Тешкотии при голтање (дисфагија) Причини, симптоми и третман

Тешкотии при голтање (дисфагија)

Иако тешкотиите при голтање може да изгледаат едноставни, процесот на голтање бара мошне сложена и чувствителна координација. Овој процес се реализира со заедничко работење на многу мускули и нерви во мозокот, нервниот систем, устата, грлото и хранопроводот. Нарушувањето во која било точка од системот може да предизвика пречки во функцијата на голтање. Иако дисфагијата понекогаш е привремена состојба, кај одредени лица таа може да биде првиот знак на сериозни заболувања. Невролошките нарушувања како мозочен удар, Паркинсонова болест, мултиплекс склероза (МС), Алцхајмерова болест, стеснувања на хранопроводот, тумори или структурни нарушувања поврзани со мускулно-скелетниот систем се меѓу причините за дисфагија. Исто така, рефлуксот (ГЕРБ), анксиозните нарушувања и несаканите ефекти од одредени лекови можат негативно да влијаат врз процесот на голтање.

Дисфагијата може да влијае врз сите возрасни групи, но почесто се забележува особено кај постарите лица, лицата кои преживеле мозочен удар, лицата со невролошки заболувања и кај децата. Таа може да се манифестира со симптоми како чувство на заглавување на храната во грлото, болка или потешкотии при голтање, зарипнатост на гласот, нарушување на говорот, кашлица или рефлекс на задушување. Исто така, губењето на телесната тежина, лошата исхрана и рекурентните белодробни инфекции се сметаат меѓу сериозните компликации што дисфагијата може да ги предизвика.

Процесот на поставување дијагноза започнува со земање детална анамнеза од пациентот. Потоа, се прави детална анализа со користење на физикален преглед, видеофлуороскопски студии за голтање (ВФСС), ендоскопски процени и техники за сликовна дијагностика. Иако кај некои пациенти медикаментозната терапија или промените во животниот стил насочени кон рефлуксот можат да бидат доволни, во одредени случаи може да бидат потребни хируршка интервенција или рехабилитациски програми спроведени со логопеди и терапевти за голтање. Дисфагијата е сериозен проблем што директно го засега квалитетот на животот. Поради ова, обраќањето кон здравствен професионалец без губење време кога ќе започнат симптомите има големо значење и за поставување рана дијагноза и за спречување на можни компликации.

Што претставуваат тешкотиите при голтање (дисфагија)?

Тешкотиите при голтање, со медицински термин дисфагија, претставуваат состојба на отежнато поминување на храната или течностите од устата кон желудникот. Секое нарушување што може да настане во мускулниот или нервниот систем може да доведе до пречки во процесот на голтање. Меѓу причините за тешкотии при голтање спаѓаат невролошките заболувања, мускулните нарушувања и анатомските проблеми. Особено заболувањата поврзани со нервниот систем, структурните нарушувања како тумор или стеснување се меѓу основните причини зад проблемите со голтањето. Кај децата, тешкотиите при голтање најчесто може да се развијат поради вродени аномалии, мускулна слабост или невролошки причини. Особено доколку потешкотиите при јадење често се повторуваат, проценката од специјалист е задолжителна.

Кои се симптомите на тешкотии при голтање?

Симптомите на тешкотии при голтање обично се чувство на заглавување во грлото, голтање проследено со кашлица и губење на телесната тежина. Иако овие симптоми понекогаш се благи, кај одредени пациенти тие можат да предизвикаат мошне сериозни последици. Во исто време, лицата кои имаат потешкотии при голтање може да имаат мака со консумирањето цврста и течна храна. Симптомите на тешкотии при голтање се разликуваат во зависност од тоа во која фаза од процесот на голтање настанува проблемот. Меѓу видовите дисфагија постојат две основни категории, и тоа орофарингеална дисфагија и езофагеална дисфагија. Во типот што се нарекува орофарингеална дисфагија, лицето може да има потешкотии да ја задржи храната во устата или храната да навлезе во душникот. Во случај на езофагеална дисфагија пак, се чувствува како храната да заглавила во хранопроводот.

Како настануваат тешкотиите при голтање?

Нормално, процесот на голтање е рефлексен и несвесен процес. Голтањето се одвива во три фази: уста, грло и хранопровод. Во фазата на устата храната се џвака и се подготвува за голтање. Во фазата на грлото, храната или пијалакот се насочуваат кон хранопроводот со затворање на душникот. Проблемот што ќе настане во која било фаза предизвикува тешкотии при голтање. На пример, нарушувањата на нервниот систем можат да го спречат координираното работење на овие мускули. Анксиозноста може да создаде тешкотии при голтање бидејќи стресот и напнатоста доведуваат до грчеви во мускулите на грлото. Меѓу причините за тешкотии при голтање се наоѓаат и состојби како мозочен удар, Паркинсонова болест и рефлукс. Алцхајмеровата болест може да биде проследена со тешкотии при голтање бидејќи со напредувањето на болеста рефлексот за голтање слабее.

Како се поставува дијагноза за тешкотии при голтање?

Лекарот слуша од кога трае тегобата, дали проблемот се јавува кај цврста или кај течна храна и ја сослушува општата здравствена историја на лицето. Потоа, проблемот се дефинира подетално со физикален преглед и различни методи на сликовна дијагностика. Тестот за тешкотии при голтање обично се изведува со бариумска графија, ендоскопија и тестови за проценка на голтањето. Во тестот за тешкотии при голтање, на пациентот му се дава да голта храна со различна густина под радиолошки надзор за да се оцени функцијата на голтање. Методите како што се ендоскопијата, манометријата и бариумската графија за голтање се исто така други алатки што се користат во дијагностиката. Жалбите за тешкотии при голтање кај децата се третираат попрефинето. Особено ако дете на 5-годишна возраст има тешкотии при голтање, внимателно се истражува дали постои некој подлабок невролошки или структрен проблем.

Како се изведува третманот за тешкотии при голтање?

Третманот на дисфагијата се обликува во согласност со дијагностицираната причина. Најпрво се прават промени во навиките во исхраната. Во планирањето на исхраната кај дисфагија се претпочитаат густи течности, храна претворена во пире и храна што лесно се џвака. Доколку постои проблем предизвикан од рефлукс, се препишуваат лекови што ја намалуваат желудочната киселина. Во случај на постоење на невролошко заболување, логопедите и терапевтите за голтање применуваат вежби за дисфагија приспособени за конкретниот пациент. Физичката рехабилитација зазема важно место во рамките на третманот на дисфагијата. Доколку постои тумор или стеснување што предизвикува заглавување на храната во хранопроводот, може да се прибегне кон хируршки методи. Кога причините за дисфагијата ќе се утврдат правилно, симптомите можат во голема мера да се ублажат со соодветен третман.

Често поставувани прашања

Иако причините за тешкотии при голтање понекогаш се привремени состојби, тие можат да бидат и знак за сериозни заболувања во основата. Тешкотиите при голтање можат да бидат знак за многу различни болести, како што се невролошки, мускулно-скелетни, дигестивни и структурни проблеми. Особено нарушувањата на нервниот систем како Паркинсоновата болест, мозочниот удар, АЛС, мултиплекс склерозата се меѓу најчестите причини. Кога дете на 5 години има тешкотии при голтање, може да се помисли на развојно доцнење или проблем со мускулна координација. Исто така, рефлуксот, стеснувањата на хранопроводот, туморите и одредени автоимуни болести исто така можат да доведат до оваа состојба. Сите овие можности треба да се разгледаат пред да се постави дијагноза. Секој проблем со голтањето не значи рак, но карциномите што настануваат во региони како хранопроводот, гркланот или коренот на јазикот можат да предизвикаат дисфагија. Ако тешкотиите при голтање се влошуваат со текот на времето и се проследени со болка и губење на телесната тежина, задолжително треба да се направат дополнителни испитувања. Во вакви ситуации, раната дијагноза може да биде спасоносна. Чувството на туѓ предмет или исполнетост во грлото обично е породено од рефлукс. Киселината може да излезе нагоре кон хранопроводот и да предизвика иритација во грлото. Покрај ова, анксиозноста, напнатоста на мускудите на вратот и одредени заболувања на тироидната жлезда исто така можат да го создадат ова чувство. Иако ретко, туморските формации или структури како цисти исто така можат да бидат причина за чувство на исполнетост. Кога болката во грлото се јавува заедно со тешкотии при голтање, таа може да биде со потекло од инфекција. Стресот и анксиозните нарушувања можат да предизвикаат тешкотии при голтање. Како резултат на контракцијата на мускудите на грлото и нарушувањето на дишењето, лицето може да има потешкотии нормално да ја голта храната. Во дисфагијата предизвикана од стрес обично нема структурен проблем и симптомите се привремени. Рефлексот за голтање е под контрола на мозочното стебло и нервните мрежи околу него. Состојбите како што се мозочен удар, траума, тумор на мозокот или дегенерација на нервите можат да влијаат врз рефлексот за голтање. Бидејќи кај ваквите пациенти ризикот од аспирација на храна (навликување на храна во белите дробови) е висок, мора да се испланира режим на исхрана за дисфагија. Тешкотиите што се доживуваат за време на голтањето се шират во широк спектар, од инфекции до тумори. Меѓу симптомите на дисфагија се забележуваат кашлица при јадење, болка при голтање и лоша исхрана. Понекогаш инфективните заболувања на грлото привремено можат да ја предизвикаат оваа состојба, но проблемите со голтањето што траат долго можат да бидат знак за посериозни проблеми како невролошки заболувања, мускулни заболувања, анатомски нарушувања или рак. Во исто време, анксиозноста може да ја зголеми тегобата за тешкотии при голтање и често се забележува кај лица кои се под стрес. Одделот на кој првично ќе се обратите е обично поликлиниката за уво, грлo и нос (ОРЛ). По спроведувањето на проценка со детален преглед и потребните тестови, ОРЛ специјалистот може да го упати пациентот кон неврологија, гастроентерологија или логопедија и терапија за голтање. Чувството на печење во грлото најчесто е поврзано со гастроезофагеален рефлукс. Кога желудочната киселина се враќа назад во хранопроводот, може да се појават и иритација и тешкотии при голтање. Понекогаш инфекциите, особено виралните фарингитиси, исто така доведуваат до овие симптоми. Доколку тегобите траат долго време, се препорачува ендоскопско испитување. Потешкотиите при голтање цврста храна обично се поврзани со механички причини како што се стеснувања на хранопроводот, тумори или мускулни спазми. Во овој случај се чувствува како храната да заглавува во хранопроводот. Овој симптом е важен и бара стручна проценка без одложување.

Доколку доживувате чувство на заглавување во грлото додека јадете или пиете вода, ако често кашлате на необјаснети начини или ако се создава непријатно чувство како нешто да останува во вашето грло за време на голтањето, овие симптоми не смеат да се занемарат. Ваквите тегоби во одредени случаи можат да бидат привремени; меѓутоа, доколку симптомите редовно се повторуваат или се зголемуваат по интензитет со текот на времето, задолжително е потребна проценка од специјалист на Одделот за уво, грло и нос.

Тешкотиите при голтање (дисфагија) можат да се развијат како последица на различни болести и сѐ додека причината не се утврди правилно, тие можат негативно да влијаат и врз вашето физичко здравје и врз вашиот социјален живот. Понекогаш едноставен проблем со рефлукс доведува до дисфагија, додека другпат таа може да биде гласник на посериозни невролошки или структурни заболувања. Кога ќе ги забележите вашите симптоми, обратете се кај нашите ОРЛ специјалисти без губење време; раната дијагноза и соодветниот третман спасуваат животи. Кликнете за да закажете термин.