Што е трипофобија (страв од дупки)? Симптоми, причини и третман

Трипофобија (страв од дупки)

Кога ќе погледнат во структури со дупки, како што се саќе, капсули од семе, сунѓери или цвет од лотос, некои луѓе чувствуваат длабока непријатност. Тие чувствуваат чешање на кожата, мачнина или страв. Ваквите состојби генерално се поврзани со трипофобијата, позната како "страв од дупки". Трипофобијата е нов концепт во психолошката литература. Иако не е призната како официјално ментално нарушување, за многу луѓе таа претставува многу реално и вознемирувачко искуство.

Што е трипофобија?

Болеста трипофобија се дефинира како состојба на интензивна непријатност и страв предизвикана од обрасци што се формираат со спојување на мали дупки. Иако оваа психолошка состојба не е официјално признат вид на фобија, во последните години таа стана широко искусен феномен. Овој термин, кој потекнува од грчките зборови "trypo" (дупка) и "phobia" (страв), за прв пат почна да се користи во 2005 година. Трипофобијата може да биде предизвикана од слики како што се саќе од пчели, корали, површината на јагодите, семки од цвет на лотос, сунѓери, меурчиња, дупки или меурчиња формирани на кожата. Поединците кои гледаат во овие слики може да доживеат вознемиреност, чешање, мачнина, па дури и чувство на паника во одредени ситуации.

Оваа фобија не е страв во класична смисла, туку е интензивна емоционална реакција која се состои од комбинација на гадење и анксиозност. Додека оваа состојба може сериозно да го попречи квалитетот на животот на некои поединци, други можат да го продолжат својот живот со краткотрајна непријатност и избегнување на овие слики. Истражувачите сугерираат дека трипофобијата може да биде еволутивна реакција. Основата на овој страв се смета дека е перцепцијата на човечкиот мозок како закана за слики што наликуваат на шеми на кожата на опасни животни или болни ткива.

Кои се симптомите на трипофобијата?

Симптомите на трипофобија се разликуваат од личност до личност, но постојат физички и психолошки реакции кои вообичаено се забележуваат. Физичките симптоми вклучуваат мачнина, вртоглавица, треперење, прекумерно потење, палпитации на срцето и отежнато дишење. Некои поединци може да доживеат чувство на повраќање или навистина да повраќаат кога се соочуваат со овие слики.

Психолошките симптоми покажуваат посложена структура. Кај поединците може да се забележат интензивна анксиозност, напади на паника, желба за бегање, чувство на неконтролиран страв и опсесивни мисли. Луѓето кои доживуваат трипофобија може да чувствуваат како да има инсекти на нивната кожа или да доживеат чешање на телото кога гледаат слики што предизвикуваат појава.

Емоционалните реакции се исто така прилично изразени. Чувството на одвратност, гадење, ужас и беспомошност се вообичаени емоционални симптоми. Некои поединци може да продолжат да чувствуваат непријатност долго време по средбата со овие слики, а оваа состојба може да влијае на нивниот секојдневен живот. Меѓу бихејвиоралните симптоми, се истакнуваат однесувањата на избегнување. Вообичаено е поединците да покажуваат тенденција да избегнуваат места, предмети или ситуации кои содржат слики што предизвикуваат појава. Оваа ситуација може да предизвика ограничувања во социјалниот живот.

Кои се причините за трипофобијата?

Причината за трипофобијата сеуште не е дефинитивно објаснети, но различни теории сугерираат дека оваа фобија може да биде поврзана со еволутивни, психолошки и фактори на средината. Причините за трипофобијата може да се наведат на следниов начин:

Еволутивна теорија: Според некои научници, трипофобичните реакции произлегуваат од еволуираната структура на човечкиот мозок за да се разликуваат потенцијалните опасности. Изгледот на отровни животни, паразитски заболувања на кожата или заразени рани исто така наликува на обрасци со дупки. Оваа сличност може да предизвика автоматска одбранбена реакција.

Перцепција на одвратност и хигиена: Некои истражувања сугерираат дека трипофобијата е всушност форма на хигиенска реакција. Сликите кои личат на кожни болести, воспаленија или рани можат да предизвикаат загриженост кај личноста поврзана со чистотата и здравјето.

Нарушување на визуелната обработка: Се смета дека кај мозокот на поединците со трипофобија работи поинаков механизам на визуелна перцепција додека ги обработува овие обрасци. Ова може да предизвика обрасците да се перцепираат на премногу привлечен или "вознемирувачки" начин.

Трауматски искуства: Кај некои поединци, заболувањата на кожата, инфекциите или визуелните трауми доживеени во детството може да го предизвикале развојот на трипофобија.

Како се дијагностицира трипофобијата?

Од сега, трипофобијата не е вклучена како официјален тип на фобија во дијагностичкиот прирачник ДСМ-5 на Американската психијатриска асоцијација. Затоа, не постои стандарден тест за болеста трипофобија за да се постави клиничка дијагноза, но психолозите и психијатрите може да сомневаат на трипофобија врз основа на симптомите што ги опишува лицето и реакциите што ги дава. Процесот на дијагноза генерално ги вклучува следните чекори:

Клиничко интервју: За време на клиничкото интервју, специјачалистот ги оценува специфичните стимули кои ја предизвикуваат трипофобијата, времето на почеток и степенот на симптомите. Исто така се испитува како поединецот се справува со овој страв, однесувањата на избегнување и неговото влијание врз социјалното функционирање.

Тест за реакција на визуелен стимул: Некои специјалисти ги набљудуваат реакциите на лицето со прикажување слики што можат да предизвикаат трипофобија. Ова не е целосно тест за трипофобија, но помага во разбирањето на болеста.

Диференцијална дијагноза од други фобии: Трипофобичните реакции понекогаш може да се измешаат со состојби како што се генерализирано анксиозно нарушување, опсесивно-компулсивно нарушување (ОКН) или посттрауматско стресно нарушување (ПТСН). Затоа диференцијалната дијагноза е важна.

Дијагностицирањето на трипофобијата не е секогаш лесно бидејќи некои поединци може да не ја сфатат оваа состојба сериозно или може да имаат тешкотии да ја раскажат, но ако постои страв или непријатност што го попречува секојдневниот живот, задолжително е да се побара поддршка од специјалист.

Како се третира трипофобијата?

Третманот на трипофобијата се обликува според сериозноста, времетраењето на симптомите кај поединецот и неговото влијание врз квалитетот на животот. Истиот метод на третман може да не е соодветен за секого. Најчесто користените методи на третман може да се наведат на следниов начин:

Когнитивно-бихејвиорална терапија (КБТ): Тоа е еден од најчестите и најефикасните методи. Во оваа терапија, негативните мисли што поединецот ги развива против обрасците со дупки се доведуваат во прашање и се реструктуираат. Во исто време, се обезбедува поединецот да биде десензибилизиран со контролирано изложување на вакви слики.

Терапија со изложување: Во овој метод, лицето е изложено на фобични слики во контролирана средина. На овој начин, со тек на времето може да се развие десензибилизација на визуелните стимули. Овие сесии направени под водство на терапевтот можат да помогнат во намалувањето на стравот.

Техники за релаксација и вежби за дишење

За намалување на анксиозноста, методите како што се медитација, длабоко дишење и техники за прогресивна мускулна релаксација можат да бидат поддршка. Овие техники можат да ги намалат физичките симптоми што се јавуваат кога се изложени на визуелен стимул.

Медикаментозна терапија: Антидепресиви или анксиолитици може да се препишат на краткорочна основа генерално за поединци кои доживуваат напредна анксиозност и не добиваат доволно корист од терапијата, но лековите не се самостојно решение и обично се применуваат заедно со терапијата.

Методи за самопомош: Поединците можат да создадат свои области на контрола со избегнување на слики што предизвикуваат активирање или со правење ментална подготовка против ваква содржина. Исто така, информирањето за трипофобијата може да го олесни справувањето со оваа состојба.

Најчесто поставувани прашања

Болеста со дупки трипофобија е чувство на одвратност, вознемиреност и страв од мали дупки што често се повторуваат, меурчиња или порести површини. Иако не се појавува на ист начин кај секого, кај некои луѓе овие слики можат да создадат сериозна анксиозност и физичка непријатност. Општо земено, обрасци како што се семки од цвет на лотос, саќе, сунѓери или дупки формирани на кожата ја предизвикуваат трипофобијата. Трипофобијата може да се види кај поединци од сите возрасти и полови, но некои истражувања сугерираат дека може да биде малку почеста кај жените. Општо се појавува од периодот на адолесценцијата. Може да се забележи почесто кај поединци кои имаат слични стравови во семејството, кои имале трауматски искуства во минатото или доживуваат високо ниво на анксиозност. Може да влијае, особено во ситуации кога сликите често се среќаваат, поединецот може да доживее вознемирувачки емоции. Оваа состојба може да доведе до избегнување на социјални средина, расеаност, интензивна анксиозност или физички симптоми (како мачнина, чешање). Во сериозни случаи, може да го намали квалитетот на животот на луѓето. Во моментов, трипофобијата не е официјално признато психијатриско нарушување, односно не е вклучена во дијагностички прирачници како што е ДСМ-5, но се третира како пореметување од психолошко потекло. Бидејќи се развива врз основа на менталните и емоционалните реакции на поединецот, се препорачува да се управува со психолошка поддршка. Поединците кои чувствуваат непријатност од трипофобијата треба прво да се консултираат со психолог или психијатр. Додека психолозите помагаат да се открие изворот на проблемот преку терапија и да се развијат стратегии за справување, психијатрите можат да планираат лекови доколку е потребно. Медикаментозната терапија обично не е прв избор, но ако има сериозна анксиозност или симптоми на паника кои се развиваат како резултат на трипофобијата, во некои случаи може да се препишат краткорочни антидепресиви или лекови против анксиозност. Главната цел во третманот е да се овозможи поединецот да се справи со овој страв на здрав начин со терапевтски методи. Когнитивно-бихејвиоралната терапија (КБТ) е еден од најефикасните методи за справување со трипофобијата. Покрај ова, терапијата со изложување, техниките за релаксација, вежбите за дишење и студиите за свесност исто така можат да помогнат. Избегнувањето на слики може да биде привремено решение, но за трајно олеснување важно е да се добие професионална поддршка. Не е докажано дека трипофобијата е директно генетска, но семејната подложност може да биде присутна кај некои поединци. Особено појавата на психолошки сензитивности поврзани со анксиозни нарушувања или други фобии кај членовите на семејството може да ја зголеми подложноста на трипофобијата.

Ако доживувате и вие интензивна непријатност кон дупчестите површини и оваа состојба влијае на вашиот секојдневен живот, можете да побарате поддршка од нашите стручни психијатри. Контактирајте не веднаш за закажување термин.