Централната серозна хориоретинопатија е очно нарушување кое почесто се јавува кај мажи на возраст меѓу 35 и 55 години. Оваа состојба, која обично влијае на едното око, предизвикува акумулација на течност под ретината. Болеста, која е тесно поврзана со стресот, може повторно да се појави кај околу половина од пациентите по третманот. Во оваа статија детално ќе разгледаме што е централна серозна хориоретинопатија, кои се нејзините симптоми, методите за дијагностицирање и опциите за третман.
Што е централна серозна хориоретинопатија?
Акумулацијата на течност под слојот на ретината ја формира основата на централната серозна хориоретинопатија. Течноста што истекува од слојот на крвните садови наречен хороидеа, кој се наоѓа во задниот дел на окото, се собира под вашата ретина. Оваа акумулација на течност ја одвојува ретината од нејзината нормална положба и директно влијае на квалитетот на вашиот вид.
Акумулација на течност во ретината и нејзините ефекти
Кога се зголемува пропустливоста на садовите во слојот на хороидеата, започнува истекување на течност. Нарушувањето во пигментниот епител на ретината доведува до акумулација на оваа течност под ретината. Зборот “серозна” во името на болеста се однесува на видот на акумулираната течност.
Оваа состојба значително го менува вашето визуелно искуство. Сликите ги гледате како брановидни и заматени, како да гледате зад тенок слој вода. Некои пациенти наведуваат дека предметите изгледаат помали отколку што се или дека се перципираат како да се далеку. Од моментот кога течноста ќе почне да се собира под ретината, започнува губење на визуелните клетки.
Улогата на макулата
Вашата макула е област лоцирана во центарот на ретината која е одговорна за вашиот остар вид. Оваа област, позната и како жолта точка, е од витално значење за вашите секојдневни активности како што се читање, препознавање лица и разликување на фини детали.
Акумулацијата на течност обично се случува во оваа област на макулата. Поради оваа причина, името на болеста започнува со зборот “централна”. Собирањето на течност што влијае на вашата централна точка на видот, соодветно ги нарушува визуелните функции кои ви се најпотребни. Сепак, доколку течноста се акумулира во област надвор од макулата, може да не покажете никакви симптоми.
Зачестеност на болеста
Централната серозна хориоретинопатија првенствено ги погодува младите и средовечните мажи. Стапката на појава кај мажите е 3 до 10 пати поголема отколку кај жените. Годишната инциденца е 9.9 на 100.000 мажи, додека кај жените оваа стапка е утврдена на 1.7.
Болеста најчесто се јавува кај лица на возраст меѓу 25 и 55 години. Почеста е кај луѓето во нивниот активен работен период. Обично влијае на едното око, но кај 40% од пациентите може да бидат засегнати двете очи.
Акутната централна серозна хориоретинопатија во најголем број случаи се повлекува сама по себе во рок од 2-3 месеци[62]. Сепак, кај 30% до 50% од пациентите болеста може да се повтори[61]. Иако се смета дека може да постои генетска предиспозиција кај луѓето кои имаат историја на оваа болест во семејството, специфичен начин на наследување не е утврден.
Симптоми на централна серозна хориоретинопатија
Симптомите на централната серозна хориоретинопатија обично започнуваат ненадејно и доведуваат до забележливи промени во квалитетот на вашиот вид. Најистакната карактеристика на болеста е тоа што главно влијае на едното око. Сепак, при детален преглед, може да се откријат одредени промени и во другото око.
Намален вид на едното око
Пациентите најчесто се јавуваат со поплака за намален вид на едното око. Оваа состојба директно влијае на вашите секојдневни активности. Се соочувате со потешкотии при читање или при задачи кои бараат фини детали, како што е препознавањето лица.
Кај пациентите нема поплаки како болка, црвенило или преосетливост на светлина. Оваа карактеристика е важна точка која ја разликува централната серозна хориоретинопатија од другите очни болести. Вашето око однадвор изгледа нормално, но квалитетот на вашиот вид е значително намален.
Симптомите обично се безболни и кај повеќето пациенти се јавуваат на едното око. Исто така, може да доживеете ненадејна промена во диоптријата на очилата.
Искривување на сликите и заматеност
Разни деформации во сликата се истакнуваат меѓу симптомите на централната серозна хориоретинопатија:
- Гледање на правите линии како искривени, скршени или брановидни
- Појава на заматеност и слепа точка во центарот
- Гледање на предметите како помали и подалечни отколку што се
- Намалување на острината на видот и тешкотии со фокусирање
Гледањето на правите линии како искривени се нарекува метаморфопсија. Кога читате книга, редовите изгледаат брановидни, а рамките на прозорците се перципираат как свиткани. Оваа состојба значително го отежнува вашиот секојдневен живот.
Во центарот на вашето видно поле може да се формира сенка или темна точка. Гледате одредена област како темна. Гледањето на предметите како помали отколку што се се дефинира како микропсија, а како поголеми како макропсија.
Промени во перцепцијата на боите
Гледањето на боите како побледи е чест симптом на болеста. Живите бои ви изгледаат матни и избледени. Перципирањето на боите во различни нијанси создава забележлива промена во вашиот секојдневен живот.
Ова нарушување на перцепцијата на боите станува поочигледно кога ќе го споредите засегнатото око со другото око. Кога ја гледате истата работа посебно со секое око, ја забележувате разликата во боите.
Други симптоми
Симптомите обично можат да се повлечат сами во рок од неколку недели до неколку месеци. Течноста во точката на видот обично исчезнува сама по себе во рок од 3 месеци. Кај акутни случаи на централна серозна хориоретинопатија, симптомите можат да бидат благи и да исчезнат спонтано.
Сепак, во некои случаи, симптомите можат да се повторат или да станат хронични. Кај 1/3 од случаите, болеста напредува со напади. Секој нов напад дополнително ја намалува острината на вашиот вид. Затоа, раната дијагноза и соодветниот пристап кон третманот се важни.
Во зависност од локацијата и количината на течноста, особено ако засегнатите области се надвор од макулата, може да немате никакви симптоми.
Причини за централна серозна хориоретинопатија
Иако причините за централната серозна хориоретинопатија не се целосно разбрани, одредени нарушувања во структурата на окото ја поттикнуваат болеста. Точна причина не е утврдена. Сепак, многу фактори играат улога во појавата на болеста.
Дисфункција на слојот на хороидеата
Болеста настанува поради нарушување на пигментниот епител на ретината, секундарно на зголемениот притисок во слојот на хороидеата, кој ги содржи крвните садови што го хранат надворешниот дел на вашата ретина. Хороидалното ткиво е едно од најгусто васкуларизираните ткива во вашето тело. Истекувањето од садовите во овој слој е почетната точка на болеста.
Истекувањето води до нарушување во пигментниот епител на ретината. Од оштетените области во пигментниот епител, истекувањето од хороидалното ткиво почнува да преминува под ретината. Болеста почесто се јавува кај луѓе со подебело и поваскуларизирано хороидално ткиво. Ова е важен наод кој го поддржува механизмот на болеста.
Врската помеѓу стресот и болеста
Психолошкиот стрес е најважниот фактор на ризик за развој на централна серозна хориоретинопатија. На повеќето пациенти им е познато како акумулација на течност во точката на видот поради стрес. Високите нивоа на стрес предизвикуваат зголемување на хормонот кортизол.
Нивото на кортизол во телото е еден од факторите кои ја поттикнуваат болеста. Зголеменото ниво на кортизол влијае на васкуларната пропустливост. Може да предизвика акумулација на течност под ретината. Затоа, управувањето со стресот е од критично значење за заштита од болеста.
Карактеристики на личност од тип А
Болеста почесто се јавува кај луѓе кои имаат карактеристики на личност од тип А. Кај перфекционистичките поединци, нивото на кортизол се зголемува поради високиот степен на стрес. Тие сакаат да имаат контрола врз сите настани.
Тие се трудат да успеат во секоја задача што ќе ја преземат. Се обидуваат да работат повеќе работи истовремено. Не сакаат да чекаат, а нетрпеливоста е една од нивните најосновни карактеристики. Ги прекинуваат луѓето кои зборуваат бавно. Имаат интензивно темпо на работа.
Борбата со времето, нетрпеливиот стремеж брзо да се заврши работата што ја имаат при рака е нивната единствена мисла. Сакаат да сместат повеќе задачи во ограничено време. Дури и на одмор не сакаат неактивност. Работат напорно и го очекуваат истото од своите колеги.
Фактори на ризик
Мажите имаат најмалку 3 пати поголен ризик од жените. Други пријавени фактори на ризик за централна серозна хориоретинопатија се:
- Употреба на лекови кои содржат кортизон
- Пушење цигари
- Апнеа при спиење
- Бременост
- Несоница
- Хипертензија
- Прекумерно консумирање кофеин
Долготрајната употреба на лекови со стероидна содржина го зголемува ризикот од развој на болеста. Лековите кои содржат кортизон земени преку уста, нос или преку кожата можат да го зголемат ризикот. Исто така, треба да се земе предвид и генетската предиспозиција. Кај лица со семејна историја на централна серозна хориоретинопатија, веројатноста за појава на болеста е поголема.
Методи за дијагностицирање и испитувања
За да постави точна дијагноза, вашиот офталмолог користи неколку различни методи за испитување. Секој тест открива различни аспекти на болеста и обезбедува потребни информации за планирање на третманот.
Преглед на очно дно (Фундускопија)
Вашиот очен преглед започнува со рутинска контрола. Вашиот лекар прво прави општа проценка на вашето око. Потоа користи капки за да ја прошири зеницата.
Откако капките ќе почнат да делуваат, се врши преглед на очното дно. Лекарот ја испитува сликата на вашата ретина со помош на специјална леќа. При овој преглед може да се забележи акумулација на течност под макулата. Може да се открие подигнување на слојот на ретината.
Може да се направат фотографии од ретината за да се документира изгледот на болеста. Овие фотографии овозможуваат споредба во текот на процесот на лекување.
OCT (Оптичка кохерентна томографија) испитување
Оптичката кохерентна томографија е златен стандард во дијагностицирањето на централна серозна хориоретинопатија. Овој метод, познат и како очна томографија, овозможува визуелизација на вашата ретина со помош на светлосни бранови.
ОЦТ е целосно безопасен метод и нема никакви несакани ефекти. Му овозможува на вашиот лекар да ја види ретината на микроскопско ниво. Детално ги прикажува слоевите на ретината.
Јасно се следат субретиналната течност и промените во пигментниот епител на ретината. Може да покаже дури и рани патолошки промени кои не можат клинички да се откријат. Овозможува откривање на многу мали количини течност или на трагите што останале по повлекувањето на течноста.
При следењето на болеста, ОЦТ снимањата се повторуваат. Овој тест е неопходен за да се покаже дека течноста под ретината се намалува или исчезнува.
Фундус флуоресцеинска ангиографија (ФФА)
Флуоресцеинската ангиографија се изведува со инјектирање на специјална боја во вашата рака. Со помош на оваа супстанца која се дава венски, се добива црно-бела слика на васкуларните структури на очното дно.
За да се открие истекувањето на бојата под ретината на пациентот, се прави слика од секое око. Со бојата дадена преку вена се врши детекција на точките на истекување. Се одредува местото и типот на истекување на течноста.
Заедно со ОЦТ, овој тест му овозможува на вашиот лекар да ја дијагностицира централната серозна хориоретинопатија. Овозможува нејзино разликување од други ретинални болести кои предизвикуваат течност во макулата.
Индоцијанин зелена ангиографија (ИЦГА)
Индоцијанин зелената ангиографија детално ги испитува хороидалните садови. Се оценува структурата на хороидалните садови и перфузионите нарушувања.
Овој тест може да биде неопходен кај пациенти кај кои треба да се примени третман за централна серозна хориоретинопатија. Корисен е за наоѓање на изворот на истекување на течноста акумулирана под ретината и за потврда на дијагнозата.
Во случаи кога не може да се постави дефинитивна дијагноза, овој метод се користи за прикажување на среднофазната хиперфлуоресценција. Помага при диференцијалната дијагноза во хронични и атипични состојби.
Третман на централна серозна хориоретинопатија
Кај поголемиот дел од пациентите не е потребен третман за централна серозна хориоретинопатија. Кај околу 85% од нив болеста се повлекува сама по себе во рок од 3 месеци. Во овој период, вашиот лекар ви препорачува следење наместо активна интервенција.
Процес на следење и чекање
Во првите 3 месеци се претпочита опсервација наместо третман. Во 80-90% од акутните случаи состојбата се подобрува спонтано во рок од 3 до 6 месеци. Острината на вашиот вид се враќа на нормално ниво. Во овој процес на чекање потребно е да избегнувате стрес.
Доколку користите лекови што содржат кортизон, се препорачува нивно прекинување под медицински надзор. Не треба да се заборави дека ненадејното прекинување на високи дози на стероидни лекови може да предизвика медицински проблеми. Затоа е важна координацијата со вашиот лекар.
Дали течноста под ретината исчезнала треба редовно да се следи со ОЦТ. Ако течноста не исчезне по 3-4 месеци и губењето на видот продолжи, потребен е третман.
Опции за медицински третман
Промените во начинот на живот се првиот чекор во лекувањето. Се препорачува намалување на стресот, прекинување на пушењето, контрола на крвниот притисок и редовно вежбање. Здравата исхрана исто така игра поддржувачка улога.
Може да се препишат некои лекови за да се забрза апсорпцијата на течноста. Можат да се користат нестероидни антиинфламаторни лекови и антиглаукомни капки.
Ласерски третман
Фокална ласерска фотокоагулација се применува со затворање на местото на истекување со помош на ласер со ниска доза, по претходно одредување на областа на истекување. Може да се примени кај селектирани случаи. Се претпочита доколку точката на истекување е далеку од центарот на видот.
Микро-пулсниот ласер ги зајакнува и стабилизира областите кои истекуваат. Се разликува од класичниот ласер и не остава лузни. Процедурата е безболна, а доволна е локална анестезија со капки.
Фотодинамична терапија
Денес, оваа терапија е златен стандард во третманот на централна серозна хориоретинопатија. Лекот Visudyne, кој е чувствителен на светлина, се дава интравенски, по што се применува инфрацрвен ласер. Тоа е најефективната опција за третман во хронични случаи.
Стапката на успех се движи меѓу 80% и 97%. Стапките на рецидив се исто така помали во споредба со оние кои закрепнале спонтано. Првите неколку дена по третманот се бара да не излегувате на директна сончева светлина. Целосниот ефект се појавува по еден месец.
Психолошка поддршка и управување со стресот
Кај пациенти со карактеристики на личност од тип А може да биде потребно психолошко советување. Овие поединци се перфекционисти, компетитивни и премногу се заморуваат. Кај нив често се среќаваат и проблеми со спиењето.
Кај хроничните пациенти, резултатите за депресија и анксиозност се повисоки. Здравствените работници треба да ги насочат пациентите кон психосоцијална поддршка.
Стапки на успех во лекувањето
Кај повеќето пациенти видот со текот на времето се враќа во нормала. Повеќето благи случаи закрепнуваат сами по себе во рок од неколку месеци без третман. Сепак, доколку болеста често се повторува, третманот се одложи или премине во хронична форма, може да настане трајно оштетување на макулата. Болеста се јавува со рецидиви кај 50% од пациентите. Поради ова, редовното следење е многу важно.
Често поставувани прашања
Ги собравме прашањата за кои пациентите најмногу се заинтересирани во врска со болеста. Следниве прашања и одговори ќе ги разјаснат ситуациите со кои може да се соочите во процесот на лекување.
Зошто централната серозна хориоретинопатија најчесто се јавува кај мажи?
Болеста особено почесто се јавува кај мажи на возраст меѓу 25 и 50 години. Иако точната причина за ова не е позната, се смета дека хормоналната и васкуларната чувствителност кај мажите ја поттикнува оваа состојба. Дополнително, улога можат да играат и разликите во нивоата на стрес и кортизол.
Дали е потребен третман ако болеста помине сама по себе?
Во повеќето случаи, централната серозна хориоретинопатија се повлекува сама по себе во рок од неколку месеци. Сепак, внимателното следење во овој период е важно. Вашиот лекар го одредува времето за интервенција следејќи го текот на акумулацијата на течност. Потребни се редовни контроли поради ризикот од трајно оштетување во центарот на видот.
Дали оваа болест се повторува?
Да, може да се повтори. Кај дел од луѓето кои ја прележале болеста, во текот на годините може повторно да се појави акумулација на течност во истото или во другото око. Ризикот од повторување се зголемува особено кај поединци кои се под хроничен стрес. Стапката на повторување е околу 40%.
Дали централната серозна хориоретинопатија предизвикува губење на видот?
Обично се манифестира со привремено оштетување на видот. Меѓутоа, доколку течноста остане под ретината долг период или ако болеста често се повторува, може да дојде до трајно оштетување на центарот на видот. Хроничните состојби без следење можат да доведат до трајно намалување на видот.
Можам ли да продолжам да работам со оваа болест?
Обично да. Сепак, заматениот вид и деформациите во сликата можат да доведат до привремени проблеми со перформансите, особено кај оние кои работат пред екран. Корисно е да преземете мерки за намалување на уморот на очите и да правите паузи за одмор.
Дали централната серозна хориоретинопатија е поврзана само со стрес?
Стресот е еден од најголемите предизвикувачи. Високиот стрес го зголемува нивото на кортизол, што може да влијае на пропустливоста на садовите. Сепак, лековите со кортизон, генетските фактори и нарушувањата на спиењето исто така можат да влијаат на болеста. Значи, не е во прашање само стресот, туку повеќе фактори играат улога заедно.
Користам кортизон, дали може да развијам централна серозна хориоретинопатија?
Да, лековите кои содржат кортизон можат да го зголемат ризикот од болеста. Сите форми на кортикостероиди, вклучувајќи таблети, креми и спрејови за нос, можат да бидат влијателни. Затоа, се препорачува пациентите кои користат хронична терапија со кортизон сериозно да ги сфатат поплаките со очите и да направат преглед на ретината.
Дали целосно ќе оздравам по третманот на централна серозна хориоретинопатија?
Повеќето пациенти го враќаат нормалниот вид по третманот на централна серозна хориоретинопатија. Сепак, кај некои луѓе можат да останат трајни траги, како што се благи варијации во квалитетот на видот или намалена чувствителност на бои. Ова обично се забележува при доцна дијагноза или кај хронични случаи.
Дали третманот е болен?
Микро-пулсните ласерски апликации се безболни и доволна е само локална анестезија со капки. Современите методи на лекување се развиени со фокус на комфорот на пациентот.
Накратко за централната серозна хориоретинопатија
Централната серозна хориоретинопатија е состојба која во најголем број случаи се подобрува сама по себе. Кога течноста ќе исчезне за неколку месеци, вашиот вид се враќа во нормала. Сепак, држењето на стресот под контрола е од критична важност за да се спречи повторување на болеста. Користете лекови кои содржат кортизон под надзор на лекар и не ги пропуштајте редовните очни прегледи.
Доколку забележите ненадејна промена во вашиот вид, веднаш контактирајте го вашиот офталмолог. Раната дијагноза спречува трајно оштетување и ги зголемува вашите опции за третман. Користете ја програмата за следење препорачана од вашиот лекар за да го контролирате текот на болеста и да го зачувате квалитетот на вашиот вид.
Централната серозна хориоретинопатија е честа очна болест кај мажи на возраст меѓу 35 и 55 години. Во оваа статија ги разгледуваме симптомите, методите за дијагностицирање и опциите за третман.
