Заболувања На 'Рбетот (Кифоза)

Што е кифоза?

Кифозата, позната во народот како грбавост, всушност е напреднала форма на природната грбавост што ја имаме во телото. Сите знаеме дека грбот ни е малку грбав, а слабините малку вдлабнати. Грбавоста што се јавува на грбот до одредена мера се смета за природна. Ако оваа грбавост во пределот на грбот или во спојот на грбот и слабините надмине 50 степени, може да се зборува за кифоза. Иако кифозата изгледа само како козметички проблем, всушност таа носи и многу сериозни психолошки проблеми, како депресија, опаѓање на успехот во училиште, проблеми во комуникацијата со родителите и социјална адаптација.

Кога се јавува кифозата?

Особено почесто кај машките деца во период на пубертет, кифозата се јавува кога ’рбетот не расте onака како што треба. ’Рбетните прешленови се правоаголни. Како резултат на тоа што секој од овие прешленови расте рамномерно од сите страни, расте и нашиот ’рбет. Меѓутоа, од 10-годишна возраст започнуваат деформитети на обликот, особено во пределот на грбот и спојот на грбот со слабините. Односно, додека ’рбетот расте целосно од задната страна, од предната страна расте помалку и добива облик на триаголник наместо правоаголник. Во таков случај детето не може да стои исправено. Може да има извесни болки во грбот. Деформитетот станува видлив на возраст од 15-16 години, а за жал, околу 16-17 години се јавува потреба од посета на лекар. Токму во тој период грбавоста кај детето станува видлива.

Причини за кифозата

1. Постурална кифоза: Тоа е деформитет кој кај децата обично може да се утврди при училишни скрининг-прегледи. Обично се јавува во адолесцентниот период и почесто кај девојчињата. Закривеноста е под 60º, ’рбетот е еластичен. На рендгенските снимки нема структурна абнормалност на ’рбетот.
2. Шојерманова кифоза:Се јавува кај 0.4-8.3% од populацијата и претставува структурна закривеност на торакалниот (грбниот) и тораколумбалниот (грбниот + слабинскиот) дел од ’рбетот. Почесто се јавува кај мажите (М/Ж: 7,3/1). Иако во етиологијата постојат многу различни толкувања, најчесто прифатено е дека тоа е аваскуларна некроза на прстенестите апофизи на ’рбетните прешленови. Обично се јавува за време на адолесцентниот врв на растот. Тегобите поради кои се бара помош се или болка во грбот или во слабините, или нарушување на држењето. Дијагностичките критериуми се: клинолико зголемување над 5º во најмалку 3 соседни прешлени на врвот на кифозата и зголемување на торакалната кифоза над 45º, заедно со нерамнини на крајните плочки на прешлените. Адолесцентите со благо зголемена кифоза, која не напредува под 50º, може да се следат со бочни рендгенски снимки на секои 4-6 месеци; по завршување на растот не е потребно следење. Во конзервативниот третман, кај оние со закривеност од 50º-80º, ако се во адолесцентна возраст, може да се пробa корзет. Ако закривеноста надмине 80º, потребен е хируршки третман. Кај хируршкиот третман најчесто се комбинира предна релаксација со задна инструментација и фузија. По операцијата не е потребна употреба на корзет. Пациентот се крева на нозе што е можно побрзо. По првиот ден по операцијата пациентот се посадува, а по 6 месеци се започнува со вежби за слабините.
3. Вродена кифоза: Се развива поради рбетна аномалија присутна при раѓањето. Причината за рбетната аномалија може да биде дефект на формирањето, дефект на сегментацијата или комбинација од двете. Поради дефект на формирањето, клинести прешлен што се формира напред во телото на прешленот или хемивертебра, која се развива кога телото на прешленот не се формира целосно во предниот дел, може да предизвика деформитет на кифозата. Слично, поради дефект на сегментацијата, кога телата на прешлените се спојуваат или постои поврзувачка лента (ansegmente bar), може да се развие деформитет на кифозата.
4. Паралитичка кифоза: Кифоза што се развива по заболувања како полиомиелитис, CP (церебрална парализа) и спинална мускулна атрофија.
5. Миеломенингоцела: Заедно со менингоцела и миеломенингоцела, истовремено може да се јави и деформитет на кифозата во учесталост од % 8-15.
6. Посттрауматска: По прелом на прешлените, поради клиновидно деформирање, може да се развие деформитет на кифозата.
7. Инфламаторна: Меѓу инфекциите, прво на ум доаѓаат специфичните инфекции како туберкулоза и бруцелоза. Меѓу инфламаторните заболувања пак се анкилозирачкиот спондилитис и ревматоидниот артритис.
8. По хируршки интервенции: По прелом кој е хируршки третиран, но е извршена недоволна репозиција или недоволна фиксација, може да се развие кифоза.
9. Метаболичка: Може да се развие како последица на остеопороза, остеомаларија и несовршена остеогенеза.
10. Развојна: Кифоза може да се развие како последица на заболувања како ахондроплазија и мукополисахаридози.

Како се поставува дијагноза на кифоза?

Со клинички преглед и едноставна рендгенска снимка може да се утврди дали грбавоста кај вашето дете е коскено оштетување или проблем со држењето. Тука на родителите им припаѓа многу важна улога. Особено во детството, можеби сме слушале од нашите родители реченици како: „Стој исправено, грбот ќе ти остане покриен“, или „Дете мое, стој исправено, грбавината ќе ти остане“. Всушност, ова упатство е точно. Ако детето, откако ќе му се укаже да стои исправено, може да прими исправен став и да го задржи, тогаш оваа грбавина е привремена состојба. Меѓутоа, ако детето се труди да стои исправено, но не успева да ја задржи позицијата и се враќа во претходната состојба, мора сериозно да се земе предвид и да се консултира специјалист. Кифозата е проблем со држењето, но ако се занемари со мислење дека со времето ќе се поправи, таа напредува. Проблем што може да се реши со методи без операција станува проблем што може да се реши само со операција. Затоа, родителите мора да бидат многу повнимателни.

Како се лекува?

По поставувањето на дијагнозата на грбавост, се утврдува план за третман според степенот. Ако грбавоста може да се коригира и да се контролира со методи на третман без операција, болеста се следи со програма во која се применуваат физиотерапевтски мерки како вежби, обука за држење, јакнење на мускулите, јакнење на мускулите на стомакот и грбот, извршување на вежби „мекик“, „обратен мекик“ и склекови, и нивно повторување во текот на денот. Но, ако по сите овие вежби и физиотерапевтски движења не се постигне посакуваниот резултат и степенот на закривеност продолжува да се зголемува, започнува корзет-терапија. Корзет-терапијата е важен, тежок третман кој бара внимание. Корзетот, соодветен на местото и степенот на грбавината, се одредува и се дизајнира специјално за пациентот, преку заедничка работа на техничар за корзети и хирург за ’рбетот. Во зависност од степенот на грбавината, овие корзети може да се потребни да се носат 10-20 часа непрекинато, сè до завршување на растот на скелетот. Корзет што е специјално дизајниран за пациентот и се користи во соодветни услови може да ја коригира болеста без потреба од операција. Но, ако грбавината не се поправи и покрај корзетот, потребна е хируршка интервенција. Во нашата земја, за жал, кифозата се смета за погрешно мислење дека е проблем со држењето кој ќе помине, па пациентите обично одат кај лекар кога грбавоста ќе стане видлива на око, околу 16-17 години. Затоа операцијата кај овие болести се прави на возраст од 16-18 години. Нашата желба е, ако можеме да ја откриеме кифозата во период кога не е потребна операција, да ја лекуваме со соодветен третман преку методи без операција. Денес, со развиените анестезиолошки техники и единиците за интензивна нега, ризикот од компликации при операции паднал под 2%. По операцијата, подвижноста зависи од степенот на грбавината и регионот. Бидејќи движењето е прекинато во делот на ’рбетот каде се вметнуваат завртки, колку порано се изврши операцијата на кифозата, толку порано се обезбедува и слобода на движење. Операцијата се изведува така што ќе ја опфаќа најкратката можна должина, за да не се ограничи подвижниот простор на пациентот. Еден ден по операцијата пациентот се крева и се води да оди, а движењето се зголемува со текот на деновите. Бидејќи завртките што се користат се многу цврсти, корзет не се користи, освен во многу ретки случаи. Пациентот може да започне со спортски активности, како пливање и возење велосипед, во рок од 4-6 месеци.

Што може да предизвика кифозата ако не се лекува?

Кога кифозата не се интервенира навреме, таа е болест што негативно влијае не само на пределот на слабините и грбот, туку и на внатрешните органи. Кај лица со кифоза кои не добиваат потребен третман, со годините градниот кош се деформира и почнува да ги притиска срцето и белите дробови. Со спречување на доволна размена на кислород, се забавува и брзината со која срцето ја пумпа крвта, и почнува негативно да влијае на сите органи. Бидејќи кифозата ја зголемува вдлабнатината во пределот на слабините, таа со напредувањето ја намалува флексибилноста на слабините и подготвува терен за дискус херниа во слабините, херниа на дискусот во грбот, мускулни болки во мускулите што го држат ’рбетот исправен и артрози.

Дали е можно да ги заштитиме децата од кифоза?

Товарот што им го товариме на грбот на нашите деца не е директна причина за кифоза; но имајте предвид дека тој го забрзува настанувањето и развојот на кифозата! За тоа;

• Внимавајте детето да користи ранци чија тежина не надминува %8-10 од неговата сопствена тежина (4-6 kg).
• Обезбедете детето да го носи ранецот во средниот дел на грбот.
• Прилагодете ги ремињата на ранецот така да не се спуштаат под пределот на грбот.
• Потсетете го да го носи ранецот не на едно рамо, туку на двете рамења, со ослонецот во средината на грбот.
• За да стои исправено, уредете го работниот простор дома. Изберете работна маса и столче со потпирач за грб соодветни на неговата возраст и развој.
• Осигурајте се дека, додека работи за масата, седи во правилна положба.
• Додека учи, обезбедете му да прави паузи на секои 30-45 минути и да прави вежби за истегнување и протегање.