Мозочни Тумори

Мозочните тумори можат да се појават во секоја возрасна група, од новороденчето (првиот месец по раѓањето) до напредна возраст; сепак, според возрасната група, типот, местоположбата, честотата и текот на туморот значително се разликуваат. Во детството, мозочните тумори се најчести по карциномот на крвта (леукемија). Во овој период почесто се јавуваат тумори на клетките што го сочинуваат мозочното ткиво; метастази од тумори на други органи и системи речиси и не се среќаваат. Во детската возраст најчесто се јавуваат астроцитоми, медулобластоми, гликоми на мозочното стебло и епендимоми, а овие тумори често се сместуваат во задната лобањска јама. Во зрела возраст и со зголемување на годините се менува типот на туморот и почесто се јавуваат тумори што потекнуваат од мозочното ткиво (најчесто високостепени глијални тумори, на пр. глиобластом мултиформе), освен тоа менингиоми што потекнуваат од мозочната овојница, од кои голем дел (90%) се добронаквалитетни/бенигни, аденоми на хипофизната жлезда, добронаквалитетни тумори што потекнуваат од черепните нерви (на пр. акустични нериноми), заедно со метастази. Познато е дека многу генетски и околински фактори имаат влијание врз настанувањето на мозочниот тумор. Меѓу околинските фактори за кои се смета дека имаат влијание можат да се набројат јонизирачко зрачење, електромагнетни полиња, пестициди, нитрозни соединенија, вируси и други инфективни агенси, претрпена траума на главата и исхранбени навики.

Меѓу мозочните тумори, менингиомите (околу 15-20% од сите случаи) најчесто се добродушни тумори и кога ќе се отстранат целосно со добра хирургија, пациентот може целосно да оздрави, но понекогаш местоположбата на туморот може да ја отежне операцијата. Астроцитомите со ниски степен (grade 1) (на пр. пилоцитен астроцитом), епендимомите и поголемиот дел од аденомите на хипофизата се случаи кои, кога целосно ќе се отстранат, пациентот обично трајно се подобрува, односно се охрабрувачки случаи. Сепак, кај злоќудните мозочни тумори со висок степен на малигност, иако хирургијата е основна, целосно излекување не е можно. Причината за оваа неизлечивост, грубо и според еден дел од сликата, може да се објасни вака: на пр. кај глиобластом мултиформе, еден од најзлоќудните мозочни тумори, клетките во центарот на туморот се целосно туморски клетки (однос 1:1); како што се оддалечуваме од центарот на туморот во кругови, уделот на туморските клетки се намалува, но дури и далеку од туморот, на пр. во спротивната мозочна хемисфера, има туморски клетки; со напредни методи на снимање и при операција, дури и мозочното ткиво што изгледа сосема нормално содржи, иако во многу мал удел (на пр. однос 1:1000), туморски клетки.

Ова покажува дека глиобластомот мултиформе е болест на целиот мозок, а не само на локално подрачје. Затоа, макроскопска тотална резекција на овие тумори значи отстранување на целиот тумор што може да се види за време на операцијата и да се разликува од мозочното ткиво (со користење на хируршки микроскоп); но, за жал, бидејќи и надвор од тоа подрачје има туморски клетки, туморот по одредено време ќе рецидивира. Клиничките знаци и симптоми на мозочните тумори опфаќаат многу широк спектар. Но, ако овие знаци и симптоми треба да се групираат под одредени групи/наслови:

• Знаци и симптоми поврзани со зголемен притисок во лобањата (главоболка, мачнина и повраќање, нарушувања на видот, помрачување и губење на свеста…);
• Засегнатост/губење на одредени неуролошки функции (фокални неуролошки дефицити, на пр. губење на сила во раката или ногата, нарушувања на говорот, промени во однесувањето/личноста…);
• Епилептични напади (епилептични атаки…) ги сочинуваат најчесто јавувачките знаци и симптоми.

Кај мозочните тумори раното поставување на дијагнозата има огромно значење. За таа цел се користат напредни средства за снимање (магнетна резонанца…). Овие испитувања, кога е потребно, има смисла да се направат на соодветен пациент и на правилен начин. Кога ќе се постави дијагнозата, можат да се направат различни понатамошни испитувања со цел да се создаде план и стратегија за лекување. Во лекувањето на мозочните тумори основно е хируршкото отстранување на главниот тумор (хируршка резекција). Сепак, при планирањето на лекувањето мора да се земат предвид веројатниот тип на туморот, неговата големина и ширење, општата и неуролошката состојба на пациентот и преференциите на пациентот. Покрај хирургијата, кај мозочните тумори се применуваат и радиотерапија, хемотерапија и некои терапии во експериментална фаза.