Jinekološka Onkologija

Гинеколошката онкологија е специјализирана област од медицината која се фокусира на сите видови рак поврзани со женските репродуктивни органи, вклучувајќи рак на матката, рак на грлото на матката, рак на јајниците, рак на вагината и рак на вулвата, како и на нивното лекување. Кога ќе се постави дијагноза за рак, на располагање се бројни опции за лекување. Постојат ефикасни методи на лекување како што се хирургијата, хемотерапијата и радиотерапијата.

Што е гинеколошка онкологија?

Гинеколошката онкологија се занимава со дијагностика и лекување на ракот на женскиот репродуктивен систем. Сите жени се изложени на ризик од гинеколошки рак, а овој ризик се зголемува со возраста. Затоа гинеколошката онкологија, која се фокусира на превенција, дијагностика и лекување на болестите што влијаат врз женскиот репродуктивен систем, е исклучително важна. За ефикасно лекување, раната дијагноза на болестите е од големо значење.

Специјално обучените лекари кои ги дијагностицираат, лекуваат и следат видовите рак што се јавуваат на женските генитални органи и нивните предканцерозни лезии се нарекуваат гинеколози онколози. Редовните прегледи кај гинеколог онколог се важни за раната дијагноза, која е најдобриот начин за намалување на ризикот од сериозни здравствени компликации.

Кои се симптомите на гинеколошкиот рак?

Од петте главни видови гинеколошки рак – рак на грлото на матката, рак на јајниците, рак на матката, рак на вулвата и рак на вагината – само ракот на грлото на матката може да се открие со скрининг тестови. За дијагностицирање на другите видови рак, треба да ги препознаете симптомите и да ги пријавите кај лекари специјалисти. Симптомите поврзани со секој гинеколошки рак може да се разликуваат. Сепак, некои од честите симптоми што треба да ги знаете се:

• Невообичаен вагинален исцедок или крварење

• Ненадејно губење на тежината

• Често мокрење

• Отекување на нозете

• Губење на апетитот и постојано чувство на ситост

• Болка во пределот на карлицата или стомакот

• Постојан замор

• Надуеност на стомакот

• Долготрајно гадење

• Печење или чешање на вулвата (надворешниот дел од женските полови органи)

Присуството на овие симптоми не значи дека имате рак. Меѓутоа, ако траат две недели или подолго, што е можно поскоро закажете преглед кај гинеколог за да се процени вашата состојба.

Кои се причините за гинеколошкиот рак?

Секој вид рак има свои фактори на ризик и причини. Некои од овие фактори што предизвикуваат рак се под ваша контрола, а некои не се.

Причини за гинеколошки рак што можете да ги контролирате:

• Здравствени проблеми како дијабетес и хипертензија

• ХИВ инфекција или СИДА

• Дебелина

• Пушење

• ХПВ инфекција

• Неодење на редовни гинеколошки прегледи

Причини за гинеколошки рак што не можете да ги промените:

• Возраста

• Синдром на полицистични јајници

• Неплодност

• Семејна историја на рак

• Изложеност на лекот диетилстилбестрол додека сте биле во мајчината утроба

• Менструални фактори како почеток на менструацијата пред 12-годишна возраст или влегување во менопауза по 50-годишна возраст

Кои се факторите на ризик за гинеколошки рак?

Факторите што ја зголемуваат веројатноста да заболите од некоја болест се нарекуваат фактори на ризик. Секој рак има различни фактори на ризик. На пример, пушењето е фактор на ризик за повеќето видови рак. Сепак, присуството на овие фактори не значи дека ќе заболите.

Фактори на ризик за рак на грлото на матката

Познато е дека хуманиот папилома вирус (ХПВ) влијае на ризикот од рак на грлото на матката. ХПВ, кој се пренесува по сексуален пат, е честа инфекција. Кај пациентките со дијагностициран високоризичен ХПВ, пушењето и долготрајната употреба на контрацептивни таблети може да го зголемат ризикот од рак на грлото на матката.

Ракот на грлото на матката може да се развие и како последица на изложеност на лекот диетилстилбестрол (DES). Овој лек е синтетичка форма на естроген што им се препишувал на бремените жени помеѓу 1940 и 1971 година. Ако сте биле изложени на овој лек во мајчината утроба, можете да се консултирате со вашиот лекар за ризикот од рак на грлото на матката.

Фактори на ризик за рак на јајниците

Многу жени може да заболат од рак на јајниците без да бидат со висок ризик. Сепак, следниве состојби може да го зголемат ризикот од рак на јајниците:

• Генетска предиспозиција

• Семејна историја на рак на дојката или јајниците

• Зголемена возраст

• Дебелина

• Немање претходна бременост

• Хормонска заместителна терапија по менопаузата

Фактори на ризик за рак на матката

Следниве фактори може да го зголемат ризикот од развој на рак на матката:

• Возраст: Ракот на матката најчесто се јавува по 50-годишна возраст.

• Генетика: Кај пациентките со семејна историја на рак на дебелото црево или друг вид рак, ризикот од рак на матката е висок.

• Дијабетес тип 2: Кај пациентките со дијабетес тип 2, кој често се поврзува со прекумерна тежина, ризикот од рак на матката може да биде зголемен.

• Други видови рак: Лицата што прележале рак на дебелото црево, рак на дојката или рак на јајниците имаат поголем ризик од рак на матката.

• Радиотерапија: Претходно спроведената радиотерапија во карличниот предел поради друг вид рак го зголемува ризикот од рак на матката.

Фактори на ризик за рак на вагината

Ракот на вагината најчесто е предизвикан од ХПВ вирусот. Други фактори на ризик за рак на вагината се:

• Возраст над 60 години

• Претходен рак на матката или рак на грлото на матката

• Пушење

• Изложеност на лекот DES во мајчината утроба

Фактори на ризик за рак на вулвата

Како и кај повеќе други видови рак, важен фактор на ризик за ракот на вулвата е ХПВ вирусот. Кај лицата со ХПВ, пушењето дополнително го зголемува ризикот од рак.

Друг фактор што може да предизвика рак на вулвата е склерозниот лихен. Склерозниот лихен е ретка автоимуна болест која предизвикува истенчување на вулвата. Најчест симптом е чешањето.

Кои се симптомите на рак на матката во млада возраст?

Ракот на матката најчесто се јавува по менопаузата, а повеќето пациентки се на возраст меѓу 50 и 60 години. Сепак, иако ретко, рак на матката може да се јави и кај млади пациентки. Кај младите жени постои силна поврзаност меѓу дебелината и развојот на рак на матката.

Еден од главните симптоми на рак на матката во млада возраст е абнормалното крварење од матката. Крварењето меѓу менструациите, менструацијата што трае подолго отколку што треба или прекумерното крварење се сметаат за абнормални.

Болката во карличниот предел е друг симптом што се јавува кај пациентките кај кои ракот на матката се развил во млада возраст.

Болката по сексуален однос, нарушувањата на мокрењето и абнормалниот вагинален исцедок се исто така симптоми што може да се јават кај лицата што заболеле од рак на матката во млада возраст.

Ако забележите еден или повеќе симптоми на рак на матката во млада возраст, не ги игнорирајте и што поскоро обратете се кај специјалист.

Како се спроведуваат дијагностиката и лекувањето во гинеколошката онкологија?

Во зависност од семејната историја, медицинската историја и симптомите на пациентката, гинеколошкиот рак може да се дијагностицира на различни начини. Кај пациентките со дијагностициран гинеколошки рак, планот за лекување може да варира во зависност од многу фактори, како што се видот на ракот, колку се проширил и дали пациентката е во репродуктивна возраст.

Дијагностика во гинеколошката онкологија

Во гинеколошката онкологија дијагнозата се поставува со различни дијагностички тестови. По физикалниот преглед, вашиот лекар одредува кои дијагностички тестови се потребни. Дијагностичките тестови се:

• Крвни анализи: Постојат специјални крвни анализи што ги покажуваат туморските маркери и другите компоненти на крвта за да се утврди присуството на рак. Врз основа на резултатите, лекарот може да ги планира следните чекори во дијагностиката.

• Папа тест: Овие тестови обично се прават за време на рутинските гинеколошки прегледи. Дури и ако нема знаци на рак, се земаат клетки од површината на грлото на матката и се испраќаат на анализа. Овој тест е ефикасен начин за откривање на клеточните абнормалности пред да се претворат во рак.

• Сликовни испитувања: Тоа се испитувања што создаваат слики од ткивата во карлицата и стомакот за да се визуелизира евентуален тумор. Ултразвукот, магнетната резонанца (МРИ), рендгенските снимки, позитронската емисиона томографија (PET) и компјутеризираната томографија (КТ) се најчесто користени сликовни испитувања. Се изведува и хистероскопија (H/S; се користи за прегледување на внатрешноста на матката, биопсија под видна контрола, отстранување на срастувања и адхезии и за лекување).

• Снимка на матката (HSG): Друг дијагностички метод за прикажување на шуплината на матката. Тоа е рендгенска постапка за прикажување на матката и јајцеводите. Со неа може да се провери дали матката има нормална големина и форма.

• Биопсија: Земање мало парче од ткивото за кое постои сомнеж дека е канцерогено, за испитување во лабораторија. Биопсијата е неопходна постапка за потврдување на дијагнозата за гинеколошки рак.

Лекување на гинеколошкиот рак

Опциите за лекување вклучуваат хирургија, лекување со лекови, хемотерапија и радиотерапија. Генерално, кај напреднатите случаи хирургијата е најдобрата опција. За пациентките со рак на грлото на матката, матката и јајниците, хистеректомијата (отстранување на матката) е многу честа опција за лекување. Опциите за лекување без операција се:

• Хемотерапија: Се користат специјални комбинации на лекови за забавување или запирање на ракот. Овие лекови се даваат интравенски или може да се земаат преку уста во форма на таблети.

• Радиотерапија: Тоа е употреба на високоенергетски зраци за уништување на канцерогените клетки. Ако пациентката не може да се оперира, лекарот може да препорача радиотерапија. Опција на радиотерапија што треба да се земе предвид поради нејзината ефикасност е „брахитерапијата“. Во зависност од стадиумот на туморот, брахитерапијата може да се примени со две техники. Едната е поставување во вагината на уред што содржи извор на зрачење. Другата техника, која се користи кај поголеми тумори, е поставување неколку игли во туморот заедно со изворот на зрачење. Според едно истражување, пациентките на чие лекување е додадена брахитерапија живееле подолго [16]. Искуствата на пациентките со рак на грлото на матката лекувани со брахитерапија ги докажуваат ефикасноста и квалитетот на лекувањето [15].

Често поставувани прашања:

Каде се чувствува болката кај ракот на грлото на матката?

Болките во карлицата, долниот дел од грбот и долниот дел од стомакот може да бидат знак за рак на грлото на матката.

Како се спроведува гинеколошко-онколошкиот преглед?

Во гинеколошката онкологија се врши дијагностика и лекување на болестите на женскиот репродуктивен систем. Дијагнозата се поставува со гинеколошки преглед. Лекарот најпрво ве прашува за симптомите во рамките на општ преглед. Потоа ве замолува да легнете на грб и врши надворешен визуелен преглед. Со визуелниот преглед се утврдува дали во вагината има црвенило, иритација или некаква абнормалност. Врз основа на семејната историја на рак и вашата медицинска историја се прават дијагностички тестови. Со ултразвук се испитува здравствената состојба на матката и јајниците. Со тестот наречен брис (Папа тест) се зема примерок од клетки од грлото на матката. На овој начин може да се дијагностицираат предканцерозните лезии.

Кој лекар се занимава со гинеколошка онкологија?

Со гинеколошката онкологија се занимаваат лекари наречени „гинеколози онколози“, кои се специјално обучени за дијагностика и лекување на ракот што се развива во женските генитални органи.

Дали ракот на матката се гледа на ултразвук?

Ракот на матката често може да се открие со сликовни техники како ултразвукот. На ултразвук се гледа како маса. Сепак, не е можно со сигурност да се каже дека видливите маси се рак. За потврдување на дијагнозата кај масите сомнителни за рак е потребна биопсија.

Колку видови рак на матката постојат?

Постојат два вида рак на матката. Првиот е честиот рак на ендометриумот. Ракот на ендометриумот, познат и како рак на слузницата на матката, е најчестиот вид гинеколошки рак. Другиот вид рак на матката е поретко застапениот сарком на матката, кој се формира во мускулниот ѕид на матката.

За да се борите против овие видови рак што се чести кај жените и да го заштитите вашето здравје, можете редовно да одите на преглед кај специјалист по гинеколошка онкологија. Раната дијагноза е важен дел од зголемувањето на шансите за успешно лекување и заштитата на вашето здравје.

Искусни лекари специјалисти ги користат сите можности на технологијата за рана дијагноза и лекување на ракот. Ракот на грлото на матката е втора најчеста причина за смрт кај жените, по ракот на дојката. Бидејќи е предизвикан од познат причинител, хуманиот папилома вирус (human papilloma virus: HPV), и се пренесува по сексуален пат, ракот на грлото на матката е болест што може да се спречи. Високоризичните хумани папилома вируси се пронајдени кај 99% од случаите на рак на грлото на матката. Благодарение на брисот од грлото на матката (Папа тест), можна е рана дијагноза, а шансите за преживување значително се подобруваат. За заштита од ракот на грлото на матката, кој во 99% од случаите е предизвикан од хуманиот папилома вирус (HPV), и од брадавиците, почнаа да се користат вакцини. Четиривалентната вакцина развиена за типовите 16 и 18, одговорни за 70% од случаите на рак, и типовите 6 и 11, одговорни за 90% од брадавиците, почна да се користи и во нашата земја. Во нашата болница се даваат ХПВ вакцини.

Колпоскопија;

Тоа е микроскоп што може да ја зголеми сликата на грлото на матката од 6 до 40 пати. Во нашата болница колпоскопијата ја користат нашите искусни лекари како метод за напредно испитување при дијагностиката на ракот на грлото на матката. Покрај тоа, скринингот за хуман папилома вирус се врши со сигурни методи. Покрај овие стандардни дијагностички методи, кај гинеколошките видови рак се нудат можности за уште порана дијагноза и лекување со методи како вагинален ултразвук, доплер и хистероскопија. Така, за нашите пациентки што редовно одат на преглед, ракот на грлото на матката (цервикс), ракот на внатрешноста на матката (ендометриум), ракот на јајниците и ракот на дојката престануваат да бидат причина за страв. Следењето на пациентките кај кои во брисот од грлото на матката е дијагностициран SIL, CIN или ASCUS исто така се спроведува со колпоскопија.

Постапки што се изведуваат во нашето одделение покрај гинеколошкиот преглед поврзан со рак

Рак на дојката

• Мамографија

• МР на дојката

• Ултрасонографија на дојката

Скрининг за рак на грлото на матката

• Брис

• Колпоскопија

• Биопсија под колпоскопска контрола

Скрининг и дијагностика на рак на јајниците

• Доплер ултрасонографија,

• Туморски маркери (CA 125, CA 153, CA 199, CEA, алфа FP, бета hCG и други туморски маркери)

Скрининг и дијагностика на рак на матката

• Земање примерок од внатрешноста на матката (ендометријална биопсија)

• Мерење на дебелината на внатрешноста на матката

• Доплер ултрасонографија

Во нашата клиника се изведуваат операции за сите видови гинеколошки рак. Покрај тоа, кај пациентките кај кои е изведена нецелосна операција се прави дополнителна (комплетирачка) операција.