Коронарна ангиографија

Коронарната ангиографија е метод за прикажување на крвните садови што го хранат срцето. Се изведува во сала за катетеризација. Со внесување контрастно средство, кое е видливо на рендген, во срцевите крвни садови се набљудува нивната анатомија.

Зошто се прави? (Какви тегоби треба да има лицето за да се направи?)

Се прави кога се смета дека срцевите крвни садови не го снабдуваат доволно срцевиот мускул и кога постојат докази за тоа. Тоа е незаменлив дијагностички метод за планирање на дијагнозата и лекувањето кај пациенти со болка во градите при напор и со абнормален тест на оптоварување направен поради тоа, кај продолжена болка во градите што во последно време постепено се засилува или се јавува дури и во мирување, како и при акутен срцев удар.

Кога се прави?

Ангиографијата може да се направи речиси во секое време, а за планираната, т.н. елективна ангиографија, се бара пациентот да не јаде 6 часа претходно. Во итни случаи, таа се изведува во најкраток можен рок, со преземање на потребните мерки.

Дали е ризична постапка? Кои се ризиците?

Ангиографијата е инвазивна постапка. Затоа не е целосно без ризик. Најсериозните ризици се: смрт, мозочен удар и можност за срцев удар за време на ангиографијата, но овие ризици вкупно се помали од 1 на 1000. Освен нив, почести ризици се:

• Алергија на употребеното контрастно средство,

• Компликации на крвниот сад на местото на влез (како хематом, фистула меѓу артерија и вена или аневризма, т.е. балонесто проширување на ѕидот на крвниот сад).

• Ретко, кај некои пациенти, акутна бубрежна слабост поврзана со употребеното контрастно средство.

Дали е штетно зрачењето за време на ангиографијата?

За време на ангиографијата, додека контрастното средство минува низ крвните садови, се прават рендгенски снимки од по 2-3 секунди и се добиваат во просек 6-7 слики; зрачењето во оваа количина не е штетно за здравјето.

На што треба да се внимава при подготовката пред ангиографијата?

Постојат некои лекови што треба да се прекинат пред ангиографијата. За ова пациентот ќе биде информиран од својот лекар. Покрај тоа, кај планираните интервенции потребно е пациентот да не јаде 6 часа претходно. Освен ова, не е потребна посебна подготовка, освен ако лекарот не посоветува поинаку.

Од кои делови на телото се прави ангиографијата?

Најчесто се изведува преку артеријата во пределот на препоните, наречена феморална артерија, и преку артеријата на рачниот зглоб, наречена радијална артерија. Поретко, ако овие два крвни сада не се соодветни, може да се изведе преку артеријата од внатрешната страна на лактот, наречена брахијална артерија.

Дали постапката е болна?

Постапката се изведува под локална анестезија. Иако зависи од прагот на болка на секој човек, обично не се чувствува болка поголема од убодот на иглата при давањето на локалната анестезија.

Дали е штетен лекот што се користи за време на ангиографијата?

Ретко може да предизвика алергија. Исто така, кај некои ризични пациенти (оние со позната бубрежна слабост или ризик од неа, дијабетичари што земаат одредени лекови) може да предизвика бубрежна слабост.

Што е побезбедно: преку препоните или преку раката?

Тоа зависи од физичките карактеристики на лицето. Ако пациентот има познати затнувања во крвните садови на стомакот и нозете, а особено кај лица со вишок килограми во пределот на препоните и стомакот, ангиографијата преку раката е побезбедна за да се намалат компликациите. Од друга страна, кај лица со тенок рачен зглоб, а со тоа и тенка артерија на рачниот зглоб, на пример кај ситни и слаби жени, ангиографијата преку артеријата во препоните ќе биде полесна и побезбедна и за пациентот и за лекарот што ја изведува.

Кои се разликите, предностите и недостатоците на ангиографијата преку раката и преку препоните?

Откако ќе се стигне до срцевите крвни садови, нема разлика меѓу двата пристапа во однос на добиените слики и нивното толкување. Разликата е во тоа што во близина на артеријата на рачниот зглоб (радијалната артерија), преку која се изведува ангиографијата, нема вени ни нерви. Покрај тоа, бидејќи оваа артерија се наоѓа поповршински, по ангиографијата крварењето полесно се контролира отколку кај артеријата во препоните. Накратко: при ангиографија преку рачниот зглоб, компликациите на местото на влез (крварење, оток) се речиси занемарливи. Од друга страна, артеријата на рачниот зглоб е потенка од артеријата во препоните и посклона кон стегање за време на постапката, т.н. спазам. Тоа може да го отежни пристапот до срцевите крвни садови по овој пат, особено кај лица со ситна градба.

Што чувствува пациентот за време на ангиографијата? Дали се изведува под општа анестезија?

Обично се изведува под локална анестезија. Освен благо чувство на печење при инјектирањето на локалниот анестетик, не се чувствува дополнителна болка. Може да се јави чувство на чукање на срцето (палпитации) поради нарушувања на ритамот кога катетерот е во срцевиот крвен сад или во срцето. Ретко, контрастното средство може да предизвика гадење и повраќање. Затоа се бара елективните (планираните) ангиографии да се прават по 6 часа без храна. За време на ангиографијата, 20-30 cc контрастно средство што се внесува во срцевата шуплина за проценка на контракцијата на срцето најчесто предизвикува привремено чувство на печење (кое трае околу 20-30 секунди) во градите и лицето.

Кои информации се добиваат со ангиографија?

Со прикажување на срцевите крвни садови при ангиографијата се добиваат информации за: големината на крвните садови, нивниот дијаметар, дали има стеснување, колку е стеснет садот, каде се наоѓа стеснувањето, должината на стеснувањето, дали има калцификација во стеснувањето, дали има тромб (згрутчување) во садот и дали садот е прав или извиткан. Коронарната ангиографија е исклучиво дијагностички метод. Врз основа на резултатот се планира лекувањето (терапија со лекови, балон, стент или бајпас).

Ако крвниот сад е затнат, дали се прави ангиопластика?

Кај болестите на срцевите крвни садови постојат стеснувања на садовите, кои имаат различен степен, или целосно затнување. Одлуката за ангиопластика, т.е. отворање на срцевите крвни садови со балон и/или стент, се донесува врз основа на местото и степенот на стеснувањето или затнувањето, дијаметарот на садот и должината на стеснувањето. Особено при акутен срцев удар, по ангиографијата направена во првите минути и часови, затнатиот сад обично може да се отвори со ангиопластика.

Како се прави ангиопластика?

Ако стеснувањето или затнувањето на крвниот сад откриено со ангиографија е погодно за отворање со ангиопластика: низ катетерот поставен на влезот на срцевиот крвен сад се воведува жица-водич, која минува низ стеснувањето во садот. Според одлуката на лекарот, врз основа на карактеристиките на садот, стеснувањето може прво да се прошири со балон, а потоа да се постави стент, или стентот да се постави директно без употреба на балон.

Што е стент? За што се користи? Кои се неговите карактеристики?

Кога балонот се применува на местото на стеснување во садот, плаката што го предизвикува стеснувањето се притиска и се прилепува до ѕидот на садот. За таа плака повторно да не го стесни садот, се користат стентови – нешто што можеме да го опишеме како метална мрежичка, која се поставува од внатрешната страна на ѕидот на садот и ја држи плаката прилепена до него. Иако технологиите на стентови денес брзо се менуваат, стентовите грубо можеме да ги поделиме во две групи: стентови што ослободуваат лек (медикаментозни стентови) и стентови што не ослободуваат лек (обични стентови). Најголем недостаток на обичните стентови е тоа што поставениот стент може повторно да се стесни, поради што во рок од 6 до 8 месеци може да биде потребна нова интервенција. Кај стентовите што ослободуваат лек овој ризик е помал (под 10%). Тоа не значи дека за секој пациент е подобро да се користи стент што ослободува лек. Изборот меѓу обичен стент и стент што ослободува лек го прави лекарот, врз основа на карактеристиките на пациентот (на пр. присуство на дијабетес или повторно стеснување на претходно поставен стент) и на садот во кој се поставува стентот (на пр. дали дијаметарот на садот е мал или дали стеснувањето е долго).

Колку време е потребно за одмор по ангиографијата (во болница и дома)?

По ангиографија преку артеријата во препоните, пациентот треба да мирува лежејќи 4-6 часа заради контрола на крварењето. Потоа, ако лекарот утврди дека нема проблем во пределот на препоните, пациентот станува и по 1-2 часа набљудување во болницата се отпушта. При ангиографија преку рачниот зглоб, пациентот може да стане веднаш по постапката и исто така може да се отпушти по 1-2 часа набљудување. Дома, ако лекарот не дал посебни упатства, лицето може да се врати на нормалниот живот следниот ден.

На што треба да внимава лицето по ангиографијата?

По ангиографија преку пределот на препоните, во текот на 1-2 дена не се препорачува долго патување ни кревање тешки предмети. Исто така, по ангиографија преку рачниот зглоб не се препорачува кревање тешки предмети неколку дена.

Дали ќе има болка?

Нормално, по ангиографијата не се очекува болка на местото на влез. Сепак, може да се почувствува блага болка.

Во кои ситуации веднаш треба да се јавите на лекар?

• Крварење на местото на влез,

• Оток,

• Модрица што зафаќа голема површина или силна болка,

• Во случај на знаци на пад на крвниот притисок, треба да се обратите во болница и да бидете прегледани од лекар.

Дозволете нашиот стручен тим да ви даде детални информации за ангиографијата. Пополнете го формуларот веднаш