Што е Пика синдром? Симптоми, причини и методи на лекување

Пика синдром

Денес, пика синдромот, кој се забележува особено кај децата и некои посебни групи пациенти, го привлекува вниманието со своето невообичаено однесување во исхраната. Овој синдром, дефиниран како склоност на лицето да консумира супстанции кои немаат хранлива вредност, не е само навика, туку и психијатриска состојба која може да доведе до сериозни здравствени проблеми. И покрај тоа што опасноста од пика синдромот често се потценува, тој може да има значајни негативни влијанија врз физичкото и менталното здравје.

Што е Пика синдром?

Пика синдромот е психолошко и психијатриско нарушување кое се дефинира преку редовно и континуирано однесување на лицето во кое јаде супстанции без хранлива вредност. овие супстанции можат да бидат предмети што нормално не треба да се јадат, како што се земја, глина, коса, хартија, сапун, мраз, боја, лак за коса, шајки, пепел, парчиња ткаенина. Нема прецизни податоци за процентот на појава на пика синдромот во општеството. Сепак, некои студии покажуваат дека појавата на пика синдромот кај деца над 2 години и бремени жени изнесува до 15%. Се верува дека е особено почест во земјите во развој.

Пика синдромот го добил своето име од легендарната птица „Pica pica“ која јаде сè. Пика синдромот може да се појави кај бремени лица и лица со интелектуална попреченост, како и кај возрасни со одредени ментални нарушувања. Особено кај 6-годишните деца, пика синдромот е состојба што треба да се забележи развојно. Кај деца под 2 години, ставањето сè во уста е нормален дел од развојот. Над оваа возраст, доколку однесувањето продолжува одреден временски период, се поставува дијагноза. Пика не е болест сама по себе, туку обично се појавува како симптом на друг физички или ментален проблем. Понекогаш може да се развие како резултат на недостатоци во исхраната, како што е недостатокот на железо, додека во одредени случаи е поврзан со состојби како што се опсесивно-компулсивно нарушување, аутизам или интелектуална попреченост.

Кои се симптомите на пика синдромот?

Главниот симптом на пика синдромот е редовното однесување на јадење супстанции кои немаат хранлива вредност. Симптомите на пика синдромот варираат во зависност од возрасната група и видот на конзумираните супстанции.

Меѓу симптомите на пика синдромот кај децата се наоѓа однесувањето на јадење земја, песок, боја, хартија, парчиња ткаенина, коса и парчиња играчки. Децата обично ги јадат овие супстанции тајно и не можат да го објаснат своето однесување кога ќе бидат фатени. Родителите може да забележат чудни вкусови во устата на детето, промени во мирисот на здивот или остатоци од супстанции кои не треба да се јадат во столицата.

Кај возрасните, пика синдромот обично е ограничен на поспецифични супстанции. Кај жените со пика синдром за време на бременоста, може да се појави желба за јадење скроб, мраз, земја или детергент. Кај возрасните со интелектуална попреченост, јадењето метални делови, пластични предмети или цигари се вообичаени појави.

Физичките симптоми се јавуваат во зависност од видот на супстанциите што се консумираат. Во случај на јадење земја, може да се развие анемија поради дефицит на железо, труење со олово или паразитски инфекции. Консумирањето скроб може да предизвика нарушувања на шеќерот во крвта, додека јадењето мраз може да доведе до оштетување на забните структури.

Гастроинтестиналните симптоми се чести. Може да се појават стомачни болки, гадење, повраќање, дијареа или опстипација. Акумулацијата на консумираните супстанции во цревата може да предизвика опструкција и оваа состојба може да бара итна хируршка интервенција.

Бихевиоралните симптоми вклучуваат промени во однесувањето при јадење, отпор кон нормалната храна, однесувања на тајно јадење и склоност кон сокривање на супстанции кои не треба да се јадат. Некои пациенти се обидуваат да ги сокријат супстанциите што ги јадат и може да лажат за ова прашање.

Се забележуваат и социјални симптоми. Лицето може да има тешкотии во контролата на своето однесување при јадење во социјални средини, што доведува до доживување на срам и изолација. Особено кај децата, може да се забележи пад на училишниот перформанс и проблеми во односите со врсниците.

Како настанува пика синдромот?

Иако точната причина за пика синдромот не е целосно позната, се верува дека многу различни фактори придонесуваат за оваа состојба. Овие фактори можат да бидат биолошки, психолошки и срединални. Причините за пика синдромот се следниве:

Недостатоци во исхраната: Една од најчестите причини се недостатоците на железо, цинк и одредени витамини. Особено кај лицата со дефицит на железо, желбата за јадење земја или глина е честа појава. Телото инстинктивно се обидува да го надополни минералот што недостасува.

Развојни нарушувања: Невроразвојните состојби како што се нарушувањето од спектарот на аутизам, менталната ретардација, дефицитот на внимание го зголемуваат ризикот од пика синдром. Кај овие лица потрагата по сетилни искуства и невообичаеното однесување се почести.

Психолошки фактори: Однесувањето на пика може да се развие кај лица кои се изложени на трауми, занемарување, злоупотреба или висок стрес. Во одредени случаи, ова однесување при јадење може да се развие како вид на механизам за справување.

Културни и социјални влијанија: Во некои култури, однесувањето на јадење земја или глина се смета за традиционално и може да биде тешко оваа состојба да се перципира како пика. Слични навики може да се развијат и кај децата кои го модализираат ова однесување во семејството.

Бременост: Пика синдромот кај бремените жени може да се развие поради недостаток на железо, особено во првиот триместар. Оваа состојба може да биде привремена, но секако мора да се стави под контрола.

Како се дијагностицира пика синдромот?

Дијагнозата на пика синдромот обично се поставува преку бихевиорално набљудување, историја на пациентот и клиничка оценка. Во процесот на дијагностицирање може да учествуваат специјалисти како психијатар, детски психијатар или невролог. Чекорите што се користат во дијагнозата се следниве:

Времетраење и интензитет на однесувањето: Според критериумите на DSM-5, за да се постави дијагноза, мора да бидат исполнети одредени услови. Основни критериуми се редовното консумирање на супстанции без хранлива вредност во тек на најмалку еден месец, ова однесување да не е соодветно за развојното ниво на лицето и однесувањето да не е културно поддржана практика.

Земање Детелна историја: Процесот на земање детална историја вклучува детаљно испитување на пациентот и неговото семејство. Се истражува кои супстанции и колку често се јадат, кога започнало однесувањето, предизвикувачките фактори и придружните симптоми. Исто така, се оценува семејната историја, социјалната состојба и навиките во исхраната.

Физички преглед: Физичкиот преглед е важен за откривање на сериозни компликации. Се прави преглед на устата, забите и стомакот. Се оценува нутритивниот статус, висината, тежината и општиот развој. Се истражуваат симптомите на труење и проблемите со гастроинтестиналниот систем.

Лабораториски тестови: Лабораториските тестови се неопходни за да се поддржи дијагнозата и да се утврдат компликациите. Се мерат комплетната крвна слика, нивоата на железо, феритин, цинк, магнезиум. Ако постои сомнеж за труење со олово, се проверува нивото на олово во крвта. Се вршат тестови за функцијата на црниот дроб и бубрезите. Доколку е потребно, со тест на столица може да се истражат нарушувањата на апсорпцијата по потекло од дигестивниот систем. Дополнително, структурните проблеми или воспалителните состојби во органите можат да се евалуираат со методи за сликање како што се ултразвук на стомак, абдоминална КТ или МРИ.

Ментална оценка: Психијатарот или психологот собира информации за менталната состојба на лицето. Се земаат предвид опсесивно-компулсивните симптоми, нивото на стрес и минатите трауми. Се оценуваат и факторите на средината, како што се набљудувањата на семејството, социјалната средина на детето, училишната состојба и животните услови. На овој начин појасно се разбира потеклото на однесувањето.

Како се лекува пика синдромот?

Третманот на пика синдромот варира во зависност од основната причина. Затоа, третманот обично се планира мултидисциплинарно, индивидуално и со поддршка од специјалист. Процесот на лекување може да се состои од следниве чекори:

Суплементи во исхраната: Железото, цинкот или витамините кои се утврдени дека недостасуваат во крвните тестови се надополнуваат со соодветни дози. Со овие суплементи, желбата за неизедените супстанции кај некои лица може со тек на време да се намали.

Психотерапија: Психолошкиот третман на пика синдромот е прилично ефикасен, особено кај децата и адолесцентите. Во оваа терапија, погрешните однесувања се елиминираат, а правилните однесувања се зајакнуваат. Дополнително, со когнитивно-бихејвиорална терапија (КБТ) можат да се уредат обрасците на размислување на лицето.

Семејна едукација и поддршка: Особено кај децата, трпеливиот и свесен пристап на семејствата е многу важен. Процесот на лекување на детето се поддржува со учење на техники за управување со однесувањето на семејството.

Прилагодувања во средината: Лицето треба да се чува подалеку од штетни супстанции до кои може да пристапи и треба да биде под надзор. Домашната средина треба да се направи безбедна. Особено супстанциите што се опасни за голтање, како што се метал, боја, детергент, треба да се отстранат.

Третман на придружни болести: Доколку постојат состојби како што се аутизмот, опсесивно-компулсивното нарушување или дефицитот на внимание, за нив се потребни посебни пристапи. Доколку е потребно, може да се додаде и лекарска терапија.

Медицински интервенции: Доколку голтнатите туѓи тела предизвикале сериозни проблеми како што се цревна опструкција, перфорација на желудникот, инфекција, може да биде потребна хируршка интервенција. Во такви случаи се вклучуваат гастроентеролози или хирурзи.

Пика синдромот е важно заболување кое околината често го игнорира и потценува, но кое може да доведе до сериозни здравствени проблеми доколку не се лекува. Кога ќе се забележи навремено и кога ќе се обезбеди вистинска поддршка, ова однесување може да се стави под контрола. Во овој синдром, кој треба да се третира и од физички и од ментален аспект, индивидуалниот пристап и мултидисциплинарната поддршка ги зголемуваат шансите за успех.

Често поставувани прашања

Пика синдромот најчесто се јавува кај деца над 2 години, лица со заостанат ментален развој, лица со нарушување од спектарот на аутизам и бремени жени. Исто така, може да се појави и кај лица кои имаат недостаток на железо или цинк. Иако ретко, пика синдромот може да се забележи и кај возрасни. Пика синдромот може да предизвика сериозни здравствени проблеми. Супстанциите што не треба да се јадат, како што се земјата, косата, бојата, можат да предизвикаат проблеми со дигестивниот систем, инфекција, труење со олово или цревна опструкција. Исто така, како бихевиорално нарушување, може негативно да влијае на квалитетот на животот на лицето. За пика синдромот првенствено треба да се консултира детски или возрасен психијатар. Во потребните случаи, во процесот може да се вклучат и невролог, психолог, диететичар или гастроентеролог. Особено кај децата, бихевиоралната терапија и развојната евалуација имаат големо значење. Не е докажано дека пика синдромот е директно генетски, но генетската подложност може да го зголеми ризикот кај одредени лица. Може да се забележи особено заедно со нарушувања од генетско потекло, како што е аутизмот. Кај лицата со семејна историја, може да се појави почесто заедно со фактори на средината и психолошки фактори. Пика синдромот особено е поврзан со недостатоците на железо, цинк и витамин Б12. Недостатокот на овие минерали и витамини може да ја зголеми желбата кај лицето да јаде супстанции како што се земја, глина или мраз. Недостатоците можат да се утврдат со крвни тестови и да се планира лекување со соодветни суплементи.

Раното забележување на симптомите на пика синдромот има големо значење во однос на спречувањето на можни сериозни здравствени проблеми.

Ако се сомневате на пика синдром кај вашето дете или кај самите вас, можете да добиете поддршка од искусни специјалисти по психијатрија.

Контактирајте нè за закажување термин и детални информации.