот лекар.
Кај пациентите кај кои е применета отворена хирургија, обично се чека околу 10 дена за вадење на конците. Времето за враќање на работа е обично околу 2-3 недели, но овој период може да се промени во зависност од состојбата на пациентот.
Можни компликации и следење
По операцијата на мозочна аневризма може да се забележат некои привремени поплаки. Меѓу нив може да се вбројат главоболка, замор, поспаност, болка на местото на операцијата и болка во вилицата. Овие поплаки се обично привремени и можат да се контролираат со лекови против болки.
Кај некои пациенти по операцијата може да се забележат и нарушувања на видот, проблеми со рамнотежата, проблеми со говорот или краткотрајни проблеми со меморијата. Во овие случаи, задолжително треба да се обратите кај вашиот лекар.
Кога станува збор за аневризми што крвареле, процесот на рехабилитација е од голема важност. Апликации како физикална терапија, говорна терапија и професионална обука можат да бидат ефективни во повторното стекнување на изгубените функции.
Контролните ангиографии се исклучително важни. За пациентите лекувани со ендоваскуларен метод, првата контрола се прави по 6-12 месеци, а втората контрола по 2 години. Кај пациентите кај кои е применета отворена хирургија, првата контрола обично се изведува една недела по операцијата, а втората контрола во рок од 1-2 години.
Запомнете дека процесот на закрепнување по операција на мозочна аневризма е различен за секој пациент. Закрепнувањето варира во зависност од типот на аневризмата, локацијата, дали имало крварење, типот на третманот и општата состојба на пациентот. Поради ова, треба внимателно да ги слушате и применувате препораките на вашиот лекар специјално за вас.
8 често поставувани прашања за мозочната аневризма
Можеби имате многу прашања во главата во врска со мозочната аневризма. Одговорите на овие прашања ќе ви помогнат да го разберете процесот на лекување и да донесете правилни одлуки. Еве ги 8-те најчесто поставувани прашања за мозочната аневризма и нивните одговори.
Дали мозочната аневризма е генетска?
Да, генетските фактори играат важна улога кај мозочните аневризми. Кај некои вродени болести, ризикот од аневризма е прилично висок. Ризикот се зголемува особено кај оние кои носат наследни нарушувања на сврзното ткиво, како што е Елерс-Данлосов синдром, и полицистична болест на бубрезите. Исто така, веројатноста за појава на аневризма е четири пати поголема кај лица чиј роднина од прво колено имал мозочна аневризма. Се препорачува редовно правење скрининг за оние кои имаат историја на аневризма кај повеќе лица во семејството.
Дали се повторува по операцијата?
Ризикот од повторување варира според методот на лекување. Стапката на успех кај аневризмите лекувани со методот на клипинг е прилично висока и повторување не се забележува кај повеќе од 97% од целосно затворените аневризми. Спротивно на тоа, ризикот од повторување кај оние лекувани со ендоваскуларен метод (коилинг) е околу 15-20%. Поради ова, пациентите лекувани со затворен метод треба да прават редовни контролни ангиографии. Исто така, ризикот од повторување е поголем кај пациенти кои продолжуваат да пушат, чиј крвен притисок не може да се стави под контрола и кои консумираат алкохол.
Колку долго трае операцијата?
Операцијата на мозочна аневризма со затворен метод (ендоваскуларен третман) обично завршува за 1-3 часа. Операцијата на мозочна аневризма со отворен метод (метод на клипинг) трае подолго и може да продолжи во просек 3-6 часа. Времетраењето на операцијата може да варира во зависност од локацијата на аневризмата, големината и состојбата на пациентот.
Дали главоболката по операцијата е нормална?
Да, појавата на главоболка по операцијата е прилично честа појава. По операцијата може да се забележат замор, болка, збунетост и вртоглавица. Овие поплаки се обично привремени и можат да се контролираат со лекови против болки. Меѓутоа, во случај на влошување на поплаките или појава на нови симптоми, задолжително треба да се обратите кај вашиот лекар.
Кое е времето за враќање на работа по операцијата?
Времето за враќање на работа се менува според применетиот метод на операција и состојбата на закрепнување на пациентот. Пациентите лекувани со затворен метод обично можат да се вратат на нормалните активности по 1 недела. За пациентите кај кои е применета отворена хирургија, овој период е подолг и се наведува дека не можат да продолжат со работа околу 2-3 недели. На оние кои работат на работни места што бараат физичка сила можеби ќе им треба подолго време за одмор.
Кој е ризикот од операцијата?
Како и секоја хируршка интервенција, операцијата на мозочна аневризма има одредени ризици. Меѓу најважните ризици може да се вбројат инфекција, крварење, едем на мозокот и губење на невролошките функции. Стапките на ризик се менуваат според возраста на пациентот, општата здравствена состојба и состојбата пред операцијата. Благодарение на модерните микроскопски хируршки техники и напредните методи на снимање, ризикот од компликации е намален.
Како се влијае врз квалитетот на живот по операцијата?
Околу половина од пациентите кои преживеале по пукната аневризма можат да доживеат долгорочни невропсихолошки ефекти и може да се забележи намалување на квалитетот на нивниот живот. Сепак, многу пациенти можат да се вратат на својот нормален живот со соодветен третман и рехабилитација. Враќањето на стариот живот во добра психокогнитивна и невролошка состојба обично е можно околу еден месец по операцијата.
Дали може да се живее без операција?
За мали аневризми со низок ризик од пукање, редовното следење може да биде опција. Годишниот ризик од крварење на мозочните аневризми е околу 1-2%. Меѓутоа, кај аневризмите над 25 mm, веројатноста за крварење во рок од две години може да се зголеми до 70%. Крварењето од аневризма може да биде фатално во стапки што достигнуваат до 50%. Поради ова, одлуката за операција треба да биде оценета од лекар според големината на аневризмата, обликот, локацијата, возраста на пациентот и општата здравствена состојба.
Накратко за операцијата на мозочна аневризма
Мозочната аневризма е сериозен здравствен проблем што настанува како резултат на слабеење и балонирање на крвен сад во мозокот. Хируршките интервенции што се применуваат за лекување на аневризмата можат да бидат животоспасувачки и денес се на прилично напредно ниво. Особено во однос на методите на лекување, отворената хирургија и затворените ендоваскуларни постапки имаат високи стапки на успех. Сепак, не треба да се заборави дека соодветниот метод на лекување може да се разликува за секој пациент и оваа одлука треба внимателно да биде донесена од страна на лекари специјалисти.
Процесот на закрепнување по операцијата варира во зависност од општата здравствена состојба на пациентот, применетиот метод на лекување и карактеристиките на аневризмата. Додека пациентите лекувани со затворен метод обично закрепнуваат побрзо, пациентите кои имале отворена хирургија се држат под надзор малку подолго време. Според тоа, од голема важност е строго да се придржувате до препораките на вашиот лекар и да не ги пропуштате редовните контроли.
Кога ќе доживеете симптоми на мозочна аневризма или кога мислите дека сте во ризична група, без одлагање треба да се обратите кај специјалист по неврологија или неврохирургија. Раната дијагноза и интервенција значително го зголемуваат успехот на лекувањето. Исто така, промените во начинот на живот, како што се воздржување од пушење и алкохол, и одржувањето на крвниот притисок под контрола, можат да го намалат и создавањето на аневризми и ризикот од пукање на постоечките аневризми.
Како резултат на тоа, операциите на мозочна аневризма се животоспасувачки постапки што можат успешно да се изведат со денешната медицинска технологија. Редовните здравствени контроли и избегнувањето на факторите на ризик се најефективните методи. Запомнете дека благодарение на медицинските достигнувања, добивањето дијагноза за мозочна аневризма повеќе не е толку застрашувачко како порано и со соодветен третман многу пациенти можат да се вратат на својот нормален живот.
Што е операција на мозочна аневризма, како се изведува и каков е процесот на закрепнување? Во овој текст можете да ги најдете сите детали и одговорите на често поставуваните прашања.
